Informacja w sprawie ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks Karny

Ustawa ma na celu modyfikację zasad przedawnienia karalności przestępstw poprzez wydłużenie okresu przedawnienia z 5 do 10 lat w odniesieniu do przestępstw publicznoskargowych w przypadku wszczęcia postępowania. Zmiana polega na powrocie do rozwiązań obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 369).
Podstawowym założeniem zawartej w art. 102 k.k. instytucji przedłużenia okresu przedawnienia jest realizacja celów postępowania karnego określonych w art. 2 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego, czyli wykrycie i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa. Rozwiązanie to zmierza do umożliwienia przeprowadzenia i zakończenia wszczętego postępowania karnego, mimo upływu terminu przedawnienia określonego w art. 101 k.k. Warunkiem bowiem prawnej dopuszczalności ścigania karnego jest ustalenie, czy nie zachodzi przedawnienie karalności danego czynu – jedna z ujemnych przesłanek procesowych (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.). Jej zaistnienie wyłącza wszczęcie postępowania albo powoduje umorzenie uprzednio wszczętego postępowania. Przedłużenie biegu przedawnienia polega na dodaniu do terminów określonych w art. 101, dodatkowego okresu (z art. 102 k.k.), o który przesuwa się termin przedawnienia. Okres przedawnienia wskazany w art. 102 k.k. biegnie od zakończenia okresu wskazanego w art. 101, który rozpoczyna swój bieg w dniu popełnienia czynu zabronionego. Wszczęcie postępowania karnego przed upływem okresu przedawnienia określonego w art. 101 powoduje uruchomienie mechanizmu wskazanego w art. 102 k.k., jednak data wszczęcia postępowania nie wpływa na sposób obliczania sumy okresów wskazanych w art. 101 i 102 k.k.
I. w ramach wydłużenia okresu przedawnienia karalności przestępstw wprowadza się zasadę, iż jeżeli w okresie przewidzianym w art. 101 § 1 k.k., tj.:
-  30 lat w przypadku zbrodni zabójstwa,
- 20 lat w przypadku innych zbrodni,
- 15 lat w przypadku występków zagrożonych karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat,
- 10 lat w przypadku występków zagrożonych karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata,
- 5 lat w przypadku pozostałych występków – wszczęto postępowanie, karalność wskazanych przestępstw ustaje z upływem lat 10 od zakończenia tego okresu.
Utrzymany został 5-letni termin przedłużenia przedawnienia karalności w zakresie pozostałych przestępstw wskazanych w art. 101 § 2-4 k.k.
II.  W ramach przepisu przejściowego uregulowano sytuację prawną w zakresie przestępstw popełnionych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, wskazując, iż do tych czynów stosuje się przepisy Kodeksu karnego o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął.