Uczestnicy i Organizatorzy

uroczystej inauguracji

Światowego Kongresu Kopernikańskiego

w Toruniu

Szanowni Przedstawiciele Władz Państwowych i Lokalnych!

Magnificencje Państwo Rektorzy!

Szanowni Uczestnicy i Organizatorzy Kongresu!

Wszyscy znakomici Goście tego uroczystego spotkania!

Panie i Panowie!

Uroczyście obchodzona dzisiaj 550. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika to wyjątkowa okazja do tego, aby uhonorować jedną z najwybitniejszych postaci w historii ludzkości. Ufam, że cały rok 2023, ogłoszony przez Senat RP Rokiem Mikołaja Kopernika, będzie obfitował w krajowe i zagraniczne wydarzenia przypominające dorobek wielkiego torunianina.

Jego czterechsetne urodziny Jan Matejko uczcił obrazem o znamiennym tytule: „Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem”. Ukazuje on uczonego, człowieka wiary i katolickiego duchownego, który podnosi wzrok znad ksiąg symbolizujących wiedzę zastaną, wciąż niepełną.

Natchniony, kieruje spojrzenie ku rozgwieżdżonemu niebu, ku treściom, które dają się odczytać z samego stworzenia. To piękna alegoria ideału nauki, nakazującego niestrudzenie poszukiwać obiektywnej prawdy w sposób wolny oraz sine ira et studio, czyli bez zbędnych emocji i uprzedzeń.

Właśnie ten krytyczny, pełen poznawczej pasji stosunek do rzeczywistości, zarówno do przyrody, jak i do świata spraw ludzkich, uczynił z Kopernika symbol przełomu przełomów w dziejach nauki, prekursora renesansu oraz wzór dla kolejnych pokoleń uczonych – także jeśli chodzi o szerokie, niezawężone do jednej dziedziny horyzonty intelektualne. Twórca nowożytnej teorii heliocentrycznej był też matematykiem, ekonomistą, oraz, używając pojęć współczesnych, ekspertem w dziedzinie zarządzania. Nadto był lekarzem, kartografem, tłumaczem, poetą i prawnikiem.

Warto podkreślić, że jako urzędnik i dyplomata wiernie służył swojej małej ojczyźnie oraz władcy Królestwa Polskiego, między innymi pomagając odeprzeć najazdy ościennego państwa zakonu krzyżackiego. Odebrawszy wykształcenie w znakomitej Akademii Krakowskiej oraz na uniwersytetach w Padwie i Bolonii, po europejskich wojażach zdecydował się osiąść i pracować na polskiej ziemi. A więc w kraju, w którym swobodnie kształtował się jego intelekt i wolny duch odkrywcy – a jednocześnie poczucie odpowiedzialności za los wspólnoty, w której dorastał. Wspomniana uchwała Senatu RP przytacza jego słowa: „Nie ma obowiązków większych nad obowiązek względem Ojczyzny, dla której nawet życie należy poświęcić”. Sądzę, że także ten rys osobowości i biografii Mikołaja Kopernika zasługuje na głęboki  szacunek.

Serdecznie dziękuję Władzom Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Uniwersytetu Warmińsko–Mazurskiego w Olsztynie oraz Instytutu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk za współorganizację inaugurowanego dzisiaj Światowego Kongresu Kopernikańskiego. Rozłożony w czasie szereg spotkań posłuży przedstawieniu dotychczasowego stanu oraz dalszych perspektyw badań nad życiem i dorobkiem wielkiego astronoma.

Warto bowiem, aby ten, który wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię, był stale obecny w świadomości rodaków jako człowiek, który swoją inwencją, odwagą i wytrwałą pracą osiągnął rzeczy wielkie.

W tym roku Święto Uniwersytetu Mikołaja Kopernika jest jednocześnie wielkim świętem całej nauki polskiej. Wyjątkowy kopernikański jubileusz jest sposobnością, aby podkreślić, że sukcesy polskich uczonych oraz rozwój krajowych placówek akademickich i badawczo–rozwojowych są filarami pomyślności, bezpieczeństwa i dostatku naszego narodu. Oznacza to, że sfera ta powinna cieszyć się szczególnym wsparciem państwa i całej wspólnoty obywatelskiej.

Wyrazem tej troski jest utworzenie Akademii Kopernikańskiej. Cieszę się, że moja inicjatywa ustawodawcza dotycząca jej powołania, przygotowana we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki, już wkrótce stanie się faktem.

Realizując Narodowy Program Kopernikański, Akademia będzie inicjować i intensyfikować krajową oraz międzynarodową współpracę między uczonymi na polu astronomii, matematyki, fizyki i innych nauk przyrodniczych, medycyny, ekonomii i zarządzania, nauk prawnych, filozofii i teologii. Posłuży to podniesieniu poziomu merytorycznego prowadzonych badań, a przez to także konkurencyjności i światowej renomy naszej nauki.

Zadaniem Akademii będzie, między innymi, rozdzielanie Stypendiów Kopernikańskich i Grantów Mikołaja Kopernika, wspieranie działalności strukturalnie z nią powiązanej uczelni, czyli Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika, przyznawanie prestiżowych Nagród Kopernikańskich, powoływanie swoich Ambasadorów, przygotowywanie odbywającego się co pięć lat Światowego Kongresu Kopernikańskiego oraz organizowanie konferencji, sympozjów i seminariów. Poprzez te działania Akademia Kopernikańska będzie służyć następnym pokoleniom – i to jest wielkie zobowiązanie, które będą Państwo nieść.

Życząc satysfakcji z owocnego udziału w dziele skierowania polskiej nauki na tory nowego, dynamicznego rozwoju, proszę wszystkich Państwa o przyjęcie serdecznych pozdrowień.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

___________________________________________

List odczytała Grażyna Ignaczak–Bandych, Szef Kancelarii Prezydenta RP.