Pan

Andrej Skurko

Szanowny Panie, Dostojny Laureacie!

Składam Panu serdeczne gratulacje z okazji przyznania Nagrody im. Lwa Sapiehy. Ten zaszczytny laur ma znaczącą historię: został ustanowiony w 2006 roku, wkrótce będziemy więc obchodzić jego dwudziestolecie. Nagroda honoruje wybitne dokonania obywateli Białorusi zasłużonych dla budowania demokracji i społeczeństwa obywatelskiego w swojej ojczyźnie oraz działających na rzecz proeuropejskiej orientacji niepodległego państwa białoruskiego. Jest to wyróżnienie o randze szczególnej, przyznają je bowiem przedstawiciele polskich elit intelektualnych i naukowych z renomowanych uczelni i instytutów zajmujących się tematyką wschodnią.

Chcę podkreślić, że od samego początku mojej prezydentury obejmuję honorowy patronat nad kolejnymi uroczystościami wręczenia tego prestiżowego lauru. Z satysfakcją kontynuuję tę ważną tradycję ukształtowaną przez moich poprzedników na urzędzie Prezydenta Rzeczypospolitej. My, współcześni Polacy, zwracamy się w stronę narodu białoruskiego, naszego wielowiekowego sąsiada i współuczestnika historycznego losu, wyrażając naszą solidarność z wolnościowymi dążeniami Białorusinów, które – mocno w to wierzymy – doczekają się spełnienia.

Wolę suwerenności obywateli Polski i Białorusi, ambicje prowadzenia podmiotowej polityki w naszym regionie Europy, wspólne dziejowe korzenie sięgające dawnej Rzeczypospolitej Wielu Narodów – wszystko to pięknie uosabia patron przyznanej Panu Nagrody, sekretarz króla Stefana Batorego, kanclerz i hetman Wielkiego Księstwa Litewskiego Lew Sapieha. To wybitna postać naszej historii. Strategiczna wizja i prężne działania tego męża stanu, wytrawnego dyplomaty i jednego z twórców naszej polityki wschodniej do dzisiaj mogą stanowić inspirację w działaniach na rzecz pomyślnej przyszłości naszych narodów.

Pragnę wyrazić głębokie uznanie dla Pańskiej odważnej, nieugiętej postawy wobec wyzwań i zagrożeń, jakich doświadcza dzisiaj Pana ojczyzna. Położył Pan wielkie zasługi dla umacniania tożsamości swoich rodaków, upowszechniania prawdy o białoruskiej historii, a także dla obrony demokratycznych standardów i pluralizmu, które rugowane są z życia publicznego na Białorusi. Pomaga w tym Panu szeroka wiedza, zdobyta podczas studiów na filologii białoruskiej i ukraińskiej. Już wtedy wykazał się Pan obywatelską aktywnością, podejmując współpracę z niezależnymi wydawnictwami białoruskimi. W sposób szczególny zapisał się Pan w najnowszej historii białoruskich zmagań o wolność jako dziennikarz, a potem też redaktor naczelny i dyrektor „Naszej Niwy” – pisma o rodowodzie sięgającym początków XX stulecia, niezmiernie zasłużonego dla rozbudzania świadomości narodowej Białorusinów, a obecnie jednego z ostatnich periodyków wydawanych na Białorusi w języku białoruskim. Znamienne, że twórcy tego czasopisma doświadczali represji ze strony Rosji carskiej, a teraz cierpią prześladowania ze strony promoskiewskiego reżimu.

Za swoje zaangażowanie w sprawę narodową zapłacił Pan wysoką cenę. Był Pan aresztowany i jako więzień polityczny osadzony w kolonii karnej. Podziwiamy Pańską niezłomność: w więzieniu napisał Pan pięć tomów wierszy dla dzieci. Utwory te stały się bestsellerami, co pokazuje, jak wielka jest wola społeczeństwa białoruskiego, by wychować młode pokolenie w duchu patriotycznym. Chcę także podziękować Panu za przetłumaczenie na język białoruski dzieł znakomitych postaci, które symbolizują bliskie związki łączące nasze narody: Marii Czapskiej, ks. Michała Sopoćki i Melchiora Wańkowicza.

Cieszę się, że w ramach stypendium związanego z wręczaną dzisiaj Nagrodą będzie Pan mógł odwiedzić polskie uniwersytety – jej fundatorów – i prowadzić tam wykłady na temat historii i współczesności Białorusi. Jestem przekonany, że Pańska wiedza, doświadczenia i osiągnięcia oraz szerokie postrzeganie wyzwań, przed którymi stoimy w obecnych trudnych i niebezpiecznych czasach, zgromadzi na tych spotkaniach liczne audytorium. Chciałbym zapewnić – i proszę o przekazanie tej deklaracji Pańskim rodakom – że nam, Polakom, bardzo zależy na pogłębianiu więzi z diasporą białoruską przebywającą w naszym kraju. Widzimy w tym istotny fundament dla bliskiej współpracy naszych niepodległych demokratycznych państw w nieodległej przyszłości. Raz jeszcze gratuluję Panu prestiżowego wyróżnienia i życzę miłego, owocnego pobytu w Polsce.

Z wyrazami szacunku

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda