Organizatorzy i Uczestnicy
Lubelskiego Forum Centrów Usług Społecznych
i Procesu Deinstytucjonalizacji
w Lublinie

Szanowni Państwo!

Serdecznie pozdrawiam wszystkich przybyłych do Lublina na Forum Centrów Usług Społecznych. Jest to już trzecie ogólnopolskie spotkanie osób, środowisk i organizacji zaangażowanych w upowszechnianie idei centrów usług społecznych.

Skierowałem do Sejmu RP inicjatywę ustawodawczą umożliwiającą samorządom realizację usług społecznych w ramach centrów integrujących i koordynujących usługi świadczone przez różne podmioty w głębokim przeświadczeniu, że rozwój szeroko dostępnych i adekwatnych do rosnących potrzeb usług społecznych jest wyzwaniem cywilizacyjnym. Aby temu wyzwaniu sprostać w jak największym stopniu, należy powierzyć to zadanie gminom jako samorządowym wspólnotom terytorialnym szczebla podstawowego.

Byłem i jestem przekonany, że aby trafnie zdiagnozować potrzeby społeczne i dostrzec, jak się one zmieniają, trzeba patrzeć nie z góry, ze szczytu instytucjonalnej drabiny, lecz z bliska. W organizowaniu usług społecznych bezpośredni kontakt z mieszkańcami ma kluczowe znaczenie. Pozwala zbudować wzajemne zaufanie, życzliwość, podmiotowe podejście, a przede wszystkim zapewnić łatwy dostęp do pomocy na zasadzie „jednego okienka”, bez zbędnych peregrynacji po urzędach i instytucjach publicznych i niepublicznych. Taka właśnie jest idea centrów usług społecznych.

Wsparcie usługowe powinno być organizowane tak blisko ludzi, jak tylko jest to możliwe i być w jak największym stopniu uspołecznione, co obecnie określa się terminem „deinstytucjonalizacja”. Cieszę się, że Organizatorzy Forum dostrzegli, że koncepcja centrów usług społecznych wpisuje się w ten nurt reform polityki społecznej.

Z satysfakcją przyjmuję, że grupa ponad 50 gmin z 15 województw, nie bacząc na trudności i ograniczenia związane z pandemią Covid–19, zdecydowała się „przetestować” zawarte w ustawie o CUS rozwiązania i że wyniki tego testu są jednoznacznie pozytywne. Raport z monitoringu funkcjonowania centrów, przygotowany przez Radę do spraw Społecznych, pokazał wielowymiarowy potencjał CUS. Przed dzisiejszym forum Kancelaria Prezydenta RP udostępniła go włodarzom wszystkich polskich gmin, wiemy bowiem, że liczne samorządy terytorialne przygotowują się do uruchomienia centrów usług społecznych na swym terenie. Warto, aby wykorzystały one doświadczenia centrów już funkcjonujących.

W tym miejscu chciałbym podziękować Rządowi, a zwłaszcza Ministerstwu Rodziny i Polityki Społecznej oraz Ministerstwu Funduszy i Polityki Regionalnej, a także Urzędom Marszałkowskim za podjęcie działań na rzecz upowszechniania idei CUS. Dziękuję za zabezpieczenie środków finansowych – unijnych i krajowych – na pilotażowy program grantowy, realizowany w latach 2021–2023, oraz na tworzenie i rozwój centrów w nowej perspektywie finansowej.

Chciałbym zaznaczyć, że wśród dobrych praktyk CUS znajduje się dbałość o więzi społeczne i adresowanie wsparcia usługowego nie tylko do mieszkańców z różnych grup wyróżnianych ze względu na specyficzne potrzeby, ale także do rodzin, a zwłaszcza rodzin z dziećmi na wychowaniu. Centra pomyślane zostały bowiem nie tylko jako instrument polityki społecznej, ale i polityki rodzinnej. Myślę, że właśnie na poziomie lokalnym można optymalnie połączyć troskę o zabezpieczenie potrzeb osób i rodzin.

Szeroko zakrojone i ogólnodostępne wsparcie usługowe pozwala Polakom godnie żyć i podnosi dobrostan społeczny, a umiejscowione na poziomie samorządów gminnych centra, z życzliwą i profesjonalną kadrą, już dzisiaj mają w tym znaczący udział. Jesienią 2022 roku uhonorowałem kilkudziesięcioosobową grupę włodarzy gmin oraz dyrektorów CUS wyjątkowym odznaczeniem państwowym – Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. Dziękuję także wszystkim pracownikom centrów za pracę z mieszkańcami i na rzecz mieszkańców, za wysiłek i czas poświęcony na samokształcenie i podnoszenie kwalifikacji. Rozwijają Państwo nowe metody pomagania. Metod tych nie tworzy się za pomocą prawa. Przepisy ustawowe stwarzają przestrzeń dla działań pomocowych, ale ich profesjonalizm jest rezultatem Państwa zaangażowania jako specjalistów organizujących usługi społeczne, świadczących pracę socjalną i pracę środowiskową.

Ufam, że znajdujące się na wyciągnięcie ręki centra usług społecznych pozwolą precyzyjnie diagnozować potrzeby i problemy lokalnych społeczności i organizować skuteczne wsparcie profilaktyczne, a gdy trzeba będzie, również zaradcze. Liczę, że będą powstawały nowe centra, o coraz wyższym poziomie jakości i coraz większym zakresie świadczonych usług.

Jestem przekonany, że przyczyni się do tego także lubelskie forum. Wszystkim Państwu życzę owocnych obrad.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda

__________________________________

List w imieniu Prezydenta RP przeczytała Doradca Zofia Romaszewska