Informacja o ustawie z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw.
W ramach uchwalonej w dniu 7 października 2022 r. ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw zmieniono: ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ustawę z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych, ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawę z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, ustawę z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawę z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, ustawę z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, ustawę z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym oraz ustawę z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej.
Zakres dokonywanych w powyżej wskazanych regulacjach jest zasadniczo uwarunkowany zmianami w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Celem wprowadzonych rozwiązań jest przede wszystkim rozwój rodzinnej pieczy zastępczej, przyspieszenie tempa deinstytucjonalizacji oraz zachęcenie kandydatów do przysposobienia do adopcji dzieci starszych.
Przyjęte w ustawie rozwiązania przewidują głownie:
 1) zwiększenie zakresu kontroli osób związanych z organizacją i pełnieniem pieczy zastępczej (obowiązkowa weryfikacja w Rejestrze Osób Skazanych na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym); 
2) wprowadzenie zmian w zakresie wymogów kwalifikacyjnych dla określonych kategorii osób wskazanych w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 
3) umożliwienie powrotu do dotychczasowej rodziny zastępczej, rodzinnego domu dziecka, placówki opiekuńczo-wychowawczej albo regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej osoby, która opuściła już te formy pieczy, rozpoczęła proces usamodzielniania, jednak z różnych powodów chciałby wrócić do pieczy zastępczej i pozostać w niej na zasadach określonych w ustawie;
4) wprowadzenie przy użyciu systemu teleinformatycznego rejestru obejmującego m.in. wykaz:
a)	dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej oraz osób niepełnoletnich opuszczających rodzinną pieczę zastępczą, z podziałem na dzieci umieszczone lub przebywające w poszczególnych formach rodzinnej pieczy zastępczej oraz formach instytucjonalnej pieczy zastępczej,
b)	osób, które uzyskały, pozytywną albo negatywną, wstępną kwalifikację do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka,
c)	kandydatów zakwalifikowanych do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka,
d)	rodzin zastępczych z podziałem na rodziny zastępcze spokrewnione, niezawodowe albo zawodowe,
e)	rodzinnych domów dziecka,
f)	placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych,
g)	osób usamodzielnianych;
5) wprowadzenie zmian w zakresie właściwości organizatora rodzinnej pieczy zastępczej właściwego dla wstępnej kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka oraz wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego zawierającego potwierdzenie ukończenia szkolenia oraz spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 
6) wprowadzenie zmian w zasadach przekształceń rodzin zastępczych niezawodowych w zawodowe i podpisywania umów z nowymi rodzinami zastępczymi zawodowymi i prowadzącymi rodzinne domy dziecka; 
7) wprowadzenie zmian w zakresie wynagrodzenia dla rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka oraz rodzin pomocowych oraz w zakresie sposobu waloryzacji; 
8) wprowadzenie zasadniczych ograniczeń w tworzeniu nowych placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego, interwencyjnego oraz specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych, przy pozostawieniu możliwości przekształceń placówek w ramach niezwiększania liczby miejsc w instytucjonalnych formach w danym powiecie lub odpowiednio województwie; 
9) wprowadzenie opinii Rzecznika Praw Dziecka w przypadku wniosku o utworzenie w sytuacjach wyjątkowych nowych placówek typu socjalizacyjnego, interwencyjnego oraz specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych; 
10) możliwość pozostania na zasadach wskazanych ustawie, osób pełnoletnich w regionalnych placówkach opiekuńczo- terapeutycznych; 
11) doprecyzowanie kwestii gromadzenia i przeznaczenia świadczenia wychowawczego dla małoletnich umieszczonych w instytucjonalnej pieczy zastępczej; 
12) uregulowanie zasad szczególnego nadzoru nad pomieszczeniami w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym lub terenem wokół placówki albo ośrodka w postaci środków technicznych umożliwiających rejestrację obrazu (monitoring); 
13) rozszerzenie katalogu osób, które mogą być opiekunami usamodzielnienia, o pracownika organizacji pozarządowej w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie lub inną osobę wyznaczoną przez tę organizację do pełnienia funkcji opiekuna usamodzielnienia; 
14) zmiany w zakresie długości okresu osobistej styczności w przypadku adopcji międzynarodowych; 
15) zmiany w zakresie standaryzacji prowadzenia procedur przysposobienia przez ośrodki adopcyjne; 
16) zmiany wprowadzająca obowiązek wydawania wstępnej oceny o kandydatach do przysposobienia dziecka oraz opinii kwalifikacyjnej pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej; 
17) dostosowanie godzin pracy ośrodka adopcyjnego do realnych potrzeb osób korzystających z jego usług;
18) umożliwienie udzielenia przez ministra właściwego do spraw rodziny dofinansowania ze środków Funduszu Pracy wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na wykonywanie zadań własnych w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
Ponadto nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie prawa do urlopu ojcowskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego przysługujących pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka.  Nowelizacja wprowadza także zmiany w zakresie prawa do świadczenia rodzicielskiego. Dodatkowo ustawa wprowadza jednolite kryteria w dostępie do jednorazowego świadczenia wynikającego z ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” dla rodzin biologicznych oraz rodzin przysposabiających dziecko.
Przyjęta regulacja zawiera liczne przepisy przejściowe i dostosowujące.
Ustawa ma wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkami.