Organizatorzy i Uczestnicy obchodów
82. rocznicy buntu więźniów 
obozu zagłady Treblinka II

Szanowni Państwo!

Poznając historię niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady i pracy w Treblince, a szczególnie odwiedzając to miejsce, stajemy bezsilni wobec ogromu zła, które się tu dokonało. Na usta cisną się tylko dwa słowa, w kilku językach wyryte na pomniku zamordowanych więźniów: nigdy więcej. Jednak przytłaczająca groza i poczucie bezradności w obliczu niewyobrażalnych zbrodni nie mogą usprawiedliwiać milczenia o Shoah. O niemieckim ludobójstwie Żydów muszą wiedzieć wszyscy, którzy kształtują oblicze współczesnego świata – w tym szczególnie twórcy i odbiorcy dzieł kultury, ludzie nauki i mediów oraz uczestnicy życia politycznego.

Niech również dzisiaj wybrzmi prawda: hitlerowska III Rzesza Niemiecka powzięła i realizowała plan całkowitej eksterminacji Żydów. Wykorzystując to, że okupowane ziemie polskie były jednym z największych w historii skupisk tego narodu, najeźdźcy zbudowali tutaj obozy, w których mężczyzn, kobiety i dzieci pochodzenia żydowskiego mordowano w sposób systematyczny, na niespotykaną dotąd skalę. Tylko w Treblince od lipca 1942 do listopada 1943 roku niemieccy oprawcy ograbili, zgładzili w komorach gazowych i spalili zwłoki blisko 800 tysięcy ludzi. Śmierć ofiar poprzedziły męki transportu w zatłoczonych wagonach, porażająca świadomość wydanego już wyroku, straszne warunki w obozie i akty nieludzkiego okrucieństwa strażników.

Wśród najważniejszych elementów wiedzy o tragedii Holokaustu są również inne relacje. To opowieści o heroizmie tych, którzy znalazłszy się na dnie rozpaczy i poniżenia, podjęli walkę – jeśli nawet nie o własne życie i wolność, to choćby o godną śmierć. To przesłanie uczestników powstań w getcie warszawskim i obozie zagłady w Sobiborze. A także zbrojnego zrywu więźniów obozu Treblinka II. Po miesiącach przygotowań 2 sierpnia 1943 roku konspiratorzy wykradli broń i zaatakowali strażników. Zamiar opanowania obozu i zniszczenia komór gazowych się nie powiódł, ale z ponad 800 więźniów blisko 400 zbiegło. Prawie 70 uciekinierów ocalało i doczekało upadku III Rzeszy. Inni zginęli – jednak już jako ludzie wolni. Ich odwaga i determinacja na zawsze pozostaną w naszej pamięci.

Dziękuję gospodarzom i zgromadzonym na dzisiejszej uroczystości, na czele z pracownikami Muzeum Treblinka oraz przedstawicielami Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Państwa starania o upamiętnienie ofiar zbrodni niemieckich są niezastąpioną służbą na rzecz prawdy, sprawiedliwości i pokoju.

Chwała bohaterskim bojownikom z obozu w Treblince!

Cześć ofiarom Zagłady!

Nigdy więcej wojny i nienawiści między narodami!

Z wyrazami szacunku

Andrzej Duda
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

_____________________________________________

List odczytał Doradca Prezydenta RP Tadeusz Deszkiewicz.