Organizatorzy i Uczestnicy

                                                                                   X Międzynarodowej Konferencji Naukowej

                                                                                   Polacy na Białorusi od powstania styczniowego

                                                                                   do XXI wieku: wobec zmieniających się

                                                                                   systemów państwowych i politycznych

Szanowni Państwo,

serdecznie pozdrawiam wszystkich przybyłych do Białegostoku na 10. już konferencję poświęconą historii i obecnej sytuacji Polaków na Białorusi. Winszuję zespołowi Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego jubileuszowej edycji wydarzenia i wyrażam uznanie dla całego grona znakomitych badaczy i ekspertów za kontynuowanie tej niezwykle ważnej debaty. Obecnie – wobec współczesnych wyzwań geopolitycznych, przed którymi stają państwa Europy Środkowej i Wschodniej – Państwa dyskusja ma znaczenie szczególne.

W trakcie sympozjum podejmą Państwo tematy dotyczące przeszłości, pojawią się też – przede wszystkim – pytania o przyszłość naszych rodaków za wschodnią granicą. Dzieje narodów polskiego i białoruskiego od wieków są ze sobą ściśle związane. Za czasów I Rzeczypospolitej tereny obecnej Białorusi zamieszkiwała mozaika etniczno–religijna społeczności współtworzących to potężne wielonarodowe państwo, którego dorobek i tradycja stanowią część naszego wspólnego dziedzictwa. Kolejne stulecia – począwszy od rozbiorów aż po wydarzenia obu wojen światowych i okres dwóch zbrodniczych totalitaryzmów – przyniosły Polakom i Białorusinom oraz Polsce i Białorusi wiele dramatycznych doświadczeń. Po traktacie ryskim wschodnia Białoruś znalazła się pod władzą bolszewików i ostatecznie weszła w skład Związku Sowieckiego. Tamtejsza propaganda komunistyczna miała na celu wzbudzanie wrogości do Polski. Również sowieckiej agresji na II Rzeczpospolitą we wrześniu 1939 roku oraz późniejszej okupacji wschodnich obszarów przyświecały fałszywe hasła wyzwolenia białoruskich robotników i chłopów spod ucisku Polaków. Dla naszych rodaków na Białorusi oznaczało to życie nie tylko w cieniu totalitarnej ideologii, lecz także w warunkach celowego prowokowania przez reżim niechęci do Polaków.

Odzyskanie przez Białoruś niepodległości w 1991 roku otworzyło nowy rozdział w dziejach naszych narodów, nie oznaczało jednak końca wyzwań stojących przed Polakami i osobami polskiego pochodzenia zamieszkującymi ten kraj. W samym Grodnie mieszka ich ponad 60 tysięcy. Swoją postawą i postępowaniem dowodzą oni silnego przywiązania do własnej tożsamości narodowej. Najcelniejszy tego przykład dał Andrzej Poczobut – jeden z gości białostockiej konferencji – heroicznie walcząc z reżimem Łukaszenki o prawa człowieka i płacąc za to wysoką cenę lat spędzonych w aresztach, więzieniach i kolonii karnej. Wrócił do Polski jako niezłomny bohater, chociaż odbierając z moich rąk Order Orła Białego, podkreślał, że czuł się „po prostu zwykłym człowiekiem, który żyjąc w nieprzyzwoitych czasach, próbuje zachować się przyzwoicie”. Wiemy, że na Białorusi nie brak podobnych dzielnych, bohaterskich, uczciwych rodaków. Zapewniam, że Polska zawsze o nich pamięta.

Ufam, że X Międzynarodowa Konferencja Naukowa skłoni do pogłębionej refleksji nad dziejami Polaków na Białorusi, ich dorobkiem i wkładem w rozwój wspólnego dziedzictwa naszych narodów. Wierzę, że prowadzone przez Państwa badania i dyskusje przyczynią się do lepszego poznania przeszłości oraz zrozumienia współczesnych wyzwań związanych z zachowaniem polskiej tożsamości narodowej za wschodnią granicą. Życzę owocnych obrad, inspirujących rozmów i wielu wartościowych ustaleń naukowych.

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_________________________________

List odczytała minister Agnieszka Jędrzak.