Organizatorzy i Uczestnicy
uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej
poświęconej żołnierzom 5 Wileńskiej Brygady AK
oraz mjr. Zygmuntowi Szendzielarzowi „Łupaszce”
w Osiecznej

Szanowni Państwo,

dzisiejsza uroczystość ma doniosłe znaczenie lokalne, ukazuje bowiem patriotyzm i wyjątkowy szacunek tutejszej społeczności do powojennego dziedzictwa Osiecznej, Borów Tucholskich i całego Pomorza. Jednak wydarzenie to niesie ze sobą również znacznie głębsze przesłanie o polskiej pamięci zbiorowej i o szacunku dla bohaterów wszędzie tam, gdzie zostawili oni ślady swego heroizmu i przelewali krew za wolną Polskę.

Osieczna pamięta. Po 80 latach od przybycia na te ziemie 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej odsłaniana dzisiaj tablica staje się trwałym znakiem czci i wdzięczności dla żołnierzy majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Serdecznie pozdrawiam zgromadzonych na dzisiejszej uroczystości polskich patriotów – mieszkańców tutejszej gminy. Dziękuję władzom lokalnym oraz dyrekcji Zespołu Szkół Publicznych im. Lotników Polskich w Osiecznej za inicjatywę wmurowania tablicy upamiętniającej podkomendnych „Łupaszki”. W sposób szczególny zwracam się do zgromadzonych tutaj uczniów. Zapewne trudno Wam sobie wyobrazić, jak wyglądała ta miejscowość w roku 1946. Dzisiaj – w ten wrześniowy piątek w 2026 roku – uczestniczycie w wydarzeniu, podczas którego bez lęku przed prześladowaniami możemy mówić prawdę o polskiej historii i o ludziach, który ją tworzyli. Tę wolność głoszenia prawdy o Polsce i po polsku zawdzięczamy również walczącym w tym rejonie żołnierzom 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. Jesteśmy im winni pamięć, bo zapominając o przeszłości, nie moglibyśmy budować bezpiecznej ani pomyślnej przyszłości.

Niech jeszcze raz wybrzmią słowa wypowiedziane przez majora Zygmunta Szendzielarza na początku szlaku bojowego jego oddziału w tym rejonie: „Żołnierze, w dniu dzisiejszym, tj. 14 kwietnia, 5 Wileńska Brygada wyrusza znowu w teren. Niech ten dzień będzie dla nas dniem pamiętnym, dniem szczęśliwym, że przypadło nam w udziale wyjść z bronią w ręku, po raz trzeci już w czasie tej wojny, i walczyć o wolność tej, która istnieć musi i istnieć nie przestała w naszych sercach polskich”. W kolejnych dniach, tygodniach i miesiącach żołnierze „Łupaszki” podejmowali tutaj akcje zbrojne przeciw komunistycznemu aparatowi bezpieczeństwa oraz prosowieckiej administracji i przeciwstawiali się wszelkim przejawom odbierania Polsce suwerenności i niepodległości. Wraz ze zbliżaniem się terminu czerwcowego „referendum ludowego” komunistyczny aparat represji nasilał działania przeciwko podziemiu. Mnożyły się obławy, zasadzki i aresztowania. Ostatecznie w listopadzie 1946 roku 5 Wileńska Brygada zakończyła działalność na Pomorzu.

Ci, których aresztowano, za walkę o wolną Polskę zapłacili najwyższą cenę. Upokarzani, torturowani, męczeni do granic wytrzymałości, ginęli w komunistycznych katowniach, a ich ciała grzebano w bezimiennych mogiłach. Taki los spotkał również ich dowódcę, majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. W czasie śledztwa wziął na siebie całą odpowiedzialność za działania podjęte przez podległe mu jednostki. Skazany za bohaterstwo, patriotyzm i umiłowanie wolności, 2 listopada 1950 roku dostał wyrok 18–krotnej kary śmierci.

Dziękuję społeczności gminy Osieczna za pielęgnowanie pamięci o powojennym podziemiu antykomunistycznym. Dziękuję za wychowywanie młodych Polaków w szacunku dla tych, którzy „żyli prawem wilka”. Słowa uznania kieruję też do pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, którzy przyczynili się do powstania odsłanianej dzisiaj tablicy pamiątkowej. Dziękuję za wierność duchowemu testamentowi Niezłomnych.

Cześć i chwała bohaterom!
Wieczna pamięć poległym za wolną Polskę!

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_______________________________________________

List oczytał doradca Marek Szymaniak.