Informacja w sprawie ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.
Uchwalona ustawa wprowadza w obowiązujących ustawach zmiany mające na celu dostosowanie polskiego prawa m.in. do unijnego rozporządzenia Rady (UE) nr 2019/1111 z dnia 
25 czerwca 2019 r. dotyczącego jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz związanych z odpowiedzialnością rodzicielską oraz uprowadzeniem dziecka za granicę. Charakter dokonywanych zmian ma na celu głównie uzupełnienie przepisów rozporządzenia UE i dostosowanie jego stosowania do zakresu właściwości polskich sądów.
Uchwalona ustawa wprowadza zmiany w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) polegające przede wszystkim na:
- rozszerzeniu w art. 5691 § 1 k.p.c. kognicji sądów okręgowych i sądów apelacyjnych obecnie rozpoznających sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, o możliwość rozstrzygnięcia spraw z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej, w sytuacji gdy uczestnicy wyrazili zgodę lub uznali jurysdykcję tego sądu (art. 5691 §11 k.p.c.), jak również umożliwieniu uwzględnienia przez sąd treści porozumienia uczestników w orzeczeniu sądu lub zatwierdzenia ugody, jeżeli uczestnicy ją zawarli, w celu ułatwienia podmiotom odpowiedzialności rodzicielskiej zakończenia w jednym postępowaniu sprawy dotyczącej powrotu dziecka, jak i spraw z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej (art. 5691 §11 i §12 k.p.c.),
- zmianie art. 5182 k.p.c. poprzez wskazanie, że Sąd Apelacyjny w Warszawie będzie sądem drugiej instancji w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., a także rozpoznawanych łącznie z nimi spraw określonych w art. 5691 § 11 k.p.c., tj. spraw z zakresu odpowiedzialności rodzicielskiej, dotyczących kontaktów i alimentów,
- uregulowaniu w art. 5982 § 4 k.p.c. kwestii wyjątków od zasady, w myśl której w czasie trwania postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, toczącego się na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. przed sądem, o którym mowa w art. 5182 § 1 k.p.c. lub art. 5691 § 1 lub 3 k.p.c., nie można rozstrzygać w przedmiocie władzy rodzicielskiej lub opieki nad tą osobą, zaś postępowanie w tych sprawach sąd jest obowiązany zawiesić z urzędu – w następstwie nowelizacji regulacja ta nie znajdzie zastosowania w sytuacji wskazanej w art. art. 5691 § 11 k.p.c., a także w przypadku toczącego się przed sądem innego państwa postępowania w sprawie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonej na podstawie konwencji haskiej z 1980 r.,
- dodaniu przepisów art. 79511a–79511c k.p.c., w których uregulowano kwestie wydawania zaświadczeń dotyczących orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej objętych zakresem zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111, w szczególności na potrzeby uznania lub wykonania tych orzeczeń w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a także kwestie sprostowania albo cofnięcia zaświadczenia; ponadto wskazano, że w sprawach objętych przepisami art. 79511a–79511c k.p.c., sąd będzie wydawał postanowienia na posiedzeniu niejawnym (w składzie jednoosobowym),
- objęciu orzeczeń, dokumentów urzędowych i porozumień wchodzących w zakres zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111 systemem automatycznego uznawania i wykonalności.

Ponadto uchwalona ustawa wprowadza zmiany w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, mające na celu wprowadzenie opłaty stałej w wysokości 300 zł od wniosku o odmowę wykonania, wniosku o odmowę uznania oraz wniosku o stwierdzenie braku podstaw do odmowy uznania orzeczenia, dokumentu urzędowego lub porozumienia objętych zakresem zastosowania rozporządzenia nr 2019/1111, analogicznie do rozwiązań obowiązujących w przypadku innych tytułów prawnych objętych rozporządzeniami unijnymi wskazanymi w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 2a i 2b w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Natomiast w ustawie z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, uchwalona ustawa wprowadza zmianę polegającą na dodaniu ust. 2 w art. 26, która zmierza do określenia katalogu informacji jakie mają być przedmiotem wymiany między państwami; informacje te mają dotyczyć toczących się w tych państwach postępowań w sprawie umieszczenia w placówce opiekuńczej lub pieczy zastępczej dziecka, które ma bliskie związki z Rzecząpospolitą Polską, a także obejmuje dane osób spokrewnionych z dzieckiem, które wyraziły gotowość do przejęcia nad nim opieki. Pozostałe zmiany w tej ustawie mają charakter techniczno-legislacyjny.
Poza zmianami wprowadzonymi w powyższych regulacjach, uchwalona ustawa wprowadza również zmianę w ustawie z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600) zmierzającą do tego, aby nowela Kodeksu karnego weszła w życie zasadniczo z dniem 1 października 2023 r., a nie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia tj. z dniem 14 marca 2023 r. 
W przepisie przejściowym wskazano, że do uznawania lub wykonywania w Polsce orzeczeń, dokumentów urzędowych i porozumień, które zostały wydane, sporządzone, zarejestrowane lub zawarte przed dniem 1 sierpnia 2022 r., znajdą zastosowanie przepisy dotychczasowe, czyli regulacje rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r., dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5 (wprowadzającego zmiany w ustawie z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw), który wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.