Informacja o ustawie z dnia 21 października  2016 r. o  ratyfikacji Protokołu  do Konwencji nr 29 dotyczącej pracy przymusowej z 1930 r., przyjętego w Genewie w dniu 11 czerwca 2014 r .

Protokół wszedł w życie w dniu 9 listopada 2015 r. Od października 2015 r. do dnia 3 października  2016 r.  Protokół ratyfikowało 7 państw ( Norwegia, Mauretania, Wielka Brytania, Mali, Francja i Czechy i Panama). Mimo szerokiego zakresu Konwencji nr 29 i środków podejmowanych przez państwa członkowskie Międzynarodowej Organizacji Pracy,  za konieczne uznano przyjęcie  uzupełniających środków dotyczących luk w jej stosowaniu w celu propagowania praw człowieka i godnej pracy dla wszystkich oraz wyeliminowania handlu ludźmi i skutecznej eliminacji wszystkich form pracy przymusowej. Protokół z 2014 r. do Konwencji nr 29 a następnie przyjęcie w dniu 10 listopada 2015 r. decyzji Rady 2015/2071 i 2015/2037, upoważniających państwa członkowskie do ratyfikowania omawianego Protokołu, w interesie Unii Europejskiej w odniesieniu odpowiednio do kwestii dotyczących współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych i polityki społecznej, otwiera możliwość podjęcia bezpośrednich działań w tym zakresie. Protokół stanowi dokument uzupełniający Konwencję nr 29 należącą do tzw. konwencji fundamentalnych - wszystkie one zostały przez Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane.
W Polsce zagadnienia, których dotyczy Protokół uregulowane są w szeregu ustaw wymienionych w uzasadnieniu do projektu ustawy, a także w odpowiednich aktach prawnych UE.
Prawo polskie przewiduje środki karnoprawne za zachowania polegające na zmuszaniu do świadczenia pracy przymusowej lub obowiązkowej, chociaż w  polskim systemie prawnym nie ma definicji pracy przymusowej lub obowiązkowej. Odpowiednie przepisy znajdują się m.in. w Kodeksie karnym. Polskie przepisy zawierają także sankcje za handel ludźmi oraz przewidują pomoc dla osób będących tego handlu ofiarami. W ramach krajowych planów działań przeciwko handlowi ludźmi realizowane są działania skierowane zarówno do cudzoziemców poszukujących pracy w Polsce (ulotki, opracowywanie materiałów wspomagających identyfikację), jak też do obywateli RP poszukujących pracy poza granicami kraju. Głównym adresatem działań skierowanych do obywateli RP jest młodzież oraz osoby zainteresowane migracją, w tym zarobkową. Działania ukierunkowane są na:
1) informowanie o możliwości uzyskania pomocy w Polsce;
2) informowanie o możliwości uzyskania pomocy poza krajem (w tym o wsparciu konsularnym);
3) informowanie o zasadach bezpiecznego wyjazdu i poszukiwania pracy.
W ramach obecnie realizowanego projektu „Prawa migrantów w praktyce 2” (od lipca 2014 r.), działa w Polsce infolinia, która od początku projektu udzieliła ponad 4200 konsultacji telefonicznych i mailowych. Ponadto, działają infolinie w głównych krajach pochodzenia migrantów – na Białorusi, Ukrainie i w Wietnamie – które łącznie od początku projektu udzieliły blisko 300 konsultacji. Oprócz infolinii prowadzony jest również portal informacyjny dla migrantów www.migrant.info.pl. Na stronie znajdują się informacje dotyczące m.in. wjazdu i pobytu w Polsce oraz pracy i obywatelstwa polskiego . Na portalu Publicznych Służb Zatrudnienia znajdują się m.in. informacje opracowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, skierowane do obywateli polskich poszukujących pracy za granicą nt. bezpiecznych wyjazdów do pracy za granicę.
Rozwiązania prawne przewidziane dla ofiar handlu ludźmi oraz dla cudzoziemców zatrudnionych w warunkach nielegalnego pobytu, opisane przy art. 1 Protokołu, mają zastosowanie do cudzoziemców niebędących obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkami ich rodzin, którzy do nich dołączają lub z nimi przebywają. Polskie przepisy nie przewidują sytuacji bezwarunkowego wyłączenia odpowiedzialności karnej (ścigania bądź karania) w przypadku zmuszenia ofiary przestępstwa (jakiegokolwiek typu) do popełnienia czynu zabronionego. Stwarza on jednak szereg możliwości odstąpienia od ścigania bądź karania sprawców przestępstw. Możliwości wyłączenia odpowiedzialności karnej przewidują przepisy części ogólnej Kodeksu karnego , np. przepis dotyczący niepoczytalności sprawcy). Ponadto, Kodeks karny przewiduje możliwość odstąpienia od wymiaru kary przy spełnieniu określonych warunków. Prawo polskie nie przewiduje więc bezwarunkowego wyłączenia odpowiedzialności karnej w przypadkach zmuszania ofiar handlu ludźmi, czy pracy przymusowej lub obowiązkowej do popełnienia przestępstwa. Obowiązujący stan prawny jest jednak zgodny z art. 4 ust. 2 Protokołu, który zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia, by właściwe organy krajowe były uprawnione, a nie zobowiązane, do odstąpienia od ścigania lub karania działalności przestępczej, do której osoby zostały zmuszone w bezpośredniej konsekwencji tego, iż stały się ofiarami takich czynów.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, m.in. przekroczenie przez cudzoziemca granicy wbrew przepisom, nielegalny pobyt cudzoziemca na terytorium Polski lub wykonywanie na tym terytorium przez cudzoziemca nielegalnej pracy jest przesłanką wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jednakże ustawa  ta  przewiduje  rozwiązania mające na celu ochronę cudzoziemców będących ofiarami handlu ludźmi przed wydaleniem z terytorium Polski. Jest to rozwiązanie zgodne z omawianym Protokołem, według którego ofiary pracy przymusowej nie mogą być dyskryminowane w dostępie do ochrony, wsparcia i kompensaty ze względu na fakt przebywania w danym państwie nielegalnie.
Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia