Uczestnicy i Organizatorzy
uroczystości wręczenia
Nagrody „Rzeczpospolitej”
im. Jerzego Giedroycia

Szanowny Panie Ambasadorze!
Szanowni Laureaci!
Wysoka Kapituło!
Szanowny Panie Redaktorze Naczelny!
Panie i Panowie!

Blisko miesiąc dzieli nas od 160. rocznicy wybuchu powstania styczniowego. Dzieje tego zrywu na zawsze splotły się w mojej pamięci ze wspomnieniem niezwykle podniosłej i poruszającej uroczystości w Wilnie, w listopadzie 2019 roku. Był to pogrzeb odnalezionych niedawno szczątków żołnierzy i dowódców powstania straconych na wileńskim Placu Łukiskim – w tym Zygmunta Sierakowskiego oraz bohatera narodowego Polski, Litwy i Białorusi, Konstantego „Kastusia” Kalinowskiego. Miałem zaszczyt uczcić ich wieńcem białych i czerwonych kwiatów – złożonym tuż obok wieńców noszących barwy narodowe Litwy, Łotwy, Ukrainy i Białorusi. Na trumnach obu wodzów spoczęły flagi z powstańczym herbem, na którym, obok Orła Białego i Pogoni, widnieje również patron Ukrainy, św. Archanioł Michał.

Sądzę, że jako mieszkańcy Europy Środkowo–Wschodniej pragniemy wszyscy, aby te smutne rocznice i symboliczne upamiętnienia kierowały nasze myśli jedynie ku odległej przeszłości. Aby sama historia relacji między narodami współtworzącymi niegdyś Rzeczpospolitą – historia złożona, niepozbawiona epizodów tragicznych – była dla nas nauczycielką życia w państwach wolnych i demokratycznych, we wzajemnej przyjaźni i radości z owoców wielostronnie korzystnej współpracy. Czyli, innymi słowy, aby spełniło się marzenie i cel długoletnich starań Jerzego Giedroycia.

Niestety, jednym ze spoiw tej wielonarodowej społeczności – obok wspólnych wartości, dziejów oraz przedsięwzięć gospodarczych, kulturalnych i politycznych – jest nadal zagrożenie ze strony Rosji. Podobnie jak nasi przodkowie zmuszeni jesteśmy przeciwstawić się wciąż tej samej imperialnej bucie, tej samej ideologii brutalnej siły i podboju oraz pogardzie dla podstawowych norm moralnych cywilizowanego świata. W chwili, gdy słuchają Państwo tych słów, na Ukrainie trwa dramatyczna walka ze zbrodniczymi rosyjskimi okupantami. Giną, także w wyniku tortur i egzekucji, ukraińscy żołnierze, ochotnicy z innych krajów oraz osoby cywilne. W tym kobiety i dzieci. Pod ostrzałem najeźdźców obracają się w gruzy domy mieszkalne, bezcenne zabytki, świątynie, szkoły, szpitale, ciepłownie i elektrownie. Trwa dosłowny i symboliczny atak na Europę, na jej bezpieczeństwo i jedność, na jej dobre imię i pomyślną przyszłość. Na kulturę i dziedzictwo historyczne współtworzące tożsamość świata euroatlantyckiego. Nie jesteśmy  i nie będziemy na to obojętni. Uczynimy wszystko, aby wspomóc naszych walczących braci,
aby wolność zatriumfowała.

Dzisiejsza uroczystość jest szczególną okazją, aby podziękować środowisku paryskiej „Kultury”, laureatom Nagrody im. Jerzego Giedroycia oraz wszystkim, którzy w minionych dziesięcioleciach nie szczędzili sił, aby umacniać dobre relacje między wolnymi narodami naszej części Europy. Zasłużyli Państwo na wdzięczną pamięć nie tylko obecnego, ale też przyszłych pokoleń. Najserdeczniej gratuluję laureatom wręczanego tu dzisiaj prestiżowego wyróżnienia. Zarówno im, jak i nam wszystkim życzę pokoju i bezpieczeństwa – oraz tej samej wytrwałości i nadziei wbrew nadziei, która ożywiała Jerzego Giedroycia w najmroczniejszym okresie dziejów Polski i całego naszego regionu. Wszystkich Państwa raz jeszcze proszę o przyjęcie serdecznych pozdrowień i wyrazów szacunku.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

________________________________________

Podczas uroczystości list odczytał Szef Gabinetu Prezydenta RP Paweł Szrot.