Pod patronatem Prezydenta RP Karola Nawrockiego Instytut Pamięci Narodowej zorganizował już po raz drugi Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W wykładach, panelach dyskusyjnych, koncertach, które odbywały się w dniach 7–8 marca br. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL wzięło udział kilkuset historyków, samorządowców, społeczników zajmujących się upamiętnianiem żołnierzy powstania antykomunistycznego. W imieniu Prezydenta w kongresie uczestniczył doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk.
W liście, skierowanym do uczestników kongresu Prezydent napisał: Nadal wiele pracy pozostaje przed archiwistami, dyplomatami, badaczami poszukującymi doczesnych szczątków żołnierzy powstania antykomunistycznego, uczonymi i popularyzatorami. Owszem, nie brak inspirowanych tym tematem znakomitych wierszy, udanych piosenek i komiksów, ciekawych produkcji kinowych. Wciąż jednak czekamy na literackie i filmowe arcydzieła, które wątek walki Niezłomnych osadzą w kontekście fabuł pociągających autentyzmem i uniwersalizmem ludzkiego doświadczenia – atrakcyjnych dla czytelników i widzów na całym świecie.
– Grecy chlubią się legendą Spartan walczących pod Termopilami, Japończycy – kulturą i etosem samurajów, Teksańczycy – mitem obrońców Alamo. Jestem pewien, że są wszelkie przesłanki, aby opowieść o polskich Żołnierzach Wyklętych stała się powszechnie znanym i cenionym toposem kultury w wymiarze globalnym. Tuż przed śmiercią major „Zapora” wzniósł prawdziwie proroczy okrzyk: „Przyjdzie zwycięstwo! Jeszcze Polska nie zginęła!”. Cieszę się, że jako ludzie wolni możemy bez przeszkód czcić pamięć rodaków, którzy wsławili się szczególnym oddaniem sprawie Polski suwerennej i demokratycznej, sprawiedliwej i dostatniej, bezpiecznej i szanowanej w świecie. Wierzę, że olbrzymi dług wdzięczności wobec nich będziemy spłacać nie tylko wierną pamięcią o ich zasługach, lecz także własną służbą i pracą budującą pomyślność naszej Ojczyzny – podkreślił Prezydent.
![002_09-03-2026_IMG-20260307-WA0040.jpg.JPG [633.15 KB]](https://www.przyszlosc.pl/storage/image/core_files/2026/3/9/79a3aa082ea228d18c3e1a07a9782551/JPG/prezydent/preview/002_09-03-2026_IMG-20260307-WA0040.jpg.JPG)
Jan Józef Kasprzyk wziął udział w panelu „Pamięć o Żołnierzach Wyklętych jako obowiązek Rzeczypospolitej Polskiej”, w którym wspólnie z prof. Tadeuszem Wolszą, ks. prof. Jarosławem Wąsowiczem, Adrianną Garnik, Teresą Brykczyńską i red. Tadeuszem Płużańskim dyskutowano nad formami upamiętnień Żołnierzy Wyklętych.
– Spór, który obecnie na nowo, za sprawą działań środowisk postkomunistycznych, pojawił się w debacie publicznej, jest w istocie sporem o to, czym była Polska po 1945 r. Czy była krajem suwerennym, czy sowiecka kolonią? – podkreślił w dyskusji Jan Józef Kasprzyk – I dlatego konieczność upamiętniania na różne sposoby żołnierzy walczących o wolność po 1945 r. jest fundamentalną sprawą dla nas współczesnych, jeżeli chcemy na zawsze zerwać z ponurym dziedzictwem komunizmu.
Podczas kongresu odbył się koncert „Nie giń Polsko” dedykowany pamięci zmarłego niedawno Andrzeja Kołakowskiego, działacza opozycji antykomunistycznej i barda środowisk niepodległościowych. Wieczorem oddano hołd mjr. Hieronimowi Dekutowskiemu – „Zaporze”, cichociemnemu, dowódcy oddziałów partyzanckich na Lubelszczyźnie, zamordowanemu przez komunistów w więzieniu na Rakowieckiej 7 marca 1949 r.