Organizatorzy i Uczestnicy

                                                                                   uroczystego spotkania Dam i Kawalerów

                                                                                   Krzyża Wolności i Solidarności

                                                                                   w ramach obchodów

                                                                                   45–lecia rejestracji NSZZ „Solidarność”

                                                                                   w Lublinie

Szanowni Odznaczeni,
Drodzy Państwo,

„Mówili, żeśmy stumanieni,/ nie wierząc nam, że chcieć – to móc”. Te dwa wersy pieśni I Brygady Legionów Polskich na pewno nieraz powracały w pamięci bohaterów zbrojnej i pokojowej walki ze zniewoleniem komunistycznym. Bo istotnie wyjątkowej wiary i determinacji, wielkiej odwagi i poświęcenia wymagał bunt przeciwko powojennej rzeczywistości w naszym kraju. Ten mroczny czas to przecież okupacja przez armię globalnego mocarstwa totalitarnego oraz niedemokratyczne, nieudolne rządy moskiewskich namiestników – gorliwie uczestniczących w kolonialnym wyzysku Polaków. Tak zwana dyktatura proletariatu oznaczała zamknięte granice, brak wolności słowa i propagandę opartą na orwellowskim odwróceniu znaczenia podstawowych pojęć. Było powszechnie wiadomo, że upolitycznione sądy surowo karały patriotycznych dysydentów, a tolerowały korupcję i zbrodnie komunistycznego aparatu przemocy, w tym zdeprawowanej policji politycznej. Wreszcie trudno było żądać dodatkowych poświęceń od rodaków, którym doskwierały na co dzień absurdy gospodarki centralnie planowanej – a więc trudy życia w kraju, w którym horyzonty dążeń i aspiracji z konieczności ograniczały się często do zakupu żywności i innych artykułów pierwszej potrzeby.

A jednak znaleźli się odważni, którzy powiedzieli temu wszystkiemu „nie” i pociągnęli za sobą innych – w przekonaniu, że w jedności siła. Iskra, od której zaczął się bezprecedensowy w swej skali bunt upokarzanych robotników, wyszła z Lublina. W pamiętnym przełomowym roku 1980 pracownicy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego Świdnik już 8 lipca zastrajkowali przeciwko drastycznym podwyżkom cen żywności. Zażądali zmniejszenia dysproporcji płac między pracownikami przemysłu a funkcjonariuszami komunistycznego aparatu przemocy oraz nomenklaturą partyjną i związkową. Domagali się ponadto uniezależnienia Rady Zakładowej od dyrekcji, wolnych sobót oraz prawdy w środkach masowego przekazu. Protestujący ze Świdnika jako pierwsi uzyskali pisemne zobowiązanie przedstawicieli władz, że wynegocjowane ustalenia zostaną wprowadzone w życie. W ślad za WSK Świdnik poszli pracownicy Fabryki Samochodów Ciężarowych Lublin i ponad 150 innych zakładów pracy w regionie. Ponad dwa tygodnie wydarzeń Lubelskiego Lipca 1980 roku – o których przebiegu całą Polskę informowało Radio Wolna Europa – przygotowały grunt pod sierpniowe strajki na Wybrzeżu, na Śląsku i w innych częściach kraju. To wtedy otwarta została droga ku pokojowej rewolucji Solidarności.

Choć porozumienia sierpniowe 1980 roku rozbudziły na nowo wielkie nadzieje, wielu wciąż powątpiewało w realizację głównego postulatu strajków: legalizację niezależnej od reżimu reprezentacji związkowej. Niełatwo było uwierzyć, że władza nazywająca siebie robotniczą wreszcie przyzna, że zamiast wyrazicielką interesów ludzi pracy – jest w istocie ich przeciwniczką, odpowiedzialną za naruszanie praw pracowniczych i ubóstwo polskich rodzin.

Mimo to nieustępliwość przedstawicieli strony społecznej oraz wyraziste, zorganizowane wsparcie ich działań przez demonstrantów i liczne załogi zakładów pracy przyniosły skutek: 10 listopada 1980 roku NSZZ „Solidarność” został zarejestrowany. Andrzej Gwiazda wspominał: „Mieliśmy 3 miliony 400 tysięcy członków, a po rejestracji ich liczba skoczyła do 9 milionów 200 tysięcy”. Związek zawodowy zaczął się przeobrażać w ogólnonarodowy ruch, który ostatecznie doprowadził do upadku systemu komunistycznego w Polsce i Europie.

Z uznaniem witam inicjatywę Instytutu Pamięci Narodowej, aby obchody 45. rocznicy tamtego sukcesu obejmowały również regionalne uroczystości z udziałem Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Dziękuję naszym drogim Odznaczonym za przybycie na dzisiejszą galę w gościnnych murach Centrum Spotkania Kultur w Lublinie. Najserdeczniej gratuluję tym, którzy dzisiaj dołączyli do tego grona. Cieszę się, że jako obywatele niepodległej Polski zyskaliśmy kolejną okazję, aby publicznie uczcić Państwa zasługi.

Raz jeszcze dziękuję organizatorom i gościom tego wyjątkowego spotkania. Proszę przyjąć wyrazy szacunku i gorące pozdrowienia.

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_______________________________

List odczytał doradca Prezydenta RP prof. Dariusz Dudek.