Informacja
w sprawie ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw

Głównym celem ustawy jest dokonanie zmiany nazw dwóch uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych – Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie oraz Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, które otrzymają nazwy odpowiednio „Akademia Policji w Szczytnie” oraz „Akademia Pożarnicza”.
W wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej przeprowadzonej za lata 2017–2021 Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie otrzymała kategorię naukową A w dyscyplinie „nauki o bezpieczeństwie” oraz B+ w dyscyplinie „nauki prawne”, a Szkoła Główna Służby Pożarniczej otrzymała kategorię naukową A+ w dyscyplinie naukowej „nauki o bezpieczeństwie” oraz kategorię A w dyscyplinie „inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka”. Tym samym obie te publiczne uczelnie służb państwowych spełniają warunek by nadać im status uczelni akademickiej, dla której nazwy zastrzeżony jest wyraz „akademia”.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że zmianie ulegają wyłącznie nazwy tych uczelni, natomiast nie tworzy się nowych podmiotów, ani nie zmienia się sytuacja prawna tych uczelni, zatem ciągłość istnienia dotychczasowego podmiotu jest zachowana.
Dodatkowo, w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej – obok zmiany nazw uczelni oraz ujednolicenia nazw stanowisk służbowych Komendanta-Rektora Akademii Policji w Szczytnie i Rektora-Komendanta Akademii Pożarniczej – ustawa wprowadza zmiany modyfikujące i uzupełniające regulacje dotyczące kształcenia zawodowego policjantów, a także uzupełnia katalog tytułów zawodowych i dyplomów uprawniających do m.in.: zajmowania przez strażaka oficerskich stanowisk służbowych w Państwowej Straży Pożarnej; skierowania strażaka na przeszkolenie zawodowe przygotowujące do zajmowania stanowisk związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi; wykonywania zawodu inżyniera pożarnictwa; wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej polegających na zapobieganiu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru przez osoby niezatrudnione w danych jednostkach organizacyjnych; zwolnienia z części pisemnej egzaminu osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do wykonywania zawodu rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych z uwagi na posiadaną co najmniej 10-letnią praktykę w wykonywaniu czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Kolejnym celem ustawy jest – w związku z planowanym utworzeniem nowej uczelni publicznej służb państwowych nadzorowanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, tj. Wyższej Szkoły Straży Granicznej – wprowadzenie stosownych zmian w systemie szkolenia kadr Straży Granicznej i procedurze naboru do Straży Granicznej.
Podstawowym zadaniem tej uczelni publicznej będzie kształcenie funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej, ale również innych osób (spoza struktur Straży Granicznej). Kształcenie i prowadzenie badań naukowych będzie odbywać się w obszarze nauk o bezpieczeństwie i o obronności odpowiadającym potrzebom służby w Straży Granicznej. Głównym celem utworzenia tej uczelni publicznej jest poprawa kwalifikacji zawodowych funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej, stworzenie możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych oraz pełna profesjonalizacja i wzmocnienie kompetencji funkcjonariuszy Straży Granicznej.
Zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce utworzenie Wyższej Szkoły Straży Granicznej nastąpi dopiero w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Tymczasem ustawa wprowadza stosowne zmiany dotyczące szkolenia oraz doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy Straży Granicznej, naboru do Służby Granicznej oraz przepisy przejściowe i dostosowujące, które mają na celu harmonijne przekształcenie z dniem 1 października 2023 r. Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w Koszalinie w Wyższą Szkołę Straży Granicznej.
Dodatkowo ustawa wprowadza zmianę w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej mającą na celu rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do podejmowania decyzji o użyciu lub wykorzystaniu niektórych środków przymusu bezpośredniego o pozostałych – obok Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, właściwego miejscowo komendanta oddziału, dywizjonu lub placówki Straży Granicznej – kierowników jednostek organizacyjnych Straży Granicznej, w tym Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły Straży Granicznej, a także zmianę w ustawie z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej mającą na celu umożliwienie wykorzystania do realizacji inwestycji w zakresie budowy bariery wzdłuż granicy państwowej RP z Białorusią, Ukrainą i Federacją Rosyjską środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), a także innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. Zmiana przewiduje, że w przypadku realizacji inwestycji z udziałem ww. środków stosuje się procedury określone w umowach międzynarodowych, deklaracjach dawcy lub innych procedurach obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w szczególności ustawę z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych. Zmiana ta pozwoli na optymalną realizację inwestycji w zakresie dalszej budowy bariery i ochronę bezpieczeństwa publicznego.
Ustawa dokonuje również zmian w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Wprowadzanymi zmianami ustawa wydłuża termin legalnego pobytu obywateli Ukrainy (w tym posiadających Kartę Polaka), którzy w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. przybyli legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Termin legalnego pobytu obywateli Ukrainy zostaje przedłużony co do zasady do dnia 4 marca 2024 r. (ze wskazanego dotychczas 24 sierpnia 2023 r.). Natomiast w przypadku osób korzystających z wychowania przedszkolnego, realizujących obowiązek szkolny albo obowiązek nauki zgodnie z ustawą – Prawo oświatowe, pobierających naukę w przedszkolu lub szkole w ukraińskim systemie oświaty w trybie kształcenia na odległość lub realizujących od roku szkolnego 2022/2023 naukę w branżowej szkole II stopnia, szkole policealnej lub szkole dla dorosłych – termin ten zostaje przedłużony do dnia 31 sierpnia 2024 r., a w przypadku osób przystępujących do egzaminu maturalnego w terminie poprawkowym – do dnia 30 września 2024 r. Wydłużone terminy dotyczą również rodziców lub opiekunów ww. uczących się osób będących osobami niepełnoletnimi.
W związku z ww. wydłużeniem terminu legalnego pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP, ustawa wprowadza szereg zmian odpowiednio dostosowujących wskazane w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy terminy pozostałych form pomocy tym osobom, w tym np.: wydłużenie terminów upoważniania wolontariuszy do wykonywania czynności przy nadawaniu obywatelom Ukrainy numerów PESEL, tymczasowego wykorzystywania obiektów na potrzeby zamieszkania zbiorowego obywateli Ukrainy, wykorzystywania środków z Funduszu Pomocy (na rzecz pomocy Ukrainie); przedłużenie okresów ważności wydanych obywatelom Ukrainy wiz krajowych, zezwoleń na pobyt czasowy, kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca czy dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany”; przedłużenie terminów do opuszczenia terytorium RP i terminów dobrowolnego powrotu; przedłużenie okresu dopuszczalnego pobytu na podstawie wizy Schengen w związku z końcem takiej wizy, udzielania zezwoleń na pobyt czasowy nawet pomimo niespełniania wymogów dla otrzymania takiego zezwolenia, niewszczynania postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu; przedłużenie finansowania realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego dodatkowych zadań oświatowych związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi i uczniami będącymi obywatelami Ukrainy (w tym np. zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych); przedłużenie tworzenia innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych podporządkowanych organizacyjnie szkołom lub przedszkolom, organizowania bezpłatnego transportu dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy do miejsca, w którym zapewnia się im kształcenie, wychowanie i opiekę, możliwości przyznawania świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym; przedłużenie możliwości prowadzenia dodatkowej nauki języka polskiego w grupie międzyszkolnej, przydzielania godzin ponadwymiarowych nauczycielom (w tym nauczycielom języka polskiego), szczególnych warunków zatrudnienia na stanowisku pomocy nauczyciela oraz możliwości wykonywania pracy przez osobę pobierającą nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Ustawa wejdzie w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem niektórych przepisów w niej wskazanych, które wejdą w życie w innych terminach, np. przepisy związane z budową zabezpieczenia granicy państwowej wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, przepisy dotyczące zmian w systemie kształcenia kadr Straży Granicznej i naboru do Straży Granicznej oraz związane z planowanym utworzeniem Wyższej Szkoły Straży Granicznej wejdą w życie z dniem 1 października 2023 r., a przepisy dotyczące zmiany zasad przeprowadzania testów, zajęć i sprawdzianów ze sprawności fizycznej policjantów oraz zajęć i sprawdzianów z wyszkolenia strzeleckiego policjantów, z uwagi na okoliczność, że ww. testy, zajęcia i sprawdziany są monitorowane oraz realizowane w cyklu roku kalendarzowego, wejdą w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2024 r.