Informacja prasowa
w sprawie ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej na lata 2023–2027

Ustawa służy stosowaniu przepisów unijnych o finansowaniu wspólnej polityki rolnej, określonych w:
1)	rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, zwanym dalej „rozporządzeniem 2021/2116”;
2)	rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającym przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającym rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/201, zwanym dalej „rozporządzeniem 2021/2115”. 
W celu zapewnienia stosowania rozporządzenia 2021/2116 ustawa w szczególności wskazuje organy odpowiedzialne za funkcjonowanie systemu finansowania i monitorowania programów i płatności w ramach wspólnej polityki rolnej, określa zasady przepływu środków na realizację tej polityki, a także warunki wypłaty wyprzedzającego finansowania z budżetu państwa beneficjentom Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, zwanego dalej „PS WPR”.
Ustawa wskazuje ministra właściwego do spraw finansów publicznych jako organ, który wykonywać będzie określone w przepisach prawa europejskiego zadania związane z uruchamianiem środków publicznych:
1)	pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, zwanego dalej „EFRG”, oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanego dalej „EFRROW”, o których mowa w rozporządzeniu 2021/2116; 
2)	przeznaczonych na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW oraz na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej;
3)	przeznaczonych na:
a)	wyprzedzające finansowanie pomocy finansowej w ramach instrumentów objętych PS WPR, zwanej dalej „pomocą”, w tym na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji w ramach tych instrumentów,
b)	wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji w ramach pomocy technicznej, o której mowa w rozporządzeniu 2021/2115, objętej PS WPR, zwanej dalej „pomocą techniczną”.  
Zadania ministra właściwego do spraw finansów publicznych w tym zakresie będą obejmować:
1)	przyznawanie i cofanie jednostce organizacyjnej akredytacji i tymczasowej akredytacji jako agencji płatniczej w rozumieniu rozporządzenia 2021/2116, zwanej dalej „agencją płatniczą”;
2)	sprawowania nad agencją płatniczą stałego nadzoru w rozumieniu rozporządzenia wykonawczego Komisji 2022/128 z dnia 21 grudnia 2021 r. określającego przepisy dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości, zwanego dalej „rozporządzeniem 2022/128”;
4)	poddawanie akredytacji agencji płatniczej okresowi próbnemu, o którym mowa w rozporządzeniu 2022/128.
Ustawa określa także, że funkcję jednostki certyfikującej, o której mowa w rozporządzeniu 2021/2116, pełnić będzie Szef Krajowej Administracji Skarbowej.
Przyznawanie i cofanie jednostce organizacyjnej akredytacji i tymczasowej akredytacji jako agencji płatniczej będzie dokonywane w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych przy sprawowania stałego nadzoru nad agencją płatniczą będzie współpracował z ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi i agencją płatniczą, w tym z audytorem wewnętrznym agencji płatniczej. Warunki i tryb takiej współpracy zostaną przez tego ministra określone w rozporządzeniu. 
Środki publiczne przeznaczone na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW będą przekazywane agencji płatniczej przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi z rachunku bankowego w Banku Gospodarstwa Krajowego, stosownie do zapotrzebowania zgłoszonego przez agencję płatniczą. Środki publiczne przeznaczone na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej będą mogły być przekazywane agencji płatniczej także na zapłatę kwot wynikających z prawomocnych wyroków sądowych albo kwot powstałych w związku ze zmianą, uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji zobowiązujących beneficjenta do zwrotu środków publicznych.
Zgodnie z ustawą z wyprzedzającego finansowania kosztów kwalifikowalnych będą mogły korzystać jednostki samorządu terytorialnego realizujące operacje, których przedmiotem jest postępowanie scaleniowe i zagospodarowanie poscaleniowe, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, oraz realizujące operacje z zakresu pomocy technicznej PS WPR. Środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości będą zwracane, wraz z odsetkami liczonymi od dnia ich przekazania.
Jednostki samorządu terytorialnego, instytuty badawcze, instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, jednostki doradztwa rolniczego, uczelnie i lokalne grupy działania będą mogły otrzymywać środki na wyprzedzające finansowanie pomocy na operacje realizowane w ramach instrumentów wsparcia wskazanych w rozporządzeniu 2021/2115. Środki na realizację operacji w ramach tych instrumentów będą uruchamiane w formie oprocentowanych pożyczek z Banku Gospodarstwa Krajowego. Szczegółowe warunki, tryb i terminy udzielania takich pożyczek określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
Wysokość wyprzedzającego finansowania pomocy będzie określał beneficjent we wniosku o przyznanie pomocy. Wysokość tego finansowania nie będzie mogła być wyższa od współfinansowania krajowego określonego dla danego instrumentu wsparcia. Kwota pomocy oraz warunki jej wypłaty i zasady rozliczania będą określone w umowie o przyznaniu pomocy. Wyprzedzające finansowanie będzie przekazywane zgodnie z harmonogramami płatności w ramach danej operacji. Środki na wyprzedzające współfinansowanie będą wypłacane beneficjentowi po ustanowieniu i wniesieniu przez niego zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy o przyznaniu pomocy. Wymóg wniesienia zabezpieczenia nie będzie miał zastosowania do beneficjenta będącego jednostką sektora finansów publicznych, państwowym instytutem badawczym oraz instytutem działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, a w przypadku gdy umowa o przyznaniu pomocy jest zawierana z grupą beneficjentów – jeżeli wszyscy beneficjenci pomocy w tej grupie będą jednostkami sektora finansów publicznych lub takimi instytutami. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, rozliczania i zwrotu środków na wyprzedzające współfinansowanie pomocy oraz formy i sposób zabezpieczenia wypłaconych środków.  
Jednostka samorządu terytorialnego nie będzie mogła wnioskować, w odniesieniu do realizacji tej samej operacji, o udzielenie środków na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych oraz na wyprzedzające finansowanie pomocy. 
Jednostki sektora finansów publicznych realizujące operacje w ramach pomocy technicznej będą otrzymywały środki na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji. Środki publiczne z budżetu państwa będą mogły także otrzymać Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz jednostki doradztwa rolniczego, realizujące operacje w ramach pomocy technicznej - na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych operacji. Do planowania, wykorzystywania i rozliczania środków będą mieć zastosowanie przepisy o finansach publicznych. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz jednostki doradztwa rolniczego realizujące operacje w ramach pomocy technicznej obowiązane będą do zwrotu środków z budżetu państwa w terminie 60 dni na rachunek dochodów ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, w przypadku, gdy agencja płatnicza odmówi im wypłaty refundacji.
Na stronie internetowej administrowanej przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi będzie publikowany wykaz beneficjentów EFRG i EFRROW. 
W celu zapewnienia ciągłości realizacji przez agencję płatniczą zadań i wypłat pomocy beneficjentom wspólnej polityki rolnej w przepisach przejściowych ustawy określono, iż akredytacja agencji płatniczej, udzielona na podstawie dotychczasowych przepisów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) pozostanie w mocy. 
Ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.