Komunikat w związku ze skierowaniem przez Prezydenta RP
wniosku do Trybunału Konstytucyjnego

Prezydent Andrzej Duda skierował do Trybunału Konstytucyjnego, w trybie kontroli następczej, wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105). Ustawa z dnia 29 października 2021 r. służy realizacji rządowego programu „Polski Ład” w zakresie rozwiązań podatkowych. Zawiera także regulację noszącą cechy abolicji podatkowej dla podatników, w odniesieniu do dochodów, które nie zostały zadeklarowane w całości lub w części do opodatkowania na terytorium Polski. Jej istotą jest możliwość opodatkowania takich dochodów przejściowym ryczałtem od dochodów w wysokości 8% podstawy opodatkowania. 

Jeżeli chodzi o zarzuty podniesione wniosku do Trybunału Konstytucyjnego, to w zakresie:
1) instytucji przejściowego ryczałtu od dochodów (pkt 1 wniosku) – został podniesiony:
a)  zarzut naruszenia zasady określoności prawa stanowiącej jeden z elementów zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji); w ocenie Prezydenta RP wątpliwości budzi m.in. brak jasnych i precyzyjnych regulacji dotyczących przejściowego ryczałtu od dochodów. Może to spowodować sytuację, w której ocena co do tego, kto jest uprawniony do skorzystania z tej formy opodatkowania i w jakim zakresie, będzie pozostawiona arbitralnej decyzji organu podatkowego. Z kolei brak jasności w zakresie ustalania wysokości przychodu rodzi obawy, że podatnicy będą stosować rozbieżne rozwiązania, a ostateczne rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych pozostawione zostanie organowi stosującemu prawo. W sposób oczywisty narusza to zasadę państwa prawnego;
b)  zarzut naruszenia zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) - zakwestionowana we wniosku regulacja różnicuje podatników uprzywilejowując podmioty, które unikały płacenia podatków względem tych, którzy rzetelnie płacili podatki na zasadach ogólnych. W opinii Prezydenta RP porównanie stawki podatkowej przejściowego ryczałtu od dochodów wynoszącej 8 % podstawy opodatkowania i obowiązujących stawek podatkowych pokazuje, że uprzywilejowanie podmiotów, które skorzystałyby z instytucji przejściowego ryczałtu od dochodów jest ewidentne. Warunkiem odstępstwa od nakazu równego traktowania jest wykazanie przez ustawodawcę wartości wynikających z Konstytucji, które uzasadniają wprowadzany wyjątek. W trakcie prac legislacyjnych takie wartości nie zostały wskazane;
c)  zarzut naruszenia zasady powszechności i równości opodatkowania (art. 84  Konstytucji) - zasada powszechności i równości opodatkowania wynikająca z art. 84 Konstytucji jest wyrazem zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji na gruncie prawa podatkowego. Zaskarżone przepisy, w ocenie Prezydenta RP, wbrew systemowi ponoszenia ciężarów podatkowych na zasadach ogólnych, stwarzają podmiotom uchylającym się od płacenia podatków sytuację wyjątkową. Płacąc jednorazowy podatek zostaną one zwolnione z powszechnego obowiązku podatkowego i skorzystają z preferencyjnej względem innych podatników stawki opodatkowania w wysokości 8%. Standardem państwa prawnego jest  powszechny obowiązek płacenia podatków a odstępstwem od tej zasady nie może być ustanowienie preferencyjnych zasad ponoszenia ciężarów publicznych dla osób osiągających nieujawnione dochody.
2)  w zakresie możliwości skorzystania z przejściowego ryczałtu od dochodów przez osoby pełniące publiczne (pkt 2 wniosku) – został podniesiony zarzut naruszenia art. 1 i art. 2 Konstytucji; ustawodawca określając podmioty, które mogą skorzystać z  przejściowego ryczałtu od dochodów nie wyłączył osób pełniących funkcje publiczne (funkcje z którymi wiążą się uprawnienia decyzyjne). Zakres praw  i obowiązków osób pełniących funkcje publiczne uwzględniać musi wartości, jakim mają służyć instytucje władzy publicznej oraz zasadę sprawiedliwości społecznej.  W przekonaniu Prezydenta RP budowanie autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów wymaga tworzenia prawa w sposób wykluczający akceptację naruszających porządek prawny działań osób pełniących funkcje publiczne. Obejmuje to także zachowania polegające na uzyskiwaniu, w sposób niezgodny z prawem, korzyści majątkowych;
3) w zakresie utworzenia Rady do Spraw Repatriacji Kapitału (pkt 3 wniosku) - ustawa z dnia 29 października 2021 r. przewiduje utworzenie Rady do Spraw Repatriacji Kapitału, której jedynym zadaniem jest przedstawianie opinii w sprawach opodatkowania przejściowym ryczałtem od dochodów. W przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją instytucji przejściowego ryczałtu od dochodów regulacje dotyczące Rady nie miałyby  wartości normatywnej. Pozostawienie ich w systemie prawnym stałoby w  sprzeczności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji.