Uczestnicy i Organizatorzy
uroczystości upamiętniających
78. rocznicę likwidacji Litzmannstadt Getto
i 80. rocznicę Wielkiej Szpery

Szanowni Przedstawiciele Władz Państwowych i Samorządowych!
Szanowni Przedstawiciele społeczności żydowskiej w Polsce!
Drodzy Państwo!

W okresie międzywojennym społeczność żydowska w Łodzi liczyła blisko 233 tysiące osób. Między lutym a kwietniem 1940 roku niemiecki okupant uwięził większość z nich w skrawku miasta, który w historii Zagłady zapisał się jako Litzmannstadt Getto. Niewolnicza praca, głód, choroby i przemoc ze strony nazistowskich katów nieustannie zbierały tam swoje żniwo. Jednak najtragiczniejszym momentem tej gehenny była akcja nazwana Wielką Szperą. W dniach od 5 do 12 września 1942 roku do ośrodka eksterminacji w Chełmnie nad Nerem Niemcy wywieźli z łódzkiego getta 15 681 osób. Były to dzieci w wieku do 10 lat, chorzy i osoby starsze, powyżej 65 roku życia. Już sama zapowiedź tego bestialstwa dostarczyła prześladowanym olbrzymich cierpień. Jak wspominał jeden z nich: Z piersi tysięcy ludzi wydobył się przejmujący krzyk, rozpacz matek i ojców była niemal fizycznie dotykalna. Tego dnia całe getto płakało i z każdego jego kąta płynęło wołanie do Boga. Litzmannstadt Getto przestało istnieć 29 sierpnia 1944 roku, wraz z ostatnim transportem jego więźniów do KL Auschwitz – gdzie w większości zginęli w komorach gazowych.

Obchodzone dzisiaj rocznice uświadamiają rosnący dystans czasu, jaki dzieli nas od wspomnianych tu wydarzeń. W międzypokoleniowym przekazie wiedzy Wielka Szpera i likwidacja Litzmannstadt Getto mogą być postrzegane jako jeden z wielu elementów szerokiej panoramy dziejów naszego kontynentu.

W imię wartości najwyższych należy się temu przeciwstawić. Shoah to ogrom straszliwych cierpień i śmierci milionów zwykłych ludzi. Ale to także akt nieustającego oskarżenia wobec ideologów tworzących pozory rzeczowych uzasadnień dla ślepej, irracjonalnej nienawiści. Życiorysy nazistowskich architektów i wykonawców tego ludobójstwa współtworzą obraz moralnego i intelektualnego upadku społeczeństwa niemieckiego w latach 30. i 40. ubiegłego wieku. Dlatego tak ważna jest pełna prawda o Holocauście, strzeżona przed zafałszowaniem i manipulacją. Sama w sobie nie ma ona mocy, aby zapobiec tak strasznym zbrodniom w przyszłości. Jednak jest i pozostanie wstrząsającą sumieniami przestrogą przed lekceważeniem szowinizmu i imperializmu w jakiejkolwiek ich postaci.

Wieczna pamięć i wieczny pokój ofiarom Holocaustu!

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

_________________________________

List odczytał Paweł Czerwiński, Doradca Prezydenta RP.