Informacja w sprawie ustawy z dnia 9 marca 2023 r.
o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących 
oraz niektórych innych ustaw

Ustawa wprowadza zmiany w: 
1)	ustawie z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, zwanej dalej „specustawą jądrową”;
2)	ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, zwanej dalej „ustawą – Prawo atomowe”;
3)	ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego;
4)	ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej dalej „ustawą środowiskową”;
5)	ustawie z dnia 25 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
I. Zmiany w specustawie jądrowej:
W ustawie dokonuje się rozszerzenia zawartej w specustawie jądrowej definicji inwestycji towarzyszących – m.in. o inwestycje w zakresie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, użytkowania, zmiany sposobu użytkowania, eksploatacji lub rozbiórki sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych koniecznych do przyłączenia obiektu energetyki jądrowej do sieci elektroenergetycznej lub wyprowadzenia mocy z elektrowni jądrowej. Inwestycjami towarzyszącymi będą także inwestycje w zakresie sieci ciepłowniczych lub sieci chłodniczych koniecznych do wyprowadzenia mocy, ciepła lub chłodu z elektrowni jądrowej. 
Ustawa wprowadza do specustawy jądrowej definicję inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej - przez którą należało będzie rozumieć inwestycję polegającą na budowie, przebudowie, remoncie, utrzymaniu, użytkowaniu, zmianie sposobu użytkowania, rozruchu, eksploatacji lub rozbiórce obiektu energetyki jądrowej, wraz z infrastrukturą niezbędną do obsługi (do specustawy jądrowej wprowadzana jest jednocześnie definicja infrastruktury niezbędnej do obsługi). 
Zmianie ulegają zasady wydawania tzw. decyzji zasadniczych dla inwestycji podlegających specustawie jądrowej - w obecnie obowiązującym stanie prawnym decyzja zasadnicza jest wydawana po uzyskaniu przez inwestora decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Kolejność wydawania w/w decyzji zostanie jednak odwrócona - decyzja zasadnicza poprzedzać będzie decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Decyzja zasadnicza, wydawana przez ministra właściwego do spraw energii, określać będzie dozwolone parametry inwestycji oraz uprawniać będzie do ubiegania się o uzyskanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz innych decyzji niezbędnych do przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej. Warunkiem wydania decyzji zasadniczej będzie, tak jak obecnie, posiadanie przez wnioskodawcę siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (będącym stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym) – przy czym do ustawy dodany zostanie zapis o możliwości wydania takich decyzji także inwestorowi z siedzibą w państwie członkowskim Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). 
Ustawa wprowadza ponadto wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw energii na dokonanie istotnych zmian w strukturze właścicielskiej inwestora, polegających na osiągnięciu przez podmiot trzeci u inwestora pozycji dominującej. Zgoda taka będzie mogła być udzielona po zasięgnięciu opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Do przepisów specustawy jądrowej wprowadza się instytucję wstępnego raportu lokalizacyjnego. Raport ten sporządzany będzie przez inwestora po dokonaniu wstępnej oceny terenu przeznaczonego pod lokalizację danego obiektu energetyki jądrowej. Raport będzie podlegać zaopiniowaniu przez Prezesa Polskiej Agencji Atomistyki (PAA). W przypadku inwestycji obejmujących składowisko odpadów promieniotwórczych niezbędne będzie zaś sporządzenia wstępnego raportu bezpieczeństwa dla składowiska odpadów promieniotwórczych, także podlegającego zaopiniowaniu przez Prezesa PAA. 
Jeżeli do przeprowadzenia pomiarów, badań lub innych prac niezbędnych do sporządzenia wstępnego raportu lokalizacyjnego lub  wstępnego raportu bezpieczeństwa dla składowiska odpadów promieniotwórczych, a także do przeprowadzenia badań lub innych prac zmierzających do sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w ustawie środowiskowej, będzie konieczne wejście na teren cudzej nieruchomości, inwestor może będzie mógł wystąpić do wojewody z wnioskiem o wydanie odpowiedniej decyzji, umożliwiającej wstęp na teren takiej nieruchomości – o ile nie uzyska wcześniej zgody jej właściciela. 
W ustawie dokonuje się niezbędnego uporządkowania przepisów dotyczących trybu wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej – m.in. przez dokonanie ich niezbędnego ujednolicenia z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej oraz administracji morskiej, a także przez uchylenie przepisów, w zakresie których występuje niespójność z regulacjami zawartymi w ustawie – Prawo atomowe. Ustawa precyzuje także wpływ wszczęcia postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej na toczące się postępowania dotyczące  wznoszenia i wykorzystywania sztucznych wysp, konstrukcji, urządzeń oraz utrzymywania kabli lub rurociągów w polskich obszarach morskich (postępowania takie, o ile nie zostały wszczęte na wniosek inwestora, po uprawomocnieniu się decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej zostaną umorzone). 
Nabywca lub zbywca nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej będą mieli obowiązek  niezwłocznego zgłoszenia organowi wydającemu tę decyzję danych nowego właściciela lub użytkownika wieczystego. W przypadku niezrealizowania ww. obowiązku prowadzenie postępowania bez udziału nowego właściciela nie będzie stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności wydanej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.
Zmiana oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków, dotycząca nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji, która została dokonana po wydaniu tej decyzji, nie będzie stanowić przeszkody do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu energetyki jądrowej.
Do inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej nie będą stosowane przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, dotyczące zasad i trybu wnoszenia opłat za usuwanie drzew i krzewów. 
Do wydania warunków przyłączenia do sieci, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, nie będzie wymagane posiadanie przez inwestora tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, do których paliwa gazowe lub energia mają być dostarczane. Okres ważności wydanych warunków przyłączenia do sieci energetycznej ustalony zostanie na 10 lat. 
Organy administracji publicznej oraz inne wskazane podmioty publiczne obowiązane będą, na uzasadniony wniosek inwestora, do nieodpłatnego udostępniania inwestorowi informacji i danych niezbędnych do wykonywania zadań związanych z realizacją inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, chyba że udostępnieniu tych informacji lub danych sprzeciwiałyby się przepisy prawa. Zakres danych udostępnianych inwestorowi, a także sposób i tryb ich udostępniania, zostaną określone w rozporządzeniu Rady Ministrów. 
W ustawie doprecyzowuje się procedurę uzyskiwania przez inwestora możliwości korzystania, na potrzeby realizacji i eksploatacji inwestycji, z terenów wód płynących, dróg publicznych lub terenów linii kolejowej. Inwestor będzie mógł w tym celu wystąpić do wojewody o wydanie decyzji regulującej warunki wykonywania przysługującego inwestorowi prawa do wejścia na takie tereny, w przypadku niezawarcia stosownego porozumienia z podmiotami zarządzającymi w/w terenami.
W ustawie określa się termin (60 dni) w jakim mają być wydane, na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze, związane z inwestycjami w zakresie obiektów energetyki jądrowej decyzje w sprawach:
	zatwierdzenia projektu robót geologicznych,
	zatwierdzenia dokumentacji geologicznej,
	zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. 
Gmina, na terenie której będzie zlokalizowana elektrownia jądrowa lub jej część, będzie obowiązana do uiszczania na rzecz gmin z nią graniczących opłaty w wysokości równej 50% podatku od nieruchomości uiszczonego przez podatników tego podatku od elektrowni jądrowej lub jej części. Gminy, które otrzymają takie opłaty, będą upowszechniać na swoim terenie informację o ich wykorzystaniu, wskazując w szczególności podstawę otrzymywania opłaty, kwotę opłaty otrzymanej w roku poprzednim oraz jej procentowy udział w dochodach i wydatkach gminy.
Do specustawy jądrowej dodaje się także rozdział dotyczący przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej na obszarze gmin Choczewo lub Gniewino i Krokowa oraz inwestycji towarzyszących. W rozdziale tym określono, że Polskie Elektrownie Jądrowe spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, zwana dalej „spółką PEJ”, lub spółka, w której spółka PEJ ma pozycję dominującą, uzyska możliwość przygotowania i realizacji, w trybie przewidzianym w specustawie jądrowej, przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej, o mocy elektrycznej do 3750 MWe, na obszarze gmin Choczewo lub Gniewino i Krokowa, zwanego dalej „inwestycją w zakresie EJ1”. Określono jednocześnie katalog inwestycji towarzyszących inwestycji w zakresie EJ1, ujmując w nim szereg inwestycji w zakresie niezbędnej rozbudowy infrastruktury hydrotechnicznej, kolejowej, drogowej i elektroenergetycznej, oraz wskazano podmioty, które są odpowiedzialne za przygotowanie i realizację tych inwestycji towarzyszących. Inwestycje towarzyszące inwestycji w zakresie EJ1 będą realizowane we właściwym dla nich trybie, przewidzianym w innych specustawach inwestycyjnych.  
II. Zmiany w ustawie – Prawo atomowe:
Do ustawy – Prawo atomowe ustawa wprowadza definicję pojęcia „elektrownia jądrowa”, za którą uznawany będzie „obiekt służący do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła z paliwa jądrowego do celów innych niż badawcze”. 
Ustawa poszerza także katalog działalności, na które może zostać przeznaczona dotacja celowa udzielana przez ministra właściwego do spraw energii w celu zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej kraju.
W ustawie doprecyzowuje się także regulacje dotyczące zezwoleń udzielanych przez Prezesa PAA, tj:
1)	jednoznacznie wskazuje się, jakiego rodzaju roboty budowlane dotyczące obiektów jądrowych nie wymagają takiego zezwolenia;
2)	dookreśla się tryb procedowania wniosku o wydanie wyprzedzającej opinii dotyczącej planowanej lokalizacji obiektu; 
3)	precyzuje się zasady ponoszenia kosztów korzystania w toku wydawania takich zezwoleń z pomocy laboratoriów i organizacji eksperckich autoryzowanych przez Prezesa PAA; 
4)	określa się etap, na jakim należy przedłożyć opinię Komisji Europejskiej, wydaną na podstawie art. 37 Traktatu EUROATOM;
5)	nakłada się na Prezesa PAA obowiązek niezwłocznego zawiadomienia właściwego miejscowo wojewody o wszczęciu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na budowę obiektu jądrowego, będącego równocześnie obiektem energetyki jądrowej.
Ponadto w ustawie:
1)	doprecyzowuje się przepisy dotyczące przeprowadzania testów przedeksploatacyjnych systemów, elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego oraz przepisy regulujące zasady i tryb ustanawiania obszaru ograniczonego użytkowania wokół obiektu jądrowego; 
2)	określa się, że do dnia wydania zezwolenia na eksploatację obiektu jądrowego, jednakże nie dłużej niż przez czas określony w zezwoleniu na rozruch tego obiektu, eksploatacja obiektu jądrowego może być prowadzona na podstawie zezwolenia na rozruch oraz zatwierdzonego przez Prezesa PAA raportu z rozruchu obiektu jądrowego;
3)	precyzuje się regulacje dotyczące zatwierdzenia systemu ochrony fizycznej jednostek organizacyjnych wykonujących działalność z materiałami jądrowymi oraz zatwierdzenia systemów ochrony fizycznej obiektów jądrowych;   
4)	doprecyzowuje się przepisy dotyczące składowania odpadów promieniotwórczych w państwie trzecim;  
5)	precyzuje się zakres działań informacyjnych ministra właściwego do spraw energii podejmowanych w związku z rozwojem energetyki jądrowej.
Ustawa dokonuje także zmian w przepisach regulujących wewnętrzną organizację i sposób obsadzania organów PAA – w tym zakresie w szczególności:
1)	przewiduje się, że odwołanie przez ministra właściwego do spraw klimatu wiceprezesów PAA następować będzie na wniosek Prezesa PAA;
2)	powierza się Prezesowi PAA uprawnienia do kształtowania składu Rady Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony Radiologicznej, będącej organem doradczym działającym przy Prezesie PAA. 
III. Zmiany w innych ustawach:
1)	w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego wprowadza się szereg wyjątków od przewidzianych w niej zasad dotyczących obrotu nieruchomościami rolnymi, w odniesieniu do obrotu związanego z inwestycjami prowadzonymi na podstawie specustawy jądrowej; 
2)	w ustawie środowiskowej wprowadza się zmiany zwiększające rolę Prezesa PAA w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji w zakresie obiektu jądrowego - przez wprowadzenie obowiązku zasięgania przez właściwy organ opinii Prezesa PAA przed wydaniem postanowienia w sprawie określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji oraz postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia po przeprowadzeniu ponownej oceny oddziaływania na środowisko;
3)	w ustawie z dnia 25 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych rozszerza się zawarty w niej wykaz strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych o inwestycję dotyczącą budowy lub przebudowy linii koniecznych do przyłączenia elektrowni jądrowej do sieci elektroenergetycznej i wyprowadzenia z niej mocy.
IV. Przepisy przejściowe i końcowe: 
W przepisach przejściowych ustawy rozstrzygnięto m.in., że:
1)	do postępowań w sprawie wydania dla obiektów energetyki jądrowej decyzji na podstawie zmienianych przepisów ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie, stosuje się przepisy ustawy – Prawo geologiczne i górnicze w brzmieniu dotychczasowym;
2)	do postępowań w sprawie zatwierdzenia systemów ochrony fizycznej, o których mowa w zmienianych przepisach ustawy – Prawo atomowe, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe;
3)	kadencja dotychczasowej Rady do spraw Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony Radiologicznej wygasa z dniem wejścia w życie  ustawy, a Prezes PAA jest obowiązany do powołania członków nowej Rady w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy;
Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.