W Pałacu Prezydenckim odbyło się posiedzenie Rady Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, które prowadził Jan Krzysztof Ardanowski – Przewodniczący Rady. W spotkaniu wziął udział Doradca Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Tomasz Obszański, przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, świata nauki, grup producentów oraz rolników indywidualnych.
Rada podjęła temat stanu i perspektyw spółdzielczości oraz innych form współpracy gospodarczej rolników w Polsce. Wprowadzenie do dyskusji stanowiły wystąpienia tematyczne, w których zaproszeni eksperci omówili aktualną sytuację spółdzielczości rolniczej w naszym kraju oraz funkcjonowanie innych form współpracy producentów rolnych, takich jak grupy producentów rolnych, organizacje producentów, związki i zrzeszenia branżowe czy klastry rolno–spożywcze.
Szczególną uwagę poświęcono kwestii promocji różnych form zrzeszania się rolników w Polsce, wskazując, że samodzielne działanie – charakterystyczne dla dużej części polskich gospodarstw – przekłada się w znaczący sposób na ograniczenie siły negocjacyjnej wobec odbiorców, przetwórców i sieci handlowych – w szczególności dużych. Rozproszenie skutkuje niższymi cenami uzyskiwanymi za produkty rolne, brakiem stabilności sprzedaży oraz ograniczonym dostępem do konsumentów i nowych rynków zbytu.
Zrzeszanie się rolników w formie spółdzielni, grup producenckich czy organizacji producentów umożliwia osiągnięcie efektu skali, a wspólne planowanie produkcji – lepsze dopasowanie do wymagań rynku i ograniczenie kosztów (m.in. poprzez wspólne zakupy środków produkcji, logistykę czy inwestycje w infrastrukturę). Współpraca zwiększa również zdolność do podejmowania działań inwestycyjnych i innowacyjnych oraz ułatwia korzystanie z dostępnych instrumentów wsparcia krajowego i unijnego.
Eksperci podkreślali, że skala zrzeszania się rolników w Polsce, na tle innych państw europejskich, pozostaje wciąż relatywnie niewielka. Wśród głównych przyczyn tej sytuacji wskazano przede wszystkim uwarunkowania historyczne, w tym negatywne doświadczenia związane z przymusową kolektywizacją w okresie PRL, które do dziś wpływają na niski poziom zaufania do wszelkich form zrzeszania się w celu gospodarczym. Dodatkowo, na niechęć do zrzeszania się negatywnie wpływają czynniki takie, jak: ograniczone zaufanie społeczne, obawy przed utratą niezależności oraz przekonanie o ryzyku nierównego traktowania członków w ramach struktury lub o większych możliwościach w ramach indywidualnych działań, a także bariery o charakterze praktycznym i systemowym, w tym niewystarczająca wiedza na temat zasad funkcjonowania spółdzielni i grup producenckich, skomplikowane i zmienne przepisy prawa oraz praktyka ich stosowania a także ograniczona dostępność profesjonalnego doradztwa.
Jako pozytywny przykład zrzeszania się rolników wskazano model działania spółdzielni rolno–spożywczych w regionie Walencji, będącym silnym fundamentem rolnictwa hiszpańskiego. Model ten, dzięki łączeniu się spółdzielni w większe struktury oraz wypracowaniu dobrych praktyk, pozwala na ochronę i rozwój rozdrobnionego rolnictwa a także jego potencjału gospodarczego.
W podsumowaniu dyskusji, Przewodniczący Jan Krzysztof Ardanowski podkreślił znaczenie współpracy jako jednego z kluczowych czynników zwiększających konkurencyjność polskiego rolnictwa oraz poprawiających stabilność dochodów rolników. Wskazał na konieczność wzmacniania edukacji i doradztwa w zakresie tworzenia i prowadzenia podmiotów zrzeszających rolników, promowanie dobrych praktyk i przykładów udanych spółdzielni, rozwoju krótkich łańcuchów dostaw oraz sprzedaży bezpośredniej, wsparcie inwestycji w przetwórstwo lokalne i optymalną infrastrukturę oraz działania na rzecz odbudowy zaufania i integracji środowiska rolniczego.
Najnowsze
