Organizatorzy i Uczestnicy
uroczystości wręczenia Nagrody
im. ks. bp. Romana Andrzejewskiego
za 2025 rok
w Warszawie
Ekscelencjo Księże Biskupie,
Szanowny Panie Prezesie – Dostojny Laureacie,
Wszyscy Czcigodni Zgromadzeni,
Nagroda im. księdza biskupa Romana Andrzejewskiego – zasłużonego Krajowego Duszpasterza Rolników, opiekuna i rzecznika środowisk wiejskich oraz współzałożyciela Fundacji „Solidarna Wieś” – jest wyróżnieniem o bardzo prestiżowej randze i bogatej tradycji. Przyznawana od ponad 20 lat, na trwałe wpisała się w polskie życie publiczne. Jestem pełen uznania dla idei tego lauru, którym honorowane są osoby i instytucje szczególnie zasłużone dla rozwoju rodzimego rolnictwa, ochrony praw gospodarzy wsi polskiej oraz pielęgnowania jej historycznego dziedzictwa. Nagroda ta przypomina całemu społeczeństwu, jak istotne miejsce w gospodarce narodowej, kulturze i duchowości zajmuje wieś i jej mieszkańcy; jak bardzo powinniśmy cenić dziejowe i współczesne dokonania tych, którzy „żywią i bronią”.
Imponujący jest poczet dotychczasowych laureatów tego zaszczytnego wyróżnienia. Tworzą go wybitne postaci polskiego Kościoła, nauki, kultury, biznesu i życia społecznego. Tym bardziej cieszy mnie, że dzisiaj do tego grona dołącza doktor Mateusz Szpytma – znakomity historyk i muzealnik, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej. Składam Panu Doktorowi z tej okazji serdeczne gratulacje oraz wyrazy głębokiego uznania.
W sposób szczególny chcę podkreślić wielkie zasługi dzisiejszego laureata w pomnażaniu i upowszechnianiu wiedzy o heroicznych postawach mieszkańców polskiej wsi w latach II wojny światowej. Z nazwiskiem doktora Szpytmy na trwałe związane jest dzieło o fundamentalnym znaczeniu dla zachowania prawdy o naszej historii – Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. To instytucja o olbrzymim znaczeniu, z której na cały świat płynie przesłanie o potędze ofiarnego człowieczeństwa i chrześcijańskiej miłości bliźniego.
Beatyfikacja rodziny Ulmów, zamordowanej przez niemieckich okupantów za udzielanie pomocy Żydom, przyciągnęła uwagę społeczności międzynarodowej. Przyczyniła się do głębszego zrozumienia tragizmu polskiej historii i bohaterstwa tych naszych rodaków, którzy z narażeniem życia nieśli ratunek prześladowanym. Podobnie wielką siłę odziaływania ma Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów, obchodzony w rocznicę śmierci rodziny Ulmów. W tym kontekście trudno przecenić wagę dorobku naukowego i muzealniczego dzisiejszego laureata.
Pragnę również wyrazić głęboki szacunek dla badań doktora Mateusza Szpytmy dotyczących historii ruchu ludowego i prześladowań, jakich w okresie powojennym ze strony komunistycznego aparatu terroru doznali działacze chłopscy walczący o niepodległą, demokratyczną Polskę. Jest to obszar dziejów wciąż wymagający dalszych prac i rzetelnego dokumentowania. Jestem przekonany, że trud naukowy doktora Szpytmy przyniesie na tym polu kolejne dobre owoce.
Osobistą satysfakcję sprawia mi to, że nagrodę otrzymał naukowiec, z którym przez długi czas mogłem współpracować w kierownictwie Instytutu Pamięci Narodowej, a także współtworzyć publikacje poświęcone m.in. Wincentemu Witosowi i błogosławionym z Markowej. Raz jeszcze składam Dostojnemu Laureatowi serdeczne gratulacje i wyrazy uznania, życząc kolejnych znakomitych osiągnięć. Dziękuję organizatorom obecnej uroczystości i serdecznie pozdrawiam wszystkich zgromadzonych.
Z wyrazami szacunku
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Karol Nawrocki
__________________________________
List odczytał minister Wojciech Kolarski.