Informacja 
w sprawie inicjatywy ustawodawczej Prezydenta RP dotyczącej projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 oraz niektórych innych ustaw

Przedmiotem inicjatywy ustawodawczej Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest zmiana ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 (Dz. U. z 2020 r. poz. 2219), zwanej dalej „ustawą” oraz niektórych innych ustaw.

Podstawowym celem projektu ustawy jest uzupełnienie obowiązujących regulacji, w szczególności w zakresie prowadzenia przez Państwową Komisję do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 zwaną dalej „Komisją”, postępowania wyjaśniającego. Projekt ma także na celu uczynienie obowiązującej ustawy bardziej czytelną poprzez dookreślenie obszaru działania Komisji oraz uporządkowanie zakresu pojęciowego przedmiotu ustawy i jego ujednolicenie. Proponowane zmiany powinny zwiększyć efektywność działalności Komisji przy jednoczesnym zagwarantowaniu osobie poszkodowanej oraz osobie wskazanej jako sprawca  w prowadzonym postępowaniu konstytucyjnej zasady równości stron i zasady obrony swoich praw, a także przy zapewnieniu przestrzegania zasady sprawiedliwości naprawczej oraz zadośćuczynienia krzywdzie doznanej przez osoby poszkodowane, wykorzystane seksualnie w okresie dzieciństwa. 

Do najważniejszych rozwiązań zawartych w projekcie ustawy należy zaliczyć: 

1.	ujednolicenie siatki pojęć w obowiązującej ustawie przede wszystkim przez odpowiednie odesłanie do czynów zabronionych określonych w rozdziale XXV Kodeksu karnego;

2.	zmiany w kompetencjach Komisji związanych z wyjaśnianiem przypadków pedofilii i monitoringu reakcji organów państwowych na otrzymane zawiadomienia lub informacje o przypadkach czynów pedofilskich oraz udziału w postępowaniach karnych, m in. poprzez :
a)	wprowadzenie wyraźnej podstawy normatywnej do żądania przez Komisję informacji i dokumentów oraz wprowadzenie ustawowego obowiązku ich udostępniania;
b)	wprowadzenie podstawy normatywnej do przetwarzania danych i informacji objętych tajemnicą zawodową niezbędnych do realizacji ustawowych zadań Komisji;
c)	rozszerzenie instytucji anonimizacji danych będących posiadaniu Komisji.

3.	zmiany w zakresie organizacji Komisji, m.in. polegające na:

a)	zmianie nazwy Komisji z „Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego” na „Państwową Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15” – jako konsekwencji ujednolicenia siatki pojęciowej oraz dostosowanie nazwy Komisji do rzeczywistego przedmiotu działalności;
b)	zmianie przesłanek powołania i odwołania członka Komisji, ustawowym określeniu siedziby Komisji, a także doprecyzowaniu zasad powoływania i odwoływania oraz nadawania uprawnień zastępcom Przewodniczącego.

4.	zmiany w zakresie postępowania przed Komisją, m.in. polegające na:

a)	doprecyzowaniu zasad podejmowania decyzji przez Komisję;
b)	 wprowadzeniu podstawy normatywnej zezwalającej na rezygnację w określonych przypadkach z przekazywania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
c)	wprowadzeniu procedury postępowania w przypadku nieprecyzyjnych zgłoszeń do Komisji podejrzenia popełnienia przestępstwa pedofilii – wprowadzenie instytucji uzupełnienia zawiadomienia;
d)	doprecyzowaniu zasad udziału Komisji w postępowaniu karnym na prawach oskarżyciela posiłkowego – projekt wprowadza konieczne uzupełnienia w celu umożliwienia Komisji realizacji tego uprawnienia poprzez wprowadzenie m.in. zasad wyrażania zgody przez pokrzywdzonego lub osoby, której prawa pokrzywdzonego wykonuje w postępowaniu karnym, terminu zawitego do przystąpienia do sprawy, zasad cofnięcia zgody na udział Komisji w postępowaniu karnym i jego skutków;
e)	uzupełnieniu zakresu monitorowania postępowań sądowych – również o postępowania w sprawach nieletnich, które dotyczą czynów karalnych, o których mowa w rozdziale XXV Kodeksu karnego.

5.	zmiany w postępowaniu przed Komisją w przedmiocie wpisu do Rejestru.

Charakter instytucji postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wpisu uzasadnia uzupełnienie aktualnie obowiązujących przepisów, między innymi o:
a)	wprowadzenie dodatkowych gwarancji procesowych oraz rozwinięcie przepisów dotyczących przebiegu postępowania dowodowego, 
b)	wprowadzenie wyraźnej regulacji dotyczącej podstawy materialnej wydania postanowienia o wpisie w Rejestrze;
c)	 wprowadzenie instytucji umorzenia postępowania w przedmiocie wpisu w razie:
•	sprzeciwu osoby pokrzywdzonej;
•	śmierci sprawcy;
d)	wprowadzenie instytucji wykonywania praw osoby pokrzywdzonej w razie jej śmierci przez osoby najbliższe;
e)	przyznanie prawa do odwołania od postanowienia Komisji w przedmiocie wpisu do rejestru także osobie pokrzywdzonej;
f)	nowy model postępowania sądowego i kontrolnego – wprowadzenie dodatkowych przepisów dla postępowania odwoławczego, Komisja będzie organem I instancji, odwołanie będzie rozpoznawane w ramach II instancji przez sąd okręgowy w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. o apelacji; z uwagi na charakter spraw rozpatrywanych przez Komisję i skutki wpisu do Rejestru lub odmowy wpisu do Rejestru wprowadzono możliwość wniesienia skargi kasacyjnej;
g)	zmiany w zakresie kompetencji edukacyjnych i informacyjnych Komisji.

Istotnym elementem projektu jest wyodrębnienie raportu dotyczącego zjawiska wykorzystywania seksualnego małoletnich poniżej lat 15 wraz z rekomendacjami (opracowywanego nie rzadziej niż raz na trzy lata) oraz sprawozdania (co do zasady – corocznego; z wyjątkiem sprawozdania rocznego za rok 2022 obejmującego okres od 25 lipca 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.). Sprawozdanie musi być opracowane i udostępnione publicznie nie później niż do 31 marca roku następnego po roku sprawozdawczym. Proponowane zmiany zwiększają wartość kompetencji edukacyjnych i informacyjnych Komisji.

W pozostałym zakresie projekt ustawy w związku ze zmianą nazwy Komisji zawiera niezbędne zmiany dostosowawcze. 

Projekt ustawy zakłada miesięczny termin vacatio legis.