Uczestnicy i Organizatorzy uroczystości

                                                                                   odsłonięcia tablicy upamiętniającej

                                                                                   ofiary niemieckiej zbrodni pomorskiej

                                                                                   w Tyłowie

Szanowni Państwo,

ważnym narzędziem ułatwiającym poznanie i zrozumienie historii Polski są mapy. Wśród nich wyróżnia się budząca grozę mapa przedwojennego województwa pomorskiego z zaznaczonymi blisko czterystoma czarnymi punktami. To miejsca, gdzie niemieccy najeźdźcy od września 1939 aż po pierwsze miesiące 1940 roku dopuścili się potwornych czynów na Polakach. Dokonane wówczas masowe mordy – których ofiarą padło około 30 tysięcy naszych rodaków – a następnie, w 1944 roku, palenie zwłok ofiar, służące zacieraniu śladów w obliczu zbliżającego się końca wojny, przeszły do historii jako zbrodnia pomorska. Był to pierwszy z długiego szeregu niemieckich aktów ludobójstwa popełnionych podczas II wojny światowej.

Także społeczność Tyłowa – położonego kilka kilometrów od Wielkiej Piaśnicy, gdzie rozegrał się szczególnie tragiczny rozdział zbrodni pomorskiej – od 86 lat żyje w cieniu tych dramatycznych wydarzeń. Odsłaniana tu dzisiaj tablica będzie trwałym upamiętnieniem bezbronnych ofiar. To bardzo ważna i cenna inicjatywa, bowiem prawda o tej czystce etnicznej nie może zginąć w otchłani niepamięci. Musi trwać jako przestroga przed szowinizmem i imperializmem, przed wszystkimi ideologiami, które dla korzyści jednej zbiorowości – narodu, rasy czy klasy społecznej – negują elementarne prawa ludzi spoza tej grupy i usprawiedliwiają zbrodnie przeciw ludzkości.

Prawda o zbrodni pomorskiej musi trwać w pamięci historycznej Europy także z innego powodu. Powinna pozostać wyrzutem sumienia narodu niemieckiego, który najpierw przez wieki karmił się pogardą wobec Polaków, a następnie, w latach 30. XX wieku, w większości opowiedział się za pełnym nienawiści programem partii nazistowskiej i zbrodniczymi planami jej wodza. Bo przecież to konkretne, często znane z imienia i nazwiska osoby dołączały do organizacji paramilitarnych i formacji mundurowych, które odpowiadały za pogromy naszych rodaków na Pomorzu i Kujawach. My, Polacy, jako naród chrześcijański przyjmujemy w dobrej wierze niemieckie deklaracje skruchy i woli pojednania, powtarzane od dekad. Czekamy też jednak, aby w ślad za nimi poszły czyny – sprawiedliwe zadośćuczynienie za morze krwi i łez oraz bezmiar zniszczeń, które przyniosła naszej Ojczyźnie okupacja niemiecka.

Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do powstania odsłanianej dzisiaj tablicy. Ufam, że znicze i kwiaty pod nią – składane podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej i przez cały rok – będą świadectwem Państwa czci i przywiązania do krajanów i krewnych, którzy zginęli jedynie dlatego, że byli Polakami. Cześć ich pamięci!

Z poważaniem

Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_____________________________

List odczytał doradca Prezydenta RP Jarosław Bujak.