Uczestnicy i organizatorzy obchodów

                                                                       Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa

                                                                       dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów

                                                                       na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowni Państwo!

Obchodzimy dziś 80. rocznicę Krwawej Niedzieli 11 lipca 1943 roku. Było to apogeum eksterminacji ludności polskiej Wołynia i sąsiednich regionów. Podczas II wojny światowej
i w pierwszych latach po niej ukraińscy nacjonaliści zabili dziesiątki tysięcy Polaków, ścierając
z powierzchni ziemi setki miejscowości. Mordowano masowo, nierzadko w bestialski sposób,
nie oszczędzając kobiet, dzieci ani starców. Ofiary ginęły tylko dlatego, że byli Polakami. Celem sprawców była czystka etniczna: zagłada, sterroryzowanie i zmuszenie do ucieczki z rodzinnych stron mieszkańców innych narodowości – przede wszystkim Polaków, ale też Żydów, Czechów, Ormian, Romów. Bezwzględnie zabijano też sprawiedliwych Ukraińców, którzy udzielali pomocy ofiarom.

Rzeź wołyńska była jedną z najtragiczniejszych kart losów Rzeczypospolitej w całym XX wieku. Łączę się dzisiaj z Państwem, składając hołd ofiarom. Oddaję również cześć bohaterom, którzy walczyli w obronie prześladowanych.

Dla zbrodni nie ma żadnego usprawiedliwienia. Nie wolno przeczyć wstrząsającym faktom. Przed osądem prawa i sumienia rzezi wołyńskiej nie tłumaczą ani wcześniejsze konflikty polsko–ukraińskie, ani błędy polityki narodowościowej władz międzywojennej Polski. Zło pozostaje złem, a zbrodnia zbrodnią – i wówczas, gdy się dokonuje, i po latach, gdy tkwi jak cierń w ludzkiej pamięci.

My, współcześni Polacy i Ukraińcy, musimy się zmierzyć z tą traumą historii. Mimo jej ciężaru pamiętamy przecież o wiekach dobrego sąsiedztwa i wspólnym państwie – dawnej Rzeczypospolitej Wielu Narodów; o chwilach chwały i triumfu naszego zjednoczonego oręża. Wyciągnijmy lekcję z czasów, gdy ościenne potęgi, a zwłaszcza Rosja, chciały nas skłócić i skonfliktować w myśl zasady „dziel i rządź”, by dominować w tej części Europy. Idee polskiej wolności i kozackiej swobody – gdy łączyły się w sojusz – zawsze zagrażały moskiewskiej tyranii. Również dzisiaj wszelkie spory polsko–ukraińskie, osłabiające naszą współpracę, są w interesie Kremla.

Właśnie teraz, gdy Polacy i Ukraińcy są sobie bliżsi niż kiedykolwiek, czas podjąć wspólny wysiłek, by zagoić bolesne rany pamięci i w pełni pojednać się w duchu historycznej prawdy. To moment bezprecedensowy. Polska, która jako pierwsza na świecie uznała ukraińską niepodległość, należy też do czołówki państw wspierających Ukrainę, heroicznie broniącą się przed rosyjską napaścią.
W spontanicznym geście współczucia my, Polacy, przyjęliśmy do swoich domów miliony ukraińskich uchodźców. Wyjątkowe zbliżenie naszych narodów na trwałe staje się wielkim wspólnym dobrem.

Wierzę, że również kwestie z bolesnej historii znajdą właściwe rozwiązanie. Z chrześcijańskiego dziedzictwa wynika ważny – wręcz święty – imperatyw godnego pogrzebania zamordowanych, wydobycia ich z anonimowości i ocalenia indywidualnej pamięci, aby bliscy ofiar mogli wreszcie zapalić znicze i odmówić modlitwę przy ich mogiłach. Rozpoczęcie identyfikacji doczesnych szczątków ofiar i przygotowanie im godnego pochówku jest teraz sprawą najważniejszą.

Wierzę, że nas, Polaków i Ukraińców, inspirować będą słowa św. Jana Pawła II: „Niech dzięki oczyszczeniu pamięci historycznej wszyscy będą gotowi stawiać wyżej to, co jednoczy, niż to, co dzieli”. Prawda oczyszcza i wyzwala, prowadzi do ufnego wyjścia sobie naprzeciw. W tym duchu przyjmuję obecność na rocznicowych uroczystościach w Warszawie Pana Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy. Dziękuję za ten symboliczny gest.

Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że właśnie w imię przyszłości trzeba zaleczyć rany przeszłości pomiędzy Polakami a Ukraińcami. Wyrażam uznanie każdemu, kto do tego dąży. Szczególnie dziękuję Rodzinom Wołyńskim i wszystkim zaangażowanym w pielęgnowanie pamięci o ofiarach rzezi wołyńskiej. To wielka narodowa misja i zobowiązanie wobec minionych, współczesnych i przyszłych pokoleń naszych rodaków.

Wieczna pamięć pomordowanym!

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

______________________________________________________

Podczas uroczystości list – w imieniu Prezydenta RP – odczytał Minister Paweł Szrot, Szef Gabinetu Prezydenta RP.