Organizatorzy i Uczestnicy uroczystości
wręczenia nagrody Kustosz Pamięci Narodowej
na Zamku Królewskim w Warszawie
Szanowni Państwo!
Serdecznie pozdrawiam wszystkich przybyłych na uroczystość wręczenia nagrody Kustosz Pamięci Narodowej. Dziękuję Instytutowi Pamięci Narodowej za konsekwentne od ponad dwóch dekad kontynuowanie tej inicjatywy. A także za całą wielką pracę na rzecz pogłębiania wiedzy o dziejach Polski i uczczenia naszych narodowych bohaterów. Dziękuję Zamkowi Królewskiemu, który już po raz kolejny gości to szczególne dla polskiej polityki historycznej wydarzenie.
Wyrażam najwyższe uznanie laureatom 24. edycji nagrody. Kapituła przyznała tym razem cztery tytuły Kustosza Pamięci Narodowej: jednej organizacji i trzem osobom – zasłużonym dla pielęgnowania prawdy o dziejach najnowszych Rzeczypospolitej. Oprócz zamiłowania do polskiej historii i polskiego dziedzictwa zwycięzców łączy również to, że stawali wobec podobnych przeciwności. Upamiętnianie dziejów naszego narodu w latach 1939–1989 i podejmowana w tym celu działalność wymagają połączenia wyjątkowych przymiotów. Z jednej strony – dociekliwości i potrzeby poznawania procesów historycznych, a z drugiej – zaangażowania społecznego, postawy służby, determinacji, a często odwagi i gotowości do poświęceń. Dlatego symboliczny tytuł Kustosza ma sens znacznie szerszy niż pierwotne znaczenie tego słowa. Powszechnie uważa się, że funkcja ta polega na opiece, porządkowaniu i konserwacji zbiorów. Kustosze Pamięci Narodowej są jednak nie tylko opiekunami i strażnikami dziedzictwa, lecz także często jego obrońcami. Wielu laureatów konkursu można wręcz nazwać bojownikami o pamięć. Musieli bowiem toczyć bój o prawdę o losach Ojczyzny – wbrew władzom, które z tą właśnie prawdą i jej rzecznikami systemowo walczyły.
Zamek Królewski, w którym odbywa się obecne spotkanie, był świadkiem wielu wydarzeń trwale zapisanych w historii Warszawy i całej Polski. Zwłaszcza jedno z nich jest wymowne w kontekście dzisiejszej uroczystości. Kiedy we wrześniu 1939 roku niemieckie bomby roztrzaskały Wieżę Zygmuntowską, wskazówki umieszczonego na niej zegara zatrzymały się na godzinie 11.15. Przez następne 35 lat zniszczony zegar nie odmierzał czasu. Dopiero w 1974 roku, po zakończeniu odbudowy, został ponownie uruchomiony. W upalny lipcowy dzień warszawiacy zgromadzili się na placu Zamkowym, by o godzinie 11.15 być świadkami pierwszego po II wojnie światowej ruchu wskazówek. Ta historia mówi wiele o nas, Polakach. Ukazuje wolę restytucji zburzonej rezydencji, a zarazem precyzyjnego zapamiętania wydarzeń, których wspomnienie wtedy – 29 lat po wojnie – nadal jeszcze wywoływało ból. Historia ta mówi też wiele o ludziach, którzy po wrześniowym bombardowaniu zabezpieczyli tarczę zegara i zatrzymane wskazówki. Podobnie do nagradzanych teraz w tym konkursie stali się kustoszami pamięci narodowej: w oblężonej stolicy ocalili zepsuty zegar – cenny zabytek, ale też symbol i dowód rozgrywającej się na ich oczach tragedii.
Dziękuję tegorocznym i wszystkim poprzednim laureatom nagrody Kustosz Pamięci Narodowej za troskę o prawdę historyczną i odpowiedzialność za nasze wspólne dziedzictwo. Dziękuję też Kapitule za wyróżnianie osób i środowisk zasłużonych dla naszych dziejów i kultury, a zarazem ludzi bezkompromisowych w służbie Ojczyźnie. Wszystkim Państwu życzę satysfakcji z dokonań w pracy dla Polski – naszej narodowej wspólnoty pamięci – i wielu kolejnych sukcesów.
Z wyrazami szacunku
Andrzej Duda
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
___________________________________________________
List odczytała Minister Katarzyna Pawlak–Mucha.
Najnowsze
