Organizatorzy i Uczestnicy

                                                                                   uroczystego spotkania Dam i Kawalerów

                                                                                   Krzyża Wolności i Solidarności

                                                                                   w ramach obchodów

                                                                                   45–lecia rejestracji NSZZ „Solidarność”

                                                                                   w Olsztynie

Szanowni Odznaczeni, Drodzy Państwo,

„Mówili, żeśmy stumanieni,/ nie wierząc nam, że chcieć – to móc”. Te dwa wersy pieśni I Brygady Legionów Polskich na pewno nieraz powracały w pamięci bohaterów zbrojnej i pokojowej walki ze zniewoleniem komunistycznym. Bo istotnie wyjątkowej wiary i determinacji, wielkiej odwagi
i poświęcenia wymagał bunt przeciwko powojennej rzeczywistości w naszym kraju. Ten mroczny czas to przecież okupacja przez armię globalnego mocarstwa totalitarnego oraz niedemokratyczne, nieudolne rządy moskiewskich namiestników – gorliwie uczestniczących w kolonialnym wyzysku Polaków. Tak zwana dyktatura proletariatu oznaczała zamknięte granice, brak wolności słowa i propagandę opartą na orwellowskim odwróceniu znaczenia podstawowych pojęć. Było powszechnie wiadomo, że upolitycznione sądy surowo karały patriotycznych dysydentów, a tolerowały korupcję i zbrodnie komunistycznego aparatu przemocy, w tym zdeprawowanej policji politycznej. Wreszcie trudno było żądać dodatkowych poświęceń od rodaków, którym doskwierały na co dzień absurdy gospodarki centralnie planowanej – a więc trudy życia w kraju, w którym horyzonty dążeń i aspiracji z konieczności ograniczały się często do zakupu żywności i innych artykułów pierwszej potrzeby.

A jednak znaleźli się odważni, którzy powiedzieli temu wszystkiemu „nie” i pociągnęli za sobą innych – w przekonaniu, że w jedności siła. Fenomen Sierpnia ’80 i narodziny NSZZ „Solidarność” to wspólne dzieło, które połączyło robotników z różnych stron Polski – również z Warmii i Mazur. Po strajku w Olsztyńskich Zakładach Opon Samochodowych Stomil, przeprowadzonym w dniach 22–25 sierpnia 1980 roku, nastąpiły kolejne protesty: w Zakładzie Maszyn Budowlanych w Mrągowie, Warmińskiej Fabryce Maszyn Rolniczych Agromet–Warfama w Dobrym Mieście, Zakładzie Wytwórczym Maszyn i Urządzeń Przemysłu Spożywczego Spomasz w Olsztynie oraz Zakładach Mięsnych w Ostródzie, gdzie strajkowało blisko 1100 osób.

Choć porozumienia sierpniowe 1980 roku były iskrą rozbudzonej na nowo nadziei, wielu wciąż powątpiewało w realizację głównego postulatu strajków: legalizację niezależnej od reżimu reprezentacji związkowej. Niełatwo było uwierzyć, że władza nazywająca siebie robotniczą wreszcie przyzna, że zamiast wyrazicielką interesów ludzi pracy – jest w istocie ich przeciwniczką, odpowiedzialną za naruszanie praw pracowniczych i ubóstwo polskich rodzin.

Mimo to nieustępliwość przedstawicieli strony społecznej oraz wyraziste, zorganizowane wsparcie ich działań przez demonstrantów i liczne załogi zakładów pracy przyniosły skutek: 10 listopada 1980 roku NSZZ „Solidarność” został zarejestrowany. Andrzej Gwiazda wspominał: „Mieliśmy
3 miliony 400 tysięcy członków, a po rejestracji ich liczba skoczyła do 9 milionów 200 tysięcy”. Związek zawodowy zaczął się przeobrażać w ogólnonarodowy ruch, który ostatecznie doprowadził do upadku systemu komunistycznego w Polsce i Europie.

Z uznaniem witam inicjatywę Instytutu Pamięci Narodowej, aby obchody 45. rocznicy tamtego sukcesu obejmowały również regionalne spotkania Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Dziękuję naszym drogim Odznaczonym za przybycie na uroczystość w siedzibie Warmińsko–Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie. Najserdeczniej gratuluję tym, którzy dzisiaj dołączyli do tego grona. Cieszę się, że jako obywatele niepodległej Polski zyskaliśmy kolejną okazję, aby publicznie uczcić Państwa zasługi. Jestem przekonany, że Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Olsztynie – od lutego bieżącego roku dysponująca nową siedzibą i pierwszą w północnej Polsce strefą nowych technologii IPN – podejmie jeszcze wiele ważnych przedsięwzięć badawczych i edukacyjnych. Niech pamięć o bohaterskim uporze, z jakim my, Polacy, zawsze upominaliśmy się o wolność, inspiruje nas do służby i pracy na rzecz pomyślnej przyszłości tego pięknego regionu i całej naszej Ojczyzny.

Raz jeszcze dziękuję organizatorom i gościom dzisiejszego wyjątkowego spotkania. Proszę przyjąć wyrazy szacunku i gorące pozdrowienia.

Z poważaniem, 

Karol Nawrocki 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_______________________________________

List odczytał doradca Prezydenta RP Marek Szymaniak.