Pan

                                                                                              Antoni Libera

Szanowny Panie – Dostojny Jubilacie!

W dniu 75. urodzin proszę przyjąć serdeczne gratulacje i życzenia wszelkiej pomyślności. Z tej okazji chcę wyrazić głębokie uznanie dla Pańskiej postawy służby publicznej i troski o dobro Rzeczypospolitej oraz dla wszystkich dzieł Pańskich rozlicznych talentów. Dziś rzadko spotyka się twórców o tak szerokich zainteresowaniach, którzy spełniają się na różnych polach działalności kulturalnej. O ludziach takich jak Pan mówi się: człowiek renesansu. Udowadnia Pan jednak, że nie trzeba w porównaniach sięgać tak daleko w przeszłość, bo różnorodność poszukiwań, stawianie fundamentalnych pytań, wrażliwość i twórcza odwaga są możliwe i obecne również w naszej epoce. I właśnie te cechy przesądzają o Pana szczególnej, ogromnie znaczącej pozycji w polskiej kulturze.

Jest Pan pisarzem, tłumaczem, badaczem literatury, reżyserem teatralnym, krytykiem literackim. A w wymiarze najbardziej ogólnym, stanowiącym syntezę tych kunsztów – jest Pan znakomitym polskim artystą i humanistą; twórcą o wybitnej indywidualności, niezwykle frapującym, chodzącym własnymi drogami, nieulegającym modom. Pańskie dzieła cechuje szacunek dla słowa, namysł nad każdym zdaniem i sformułowaniem. Myślę, że w ten sposób wyraża Pan wiarę, że słowo ma głęboki sens i że to właśnie ono – od starożytności po współczesność – przekazuje najtrwalsze prawdy. Szacunek dla słowa objawia się w Pana maestrii pisarskiej: Pańskie książki kojarzą się z polszczyzną elegancką i wzorcową, a przy tym giętką i trafiającą w sedno. Można powiedzieć, że jako tłumacz nie tyle przełożył Pan liczne utwory literatury powszechnej, ile spolszczył je Pan, wyznaczając nowy poziom literackiego przekładu.

Bardzo się cieszę, że Pański imponujący dorobek twórczy wciąż powiększa się o nowe dokonania, m.in. prozatorskie i translatorskie. Dzięki Panu polscy czytelnicy mogą odkryć i poznać na nowo wielkie dzieła literatury powszechnej. Jest Pan wyśmienitym znawcą, tłumaczem i komentatorem Becketta. W wyjątkowy sposób przekłada Pan utwory Szekspira, Racine’a, Wilde’a, Hölderlina, Schillera, Kawafisa, sięgając również – jako tłumacz tragedii Sofoklesa – do tradycji starożytnej. Prowadzi Pan dialog z europejskim dziedzictwem kulturowym, w którym dokonania także polskich autorów mają swoje trwałe miejsce.

W Pańskiej pracy tradycja pozostaje ważnym punktem odniesienia dla teraźniejszości. Dokonane przez Pana znakomite uwspółcześnienie klasycznego dzieła Jana Kochanowskiego – Odprawy posłów greckich – uświadamia, że tradycja jest żywa i zachowuje znaczenie wtedy, gdy pomaga nam, współczesnym, umacniać fundamentalne wartości, jak dobro, piękno i prawdę. Przywiązanie do tych idei legło też u podstaw Pańskiej działalności opozycyjnej w czasach PRL. Stawał Pan w obronie tych wartości jako współpracownik KOR i redaktor drugoobiegowych publikacji. Zawsze wybierał Pan solidarność z uciśnionymi i aktywną postawę obywatelską, odrzucając tchórzostwo i uległość. „Sprawa smaku” skłaniała Pana, by przeciwstawiać się komunistycznym absurdom, które celnie potrafił Pan zdefiniować, obnażyć ich fałsz i głupotę – i obalić zdrowym śmiechem.

Chcę także wspomnieć o Pańskich związkach z muzyką, która jest dla Pana bardzo ważna. Świadczą o tym chociażby napisane i tłumaczone libretta, które znalazły się w opublikowanym niedawno zbiorze Librett literackich, pomyślanym jako hołd dla Krzysztofa Pendereckiego. W Pańskiej wizji kultury słowo i muzyka pięknie się dopełniają, realizując klasyczny ideał korespondencji sztuk.

Raz jeszcze gratulując Panu jubileuszu, pragnę też serdecznie podziękować za wybitne zasługi dla kultury polskiej i za wierność niepodległej Ojczyźnie. Zaszczytem i radością było dla mnie uhonorować Pana znamienite dokonania Orderem Orła Białego. W swojej mowie po odebraniu odznaczenia na Zamku Królewskim w Warszawie powiedział Pan, że na to miejsce doprowadziły Pana wartości i nauki wyniesione z rodzinnego domu. Myślę, że te słowa o wadze pamięci, tradycji i dziedzictwa, o najważniejszych wartościach i zasadach są wspaniałym świadectwem Pańskiej postawy życiowej i twórczej, która budzi najwyższy szacunek. Życzę Panu wielu kolejnych osiągnięć, dużo zdrowia, osobistej pomyślności, satysfakcji i spełnienia zamierzeń na przyszłość.

Plurimos annos!

Z wyrazami głębokiego szacunku i sympatii

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Andrzej Duda