Przesłanie
z okazji 25–lecia powiatów w Polsce

Szanowni Państwo Starostowie!
Szanowni Państwo Członkowie Zarządów Powiatów!
Szanowni Państwo Przewodniczący Rad Powiatów!

Z okazji jubileuszu 25–lecia ustanowienia powiatów wszystkim Państwu współtworzącym ten ogromnie ważny szczebel samorządu terytorialnego w Polsce składam serdeczne gratulacje oraz wyrazy uznania i wdzięczności za codzienną służbę na rzecz społeczności lokalnych i całej naszej Ojczyzny.

Kiedy 5 czerwca 1998 roku Sejm uchwalił reformę administracyjną, obok istniejących już w polskim porządku prawnym gmin powołano do życia samorządy wojewódzkie i powiatowe. Powiaty stały się swoistą klamrą, łączącą obszary zadań administracji gminnej oraz administracji wojewódzkiej i państwowej. Reforma była zwieńczeniem prowadzonej od przełomu 1989 roku dyskusji o ustroju polskiego samorządu terytorialnego. Ostatecznie za najlepszy uznano model, w którym nowo powstałe powiaty przejęły na siebie obowiązki wykraczające poza obszar odpowiedzialności gmin, a jednocześnie niewypełniające misji powierzonej administracji wojewódzkiej.

Od tamtego czasu powiaty zakorzeniły się w polskim porządku prawnym i życiu społecznym, zyskując ważne i trwałe miejsce w organizacji administracji lokalnej. Ich powstanie dało istotny bodziec do decentralizacji państwa i budowania wspólnoty. Dzięki poszerzeniu zakresu spraw dotyczących środowisk lokalnych, których rozstrzyganie powierzono tymże środowiskom, Polacy zyskali znacznie większe niż wcześniej możliwości decydowania i wpływania na swoje bezpośrednie otoczenie: standard usług publicznych, strukturę połączeń drogowych, estetykę i sposób wykorzystania przestrzeni publicznej. Co więcej, reforma administracyjna z 1998 roku do dziś skutkuje kolejnymi zmianami legislacyjnymi, które zmierzają do powierzenia Polakom możliwie najszerszych kompetencji w sprawach bezpośrednio ich dotyczących.

Doświadczenia z ćwierćwiecza istnienia powiatów ukazują rosnące zaangażowanie obywateli w decydowanie o swoich sprawach. Polacy mają coraz większą świadomość praw i narzędzi kontroli organów samorządu. Rośnie popularność budżetów obywatelskich, przybywa petycji i wniosków oraz innych oddolnych inicjatyw, które są naturalnym sposobem oddziaływania mieszkańców na samorząd. Duże znaczenie dla kształtowania społeczeństwa obywatelskiego miała też niedawna zmiana przepisów z 2018 roku, która wzmocniła jawność pracy samorządu poprzez wprowadzenie obowiązku transmitowania sesji rad, publikowania wyników głosowań i corocznych raportów o stanie realizacji dokumentów strategicznych, a także publikacji interpelacji radnych w biuletynach informacji publicznej. Obserwując skutki reformy zapoczątkowanej w 1998 roku, należy się spodziewać, że podjęta wówczas decyzja o ustanowieniu powiatów wyda jeszcze wiele dobrych owoców, wzmacniających podmiotowość Polaków.

Trzeba też wspomnieć nieocenioną rolę powiatów w kształtowaniu polityki społecznej państwa, oraz ich znaczenie w obszarze inwestycji publicznych. Miarą sprawiedliwości Rzeczypospolitej jest troska o najsłabszych. Troska ta urzeczywistnia się w działalności powiatowych centrów pomocy rodzinie, ośrodków interwencji kryzysowej, powiatowych urzędów pracy, szkolnictwa ponadpodstawowego i szkolnictwa specjalnego, organizowanego przez powiaty systemu pieczy zastępczej, mieszkań chronionych, poradni psychologiczno–pedagogicznych, szkolnych ośrodków wychowawczych, powiatowych baz wolontariatu i innych przedsięwzięć, które dają obywatelom – szczególnie tym, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej – poczucie bezpieczeństwa. Misja ta nie byłaby możliwa bez rozważnej polityki inwestycyjnej, dzięki której powstają nowoczesne połączenia drogowe i obiekty publiczne zgodne z oczekiwaniami tych, którzy będą z nich na co dzień korzystać. 

Jestem przekonany, że owoce pracy samorządów powiatowych dowodzą słuszności reformy administracyjnej, której 25–lecie obecnie świętujemy. Za te wielkie zasługi z serca Państwu dzisiaj dziękuję. Państwa aktywność na tak licznych polach wpływa decydująco na zaufanie Polaków do władz i instytucji publicznych. Zaufanie to umacnia się bowiem przede wszystkim w kontakcie mieszkańców z pracownikami administracji lokalnej, którzy swoimi działaniami kształtują obraz naszego państwa w oczach obywateli. Z tego obrazu – tworzonego od 25 lat – mogą Państwo być dumni, bo chociaż zawsze można w nim coś poprawić, to budzi on powszechny podziw i uznanie.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda