Informacja
w sprawie ustawy z dnia 7 lipca 2022 o zmianie niektórych ustaw w zakresie sposobu finansowania programów mieszkaniowych

Uchwalona przez Sejm ustawa o zmianie niektórych ustaw w zakresie sposobu finansowania programów mieszkaniowych ma na celu usprawnienie mechanizmu finansowania programu budownictwa socjalnego i komunalnego obejmującego bezzwrotne finansowe wsparcie z budżetu państwa udzielanego przede wszystkim jednostkom samorządu terytorialnego oraz organizacjom pożytku publicznego na rozwój budownictwa zaspakajającego potrzeby mieszkaniowe osób o najniższych dochodach (budownictwo gminne). 

Ustawa wprowadza między innymi: 
–  uchylenie przepisu, zgodnie z którym gminy oraz inne gminne osoby prawne mają możliwość zarządzania nieruchomościami należącymi do gminnego zasobu nieruchomości na rzecz umożliwienia zarządzania nieruchomościami wspólnot przez Społeczną Inicjatywę Mieszkaniową, 
–  doprecyzowanie zasad rozwiązania przez najemcę umowy najmu uwzględniającej całkowite rozliczenie partycypacji oraz zasad rozliczenia partycypacji po śmierci najemcy, 
– możliwość udziału powiatów w korzystaniu z finansowania przedsięwzięć infrastrukturalnych, obejmujących tworzenie niezbędnej infrastruktury technicznej lub infrastruktury społecznej pod warunkiem powiązania przedsięwzięcia z realizacją jednego z przedsięwzięć lub inwestycji o charakterze mieszkaniowym wskazanym w ustawie, 
– możliwość jednokrotnej zmiany warunków umowy zawartej pomiędzy BGK z beneficjentem wsparcia w zakresie wysokości finansowego wsparcia w przypadku wzrostu kosztów przedsięwzięcia nie więcej niż o 10%, 
–  określenie maksymalnej puli środków w ramach łącznego limitu wydatków na program finansowania budownictwa socjalnego i komunalnego, 
–  zasadę rozpatrywania wniosków złożonych w danym roku kalendarzowym do końca września oraz rozpatrywanie wniosków niezakwalifikowanych w danym roku ze względu na brak środków w kolejnym roku, 
– obowiązek zwrotu niewykorzystanych środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa w przypadku niezrealizowania przez Społeczną Inicjatywę Mieszkaniową (SIM) usługi publicznej, której realizacja została jej powierzona przez gminę w zamian za środki pochodzące z funduszu albo przeznaczenie ich na realizację innego przedsięwzięcia obejmującego budownictwo komunalne, mieszkania na wynajem, infrastrukturę społeczną lub komunalną infrastrukturę techniczną, 
– zabezpieczenie na wypadek wystąpienia ujemnych stóp procentowych:
a) w zakresie programu społeczne budownictwo czynszowe (SBC) wprowadzono regulacje, które ograniczą wpływ sytuacji na rynkach finansowych na możliwość dalszego udzielania preferencyjnych kredytów ze środków własnych przez BGK,
b)  w zakresie rozliczania dopłat/nadwyżek do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej w przypadku spadku poziomu stopy referencyjnej (stopa referencyjna w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej to WIBOR 3M powiększona o maksymalnie 1,5 punktu procentowego) do stawek ujemnych, wprowadzono regulację polegającą na określeniu minimalnego poziomu wartości stopy referencyjnej na 0%. Dzięki tej zmianie w przypadku wystąpienia ujemnych stóp procentowych rozliczeniu z Funduszem Dopłat będzie podlegać kwota w maksymalnej wysokości odsetek spłaconych przez kredytobiorcę,
c)  w zakresie programu „Rodzina na Swoim” (realizowanego na podstawie ustawy z dnia 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin i innych osób w nabywaniu własnego mieszkania) doprecyzowano, że dopłata do preferencyjnego kredytu będzie stosowania wyłącznie w przypadku, gdy zostaną naliczone należne odsetki. Pozwoli to na uniknięcie stosowania dopłat w przypadku braku naliczania części odsetkowej,
– zmianę przepisów w zakresie funkcjonowania Funduszu Dopłat: uchylono przepis w ustawie z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej, zgodnie z którym po spłacie ostatniego kredytu o stałej stopie procentowej oraz ostatniego kredytu preferencyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin i innych osób w nabywaniu własnego mieszkania, środki Funduszu Dopłat podlegają odprowadzeniu do budżetu państwa,
– zmianę ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości (KZN).

W zakresie ustawy z dnia 16 grudnia 2020 r. o rozliczaniu ceny lokali lub budynków w cenie nieruchomości zbywanych z gminnego zasobu nieruchomości, zaproponowane modyfikacje rozszerzają katalog podmiotów uprawnionych do zbywania nieruchomości na zasadach ww. ustawy z rozliczeniem „lokal za grunt” o powiaty.
Ponadto wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego obejmujące:
a) wprowadzenie uprawnienia dla gmin do wydłużenia w drodze uchwały (ponad ustawowe 3 miesiące) okresu, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać w deklaracji wysokość dochodu. Jeżeli dana gmina nie podejmie uchwały, wówczas zastosowanie będzie miał termin wskazany w ustawie, tj. 3 miesiące,
b) przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dotyczące deklarowania dochodów przy ustaleniu wysokości dodatków mieszkaniowych, stosować się będzie odpowiednio. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie będzie wątpliwości, że przyjęty przez gminę wzór deklaracji może również obejmować (w przypadku podjęcia przez gminę uchwały o wydłużeniu okresu, ponad ustawowe 3 miesiące, za który osoby ubiegające się o lokal z gminnego zasobu mieszkaniowego zobowiązane będą wykazać wysokość dochodu) dochód za okres dłuższy niż trzy miesiące.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)	art. 1 i art. 30, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia;
2)	art. 25 i art. 42, które wchodzą w życie po upływie 6 tygodni od dnia ogłoszenia;
3)	art. 27 i art. 43, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
4)	art. 28, który wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2022 r.