Uczestnicy

uroczystych obchodów

Dnia Prokuratury

Szanowni Panowie Ministrowie!

Szanowni Państwo Prokuratorzy i Pracownicy Prokuratury!

Szanowni Zgromadzeni!

Przypadająca dzisiaj rocznica wydania przez prezydenta Ignacego Mościckiego rozporządzenia wprowadzającego Kodeks karny niepodległej Rzeczypospolitej obchodzona jest jako Dzień Prokuratury. Z tej okazji proszę Panie i Panów Prokuratorów oraz Asesorów Prokuratury, Asystentów Prokuratorów oraz wszystkich Pracowników Prokuratury o przyjęcie gratulacji i najlepszych życzeń. Niech charakter i olbrzymia waga zadań realizowanych przez tę instytucję będą dla każdego z Państwa źródłem satysfakcji oraz motywem osobistego zaangażowania po stronie ideałów sprawiedliwości i praworządności, po stronie ofiar przestępstw i interesu publicznego. Niech obchody dzisiejszego święta będą dla Państwa krzepiącym dowodem uznania, szacunku i wdzięczności ze strony Rzeczypospolitej oraz całej naszej obywatelskiej wspólnoty. To w jej imieniu – oraz moim własnym – pragnę gorąco podziękować za Państwa niezwykle wymagającą i odpowiedzialną pracę, absolutnie niezbędną dla sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a przez to warunkującą bezpieczne trwanie i rozwój naszej Ojczyzny.

Ten trud jest dostrzegany przez społeczeństwo, co obrazuje m.in. wzrost poczucia bezpieczeństwa. Trzeba przy tym podkreślić, że dobrze działająca prokuratura to nie tylko podstawa funkcjonowania i wiarygodności państwa, lecz także gwarancja ochrony praw i interesów jego obywateli. Dzięki zaangażowaniu i odpowiedniemu przygotowaniu zawodowemu swoich pracowników prokuratura jest obecnie instytucją nowoczesną strukturalnie i organizacyjnie. Owocuje to znaczącym ograniczeniem przestępczości, w tym szczególnie gospodarczej i finansowej – przez wiele lat ogromnie dokuczliwej, zakłócającej funkcjonowanie rynków i narażającej Skarb Państwa na miliardowe straty. Miarą skuteczności prokuratury w ściganiu tego rodzaju przestępstw jest m.in. znaczący wzrost liczby śledztw i aktów oskarżenia oraz sukcesy w walce z mafiami VAT–owskimi. Ważnym wskaźnikiem, także z punktu widzenia prewencji ogólnej, jest rosnąca wartość nielegalnie zgromadzonych majątków, które są odbierane przestępcom.

Zadania prokuratorów nie ograniczają się jedynie do spraw karnych, ale obejmują także sprawy z zakresu postępowania cywilnego lub administracyjnego – gdy przemawia za tym ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli. Zaangażowania prokuratorskiego wymagają również niekiedy kwestie natury ogólniejszej, dotyczące norm i uregulowań prawnych, w tym o znaczeniu ustrojowym. Istotną kompetencją, przynależną Prokuratorowi Generalnemu, jest legitymacja do występowania w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, co stanowi ważny element sprawowania prokuratorskiej kontroli stanowienia prawa oraz pieczy nad realizowaniem zasady państwa prawnego.

W sprawach odnoszących się do kształtu ustroju i funkcjonowania konstytucyjnych organów Rzeczypospolitej Polskiej jednostki prokuratury występują również w sprawach rozstrzyganych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Można tu m.in. wskazać na postępowania zainicjowane przez prokuraturę w Trybunale Konstytucyjnym w zakresie oceny konstytucyjności rozwiązań wynikających ze stosowania prawa unijnego, w tym także w zakresie wykładni przyjmowanej przez TSUE.

Warto przypomnieć, że pozycję prokuratury wzmocniło nowe narzędzie w rękach Prokuratora Generalnego, jakim jest wdrożona przed pięcioma laty możliwość kierowania skarg nadzwyczajnych do Sądu Najwyższego w sprawach rażących błędów orzeczniczych. Spośród blisko sześciuset skarg nadzwyczajnych uwzględnionych zostało ponad dwieście. Merytoryczny zakres tych postępowań jest niestety szeroki, a tłem popełnionych przez sąd błędów są często prawdziwe ludzkie dramaty. Z uznaniem witam fakt, iż w sprawach dotyczących lichwy prokuratorzy działają także na etapie postępowania egzekucyjnego, kierując powództwa przeciwegzekucyjne – w tym o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych – czy też wnioski o wstrzymanie bądź o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Na osobne wyrazy uznania zasługuje kilkadziesiąt skarg nadzwyczajnych Prokuratora Generalnego związanych z nabrzmiałym problemem społecznym, jakim jest znaczna liczba nieprawidłowo skonstruowanych umów o udzielnie hipotecznego kredytu frankowego. W ośmiu na dziewięć dotychczas rozpatrzonych spraw Sąd Najwyższy orzekł na korzyść konsumentów i uchylił nakazy zapłaty z uwagi na naruszenie przepisów unijnych oraz praw przysługujących na mocy konstytucji. Błędy orzecznicze sądów zasadzały się tu na uznaniu ważności i skuteczności umów kredytowych bez uprzedniego zbadania ich treści pod kątem występowania w nich niedozwolonych klauzul. Oznaczało to niespełnienie wymagań wynikających z konstytucyjnej zasady ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. A przecież w każdej z tych spraw pozwanym był konsument – mający słabszą pozycję procesową, niż toczący z nim spór podmiot profesjonalny.

Przytoczone tu przykłady świadczą, iż prokuratura właściwie pojmuje i wypełnia swoją misję jako instytucja odpowiedzialna za ściganie przestępstw oraz stojąca na straży rządów prawa. Przedmiotem Państwa troski są nie tylko bulwersujące opinię publiczną zbrodnie czy szczególnie jaskrawe, zagrożone karą akty naruszenia przepisów. To przede wszystkim sprawy odnoszące się do konkretów codziennego życia Polaków, przysparzające im największych zmartwień. Ufam, że jest i pozostanie to stałym wyznacznikiem działań prokuratury. Wierzę, że na prawo będą Państwo patrzeć oczyma Celsusa – starorzymskiego prawnika, który zdefiniował je jako „sztukę stosowania tego, co dobre i słuszne”.

Serdecznie gratuluję wszystkim uhonorowanym odznaczeniami państwowymi podczas dzisiejszej uroczystości. Dziękuję za zaangażowanie i ofiarność, z jakimi wykonują Państwo swoją misję. Wszystkim Paniom i Panom Prokuratorom oraz wszystkim Pracownikom Prokuratury raz jeszcze życzę wielu sukcesów, poczucia zawodowego spełnienia oraz pomyślności w życiu osobistym. Serdecznie pozdrawiam również Państwa bliskich – doskonale znających specyfikę trudnej pracy prokuratora, niosących Państwu umocnienie i ciepło domowego ogniska. Dziękuję im za tę bezcenną pomoc, a wszystkim zgromadzonym za obecność na dzisiejszej uroczystości – będącą wyrazem szacunku i uznania dla polskich prokuratorów.

Z wyrazami szacunku

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

______________________________________________________

Podczas uroczystości list – w imieniu Prezydenta RP – odczytał Minister Andrzej Dera.