Informacja w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027

Celem jest uproszczenie niektórych interwencji w formie płatności bezpośrednich (w tym tzw. „ekoschematów”) oraz interwencji „Rolnictwo ekologiczne”. 
W celu usprawnienia procesu wydawania decyzji w sprawach o przyznanie płatności ustawodawca zdecydował, że w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania przepisów dotyczących przyznawania wsparcia, w decyzji o przyznaniu płatności pomniejszana będzie  jedynie ta płatność, której dotyczy naruszenie powodujące nałożenie kary. Jeżeli wysokość kary przekroczy wysokość danej pomocy, to brakująca kwota będzie odliczana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z przyszłych płatności, lecz nie będzie – jak dotychczas – pomniejszała rodzajowo innych płatności, przyznanych w tej samej decyzji. 
Należy zauważyć, że zmiany wprowadzane ustawą zostały jednocześnie zgłoszone do Komisji Europejskiej jako zmiany Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W dodawanych do ustawy przepisach art.147a ust. 9 i art. 147b ust. 2 ustawodawca zastrzegł, że zastosowanie rozwiązań przewidzianych ustawą uzależnione będzie od wydania przez Komisję Europejską decyzji zatwierdzającej zmianę Planu na podstawie art. 119 ust. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 ). 
W dodawanym do ustawy przepisie art. 147b ust. 1 wprowadzono płatność dla małych gospodarstw, o której mowa w art. 28 rozporządzenia 2021/2115. Płatność ta, w przypadku zawnioskowania przez beneficjenta, zastąpi wszystkie inne rodzaje płatności bezpośrednich, w tym ekoschematy. Dzięki zastosowaniu tego rozwiązania, rolnicy gospodarujący na niewielkich areałach będą mogli uzyskać wsparcie w uproszczonej formie, niewymagającej od nich spełniania wszystkich warunków określonych dla płatności, które musieliby spełnić, gdyby uproszczony system nie został wprowadzony. W efekcie zastosowania takiego rozwiązania, gospodarstwa najmniejsze (będące w przeważającej większości gospodarstwami rodzinnymi), uzyskają dodatkowy rok na przygotowanie się i dostosowanie gospodarstw do wymagań związanych ze wsparciem realizowanym na nowych zasadach, wynikających z Planu. Płatność dla małych gospodarstw będzie mogła być przyznana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika będzie nie mniejsza niż 1 ha, oraz łączna powierzchnia użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja 2023 r. będzie wynosiła nie więcej niż 5 ha. 
Ponieważ płatność dla małych gospodarstw zastępuje inne rodzaje płatności bezpośrednich, wsparcie będzie dostępne dla rolników, którzy już złożyli wnioski o przyznanie takich płatności na 2023 r. (na podstawie dotychczasowych przepisów) i tylko jeżeli uzyskiwali wsparcie w poprzednim roku (lub są następcami prawnymi takich rolników).
Wysokość płatności dla małych gospodarstw ustalono na poziomie 225 euro na 1 hektar. Decyzja odnośnie wyboru interwencji pozostanie w gestii rolnika, gdyż przyznanie płatności dla małych gospodarstw ma charakter opcjonalny. Termin na złożenie żądania o przyznanie płatności dla małych gospodarstw upływa w dniu 31 sierpnia 2023 r. 
Żądanie będzie składane za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w sposób określony w przepisach o Agencji. Termin nie podlega przywróceniu. Płatność dla małych gospodarstw przyznawał będzie, w drodze decyzji, kierownik biura powiatowego Agencji właściwy według miejsca zamieszkania albo siedziby strony. W przypadku gdy Komisja Europejska nie zatwierdzi zmiany Planu w zakresie umożliwiającym przyznanie płatności dla małych gospodarstw, żądanie przyznania płatności dla małych gospodarstw zostanie pozostawione bez rozpoznania.
Z kolei dodawany do nowelizowanej ustawy art. 147b wprowadza zmiany w zakresie ubiegania się o płatności w ramach ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi oraz płatności ekologiczne. Zmiany te zostały zgłoszone Komisji Europejskiej jako zmiana Planu ze skutkiem od 2023 r., w którym zaproponowano m.in. wprowadzenie uproszczeń, które wpłyną na zwiększenie dostępności tego wsparcia dla rolników, w szczególności poprzez rezygnację z wymogu uzyskania minimalnej liczby punktów wymaganych do skorzystania z ekoschematu, rozszerzenie możliwości realizacji poszczególnych praktyk objętych interwencją w gospodarstwach, tj. umożliwienie łączenia niektórych praktyk na tej samej powierzchni, zmniejszenie powierzchni (do co najmniej 50% sumy powierzchni gruntów ornych i trwałych użytków zielonych w gospodarstwie), dla której powinien zostać opracowany plan nawożenia w ramach praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia. W zakresie rolnictwa ekologicznego zmiana Planu przewiduje obniżenie z 0,5 DJP/ha do 0,3 DJP/ha ) minimalnego poziomu obsady zwierząt, jaki jest wymagany przy ubieganiu się o premię za prowadzenie zrównoważonej produkcji roślinno-zwierzęcej. Mając na uwadze powyższe, w ustawie określone są jedynie ogólne warunki przyznawania płatności w ramach ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi oraz płatności ekologiczne. Termin na złożenie stosownych wniosków, o których mowa w dodawanym do ustawy art. 147b ust. 1, upływa z dniem 31 sierpnia 2023 r. Również i w przypadku tego ekoschematu, złożone wnioski oraz zmiany wniosków zostaną uwzględnione, jeżeli Komisja Europejska zatwierdzi, na podstawie art. 119 ust. 10 rozporządzenia 2021/2115, zmianę Planu w zakresie umożliwiającym uwzględnienie tych wniosków lub tych zmian. W przypadku gdy Komisja Europejska nie zatwierdzi zmiany Planu, wnioski zostaną pozostawione bez rozpoznania albo zostaną rozpatrzone bez uwzględnienia stosownych zmian.
Ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.