Organizatorzy i Uczestnicy obchodów

55. rocznicy wydarzeń Grudnia ’70

                                                                                   w Szczecinie

Szanowni Państwo,

masakra dokonana przed 55 laty na Wybrzeżu należy do najtragiczniejszych kart współczesnej historii naszego narodu. Grudzień ’70 zapisał się krwawo w polskiej pamięci i do dzisiaj poraża rozmiarem zła, jakie komunistyczna władza, mieniąca się ludową, wyrządziła ludziom pracy upominającym się o chleb, godność i wolność. Razem z Państwem zgromadzonymi przy pomniku Ofiar Grudnia 1970 – szczecińskim Aniele Wolności – składam hołd ofiarom komunistycznego reżimu i wszystkim uczestnikom ówczesnych masowych protestów społecznych.

Właśnie w Szczecinie wydarzenia grudniowe miały szczególnie dramatyczny przebieg. Robotnicy tutejszych zakładów żywiołowo zareagowali na cyniczne posunięcie władz komunistycznych, jakim była wysoka podwyżka cen żywności i innych artykułów pierwszej potrzeby, uderzająca w żyjące w niedostatku społeczeństwo, i to tuż przed Świętami Bożego Narodzenia. Masowe demonstracje i strajki w Szczecinie były również spontanicznym gestem solidarności z walczącym Trójmiastem, gdzie padły śmiertelne strzały.

17 grudnia 1970 roku Szczecin przemówił wielkim głosem protestu, którego echo rozeszło się po całym kraju. Stoczniowcy wraz z dołączającymi do nich pracownikami innych przedsiębiorstw, młodzieżą i innymi mieszkańcami miasta wyszli na ulice, by zamanifestować sprzeciw wobec haniebnych i zbrodniczych działań gomułkowskiego reżimu. Szczecin nie powstrzymywał słusznego gniewu i bezkompromisowo żądał należnych ludziom praw. Zapłonęły i zostały zdemolowane kluczowe obiekty komunistycznych władz: wojewódzki „dom partii”, gmach prokuratury i areszt śledczy. Protestujący zaatakowali także komendę milicji i budynek Miejskiej Rady Narodowej. Ceną za to odważne wystąpienie stała się jednak obfita danina krwi. Od kul komunistycznych siepaczy zginęło w tamtych dniach 16 osób, a ponad 100 zostało rannych. Nigdy nie zapomnimy o ich martyrologii, zasługach, męstwie i poświęceniu.

Wspaniałym fenomenem tamtego czasu była Republika Szczecińska. Tak nazwano zrewoltowany Szczecin pod spontaniczną, oddolną władzą Ogólnomiejskiego Komitetu Strajkowego. Po krwawych starciach 17 i 18 grudnia robotnicy zmienili bowiem formę protestu i rozpoczęli strajk okupacyjny w zakładach, uzgadniając i koordynując swe żądania i działania. To, jak odpowiedzialnie instytucje miejskie oraz mieszkańcy podporządkowali się decyzjom OKS, przypominało najlepsze wzorce z historii polskiego republikanizmu i patriotycznej konspiracji niepodległościowej – takie jak darzony powszechnym autorytetem Rząd Narodowy w powstaniu styczniowym czy też Polskie Państwo Podziemne z lat okupacji niemieckiej. Wspaniałe, choć krótkie doświadczenie Szczecina – zamknięte wraz z zakończeniem strajku 22 grudnia – stało się ogromnie ważnym dziedzictwem, które zaowocowało dekadę później, w sierpniu 1980 roku, przy narodzinach ruchu Solidarności.

Pamiętamy też, że to właśnie protestujący w grudniu 1970 roku szczecinianie po raz pierwszy wystąpili z żądaniem utworzenia niezależnych związków zawodowych. Ponowione w styczniu
1971 roku strajki w miejscowych zakładach wywarły skuteczny nacisk na nowy reżim gierkowski i przyczyniły się do cofnięcia decyzji o podwyżkach cen. Okazało się, że zdeterminowane, solidarne w swoich działaniach społeczeństwo może skutecznie stawiać opór władzy. Tragiczne wydarzenia grudniowe wpłynęły również w sposób istotny na dalszy bieg polskiej historii – bo choć komuniści nadal sięgali po represje i dopuszczali się działań zbrodniczych, to przez całą następną dekadę nie odważyli się wyprowadzić na ulice czołgów i strzelać do protestujących – aż do czasu stanu wojennego.

Pochylam głowę przed odwagą i poświęceniem mieszkańców Szczecina, którzy wskazali nam drogę do wolnej Polski. Dziękuję wszystkim organizatorom i uczestnikom obchodów 55. rocznicy Grudnia ’70 za pielęgnowanie pamięci o tamtym fundamentalnie ważnym rozdziale naszych dziejów i o poległych bohaterach. Wydarzenia grudniowe na zawsze już pozostaną nieodłączną częścią szczecińskiej historii, tożsamości, patriotyzmu i obywatelskości. Niech pamięć i duma z postawy szczecinian sprzed 55 lat będzie dla Państwa inspiracją do budowania dobrej przyszłości tego miasta i całej naszej Ojczyzny.

Chwała poległym za wolność! Wieczna pamięć Bohaterom Grudnia ’70!

Z poważaniem,

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

________________________________________

List odczytał doradca Prezydenta RP Jarosław Bujak.