Organizatorzy i Uczestnicy obchodów

                                                                                   35–lecia odrodzonego notariatu polskiego

                                                                                   w Warszawie

Szanowny Panie Prezesie Krajowej Rady Notarialnej,

Szanowni Państwo,

z okazji jubileuszu 35–lecia odrodzonego notariatu polskiego proszę przyjąć gratulacje i wyrazy uznania. Dziękuję za Państwa istotny wkład w urzeczywistnianie aspiracji pokoleń rodaków, pragnących Polski wolnej i zasobnej, cieszącej się wszechstronnym awansem cywilizacyjnym oraz korzyściami, jakie płyną z rozwijania i ochrony rodzimej kultury prawnej. Dziękuję za dbałość o warunki, w których realizuje się olbrzymi potencjał polskiej pracowitości i przedsiębiorczości, za troskę o bezpieczeństwo i sprawność obrotu prawnego, za profesjonalizm, stałe pogłębianie wiedzy i utrzymywanie wysokich standardów tego prawniczego zawodu zaufania publicznego.

Świętowana przez Państwa rocznica skłania do refleksji nad dotychczasowymi doświadczeniami oraz do odważnego spojrzenia w przyszłość. W okresie zniewolenia komunistycznego forsowano w Polsce obcą, barbarzyńską koncepcję prawa i relacji państwo – obywatel. Jednym ze skutków tych działań była deprecjacja zawodu notariusza. Uprawnienia do jego wykonywania uzyskiwały osoby bez wykształcenia prawniczego, bez aplikacji i zdanego egzaminu notarialnego. Wreszcie w 1951 roku notariat upaństwowiono, a notariusze zatrudnieni w Państwowych Biurach Notarialnych stali się de facto urzędnikami. Uchwalone w 1989 roku Prawo o notariacie normowało jeszcze wykonywanie tej profesji w dwóch formach organizacyjnych – w PBN i w restytuowanych indywidualnych kancelariach notarialnych. Przewidziano też utworzenie samorządu notarialnego, ale w ograniczonej postaci. Prawdziwym przełomem była dopiero ustawa z 14 lutego 1991 roku, która po nowelizacjach do dziś stanowi podstawę nowoczesnego unormowania profesji i samorządu notarialnego, czyli właśnie odrodzonego notariatu polskiego.

Notariusz kierujący się zasadami godności, honoru i uczciwości oraz poszanowania tajemnicy zawodowej, będący – w zakresie określonym przepisami – bezstronnym gwarantem legalności działań uczestników czynności prawnych, a zarazem rzecznikiem interesu publicznego, obecnie nie tylko wykonuje prestiżowy, intratny zawód, lecz także pełni doniosłą misję. Od 35 lat towarzyszą Państwo Polakom w dynamicznym, kreatywnym zagospodarowywaniu odzyskanej wolności. W warunkach bezprecedensowo głębokiej transformacji polskiego systemu prawnego i gospodarki – w tym działalności spółek prawa handlowego i obrotu nieruchomościami – stawiają Państwo czoło wyzwaniom tej miary, co postępująca jurydyzacja stosunków społecznych, znaczny rozrost i komplikacja ustawodawstwa krajowego, implementacja prawa unijnego, rosnąca liczba czynności prawnych z udziałem czynnika zagranicznego czy szybka cyfryzacja obrotu prawnego. Także w ujęciu statystycznym obraz działalności notariatu w Polsce przedstawia się imponująco. Tylko w 2025 roku niemal 4300 notariuszy prowadzących ponad 3500 kancelarii notarialnych sporządziło przeszło trzy miliony aktów notarialnych oraz dokonało blisko 16,7 miliona innych czynności notarialnych. Liczby te obrazują skalę wykonywanej przez Państwa pracy, ale też znaczenie notariatu we współczesnych realiach społeczno–gospodarczych.

Jednocześnie wciąż dbają Państwo o to, aby zawód notariusza oraz używana przez Państwa pieczęć z Orłem Białym symbolizowały trwałość, powagę i autorytet porządku prawnego Rzeczypospolitej. Pragnę podziękować organom samorządu notarialnego za reagowanie na wydarzenia, których skutkiem mogłoby być osłabienie szacunku do notariuszy jako grupy zawodowej. Z satysfakcją przyjąłem stanowisko Krajowej Rady Notarialnej w sprawie tak zwanego ślubowania nowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, które miało miejsce w Sejmie 9 kwietnia tego roku. Czynność ta była oczywiście wadliwa i nieważna, dokonano jej jednak w obecności notariusza. W oświadczeniu KRN znalazło się dobitne przypomnienie, że „protokoły notarialne mają charakter dokumentacyjny”, a „notariusz, sporządzając na żądanie stron protokół notarialny, nie dokonuje wiążącej oceny skutków prawnych protokołowanych zdarzeń. Jego zadaniem jest bezstronne odzwierciedlenie przebiegu czynności lub zdarzenia w żądanym przez uczestników zakresie, w tym również istotnej treści składanych przez uczestników oświadczeń”.

Panie i Panowie Notariusze, Szanowni Zgromadzeni,

członkostwo Polski w Unii Europejskiej i Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, bliska perspektywa formalnego włączenia do G20, czyli gremium państw o największych na świecie gospodarkach, kluczowa rola Polski w kontekście zacieśniania politycznej i ekonomicznej współpracy państw Europy Środkowo–Wschodniej – to kolejne dowody, że jako naród nigdy nie dajemy za wygraną, że potrafimy przezwyciężać nawet największe trudności i osiągać najambitniejsze cele. Przez minione 35 lat – kosztem wielu wyrzeczeń i ogromnej pracy – wzmocniliśmy fundamenty niepodległości i stabilnego rozwoju swojego państwa. Jesteśmy zarazem świadomi, że jest to proces ciągły, wymagający nieustannego zaangażowania, okresowych korekt i zwiększania odporności na zagrożenia – w tym na działania godzące w polską rację stanu. Pamiętamy wskazanie Cypriana Kamila Norwida, że „Ojczyzna to wielki zbiorowy obowiązek”; że wszyscy – każdy na swoim posterunku – powinniśmy wspólnie zabiegać o bezpieczeństwo, pomyślność i dostatek obecnych oraz przyszłych pokoleń Polaków.

Mam nadzieję, że realizację misji notariusza będą Państwo pojmowali jako aktywny udział w tym wielkim dziele. Życząc Państwu satysfakcji z wielu sukcesów w życiu zawodowym i osobistym, raz jeszcze gratuluję i serdecznie wszystkich Państwa pozdrawiam.

Z poważaniem,

Karol Nawrocki 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_______________________________________

List odczytał doradca Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek.