Czcigodni Bohaterowie naszej dzisiejszej uroczystości – Czcigodni Odznaczeni,
Wielce Szanowni Panie i Panowie Ministrowie,
Wielce Szanowni Panowie Kanclerze Orderów,
Czcigodni Członkowie Kapituł,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,
Wielce Szanowni Państwo!

Bardzo dziękuję za niezawodne przybycie na tę dzisiejszą uroczystość w tym tak niezwykle ważnym dla nas wszystkich dniu. 105. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości gromadzi nas wszystkich rano tutaj, w tym jakże ważnym również z punktu widzenia tamtych wydarzeń miejscu, w Belwederze, tak mocno historycznie związanym z walką o niepodległą Rzeczpospolitą, a potem także i z jej obroną.

To tutaj de facto rozpoczynało się powstanie listopadowe, to tutaj urzędował Naczelnik Państwa, późniejszy Marszałek Józef Piłsudski, to tutaj rysowano plany i zakwitała myśl dowódcza w trakcie obrony Rzeczypospolitej, a w szczególności Warszawy, w tamtym momencie, w 1920 roku, przed nawałą bolszewicką. To miejsce wyjątkowo ważne dla Polski, dla odzyskania przez nią niepodległości i dla utrzymania przez nią niepodległości.

Dziękuję, że przybyliście wszyscy Państwo dzisiaj tutaj, na tę uroczystość, po to, żeby odznaczyć tę grupę naszych zacnych rodaków i przyjaciół Polski. Grupę tak bardzo symboliczną z punktu widzenia tego, co to dzisiaj znaczy „niepodległa Rzeczpospolita”. Poczynając od tych, którzy walczyli o nią z bronią w ręku; poprzez tych, którzy budują ją i umacniają piórem, dłutem, swoją działalnością artystyczną, swoją działalnością naukową, umacniając ducha i budując to, co ważne dla tej również i duchowej strony naszego narodu, który przecież stanowi tę najważniejszą oś ojczyzny; poprzez tych, którzy gromadzą nas społecznie, budując i umacniając polskie harcerstwo; poprzez tych, którzy rozsławiają Rzeczpospolitą poza jej granicami, reprezentując ją, także pokazując niezwykłego ducha choćby w sporcie.

Także poprzez tych, którzy swoim artystycznym wyrazem dają poczucie pokrzepienia serc w różnych trudnych momentach dziejów naszej ojczyzny. Także poprzez tych, którzy umacniają pamięć historyczną, budują kulturę, rozwijają nas jako społeczeństwo i jako naród. Czy wreszcie poprzez tych, którzy rozumiejąc nas i nasze dzieje, nasze pragnienia, gdzieś także i daleko zza oceanu umieli w trudnych momentach stanąć przy nas, wesprzeć nas w tym, co dla nas najważniejsze, i w tym, co dzisiaj stanowi – bo przekonujemy się o tym zwłaszcza ostatnio – być albo nie być także i tego fizycznego istnienia państwowości, także i bezpieczeństwa tego codziennego, fizycznego, najbardziej namacalnego: bezpieczeństwa militarnego.

Szanowni Państwo!

Po owocach ich poznacie. Dzisiaj są wśród nas ci właśnie, których poznajemy po owocach. Po owocach ich codziennej służby, pracy dla Rzeczypospolitej rozumianej także jako budowanie jej potencjału – i to w bardzo szerokim tego słowa znaczeniu. Budowanie jej potencjału w znaczeniu gospodarczym, ale budowanie także i potencjału w znaczeniu społecznym, sąsiedzkim, międzyludzkim, w znaczeniu serca. Tych patriotyzmów, tych jego wielkich przejawów jest dzisiaj bardzo wiele. Każda z tych działalności, które Państwo – dziś odznaczeni – prowadziliście i prowadzicie, jest istotnym wymiarem patriotyzmu. Z całego serca za to dziękuję.

Wisława Szymborska napisała kiedyś: „Można ziemi ojczystej nie kochać i żyć, ale nie można owocować”. Po owocach Państwa poznajemy, a to tym samym oznacza wielką miłość ojczyzny i ojczystej ziemi. Dziękuję za to jeszcze raz z całego serca w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, tak jak podziękowałem wszystkim Państwu, wręczając te odznaczenia.

To najwyższe, nie tylko dzisiaj, ale w ogóle, i najstarsze polskie odznaczenie – Order Orła Białego – otrzymał dziś w Państwa obecności nasz wybitny, śmiało mogę powiedzieć, absolutnie światowej klasy i sławy artysta rzeźbiarz, ale nie tylko, też artysta plastyk, ale nie tylko, bo także scenarzysta i reżyser Pan Jerzy Kalina. Mówię o tej światowej sławie, ale w istocie można zadać pytanie: ale dlaczego 11 listopada? Także ze względu na tę światową sławę, także ze względu na rozsławianie Rzeczypospolitej poprzez swoją pracę artystyczną, ale przede wszystkim za zrozumienie i za odwagę. Za umiejętność zaznaczenia ważnych dla Polaków rzeczy także i w trudnych czasach.

Bo wystarczy wspomnieć właśnie tę najbardziej wyrazistą i najbardziej rozsławiającą Polskę poza granicami pracę Pana Jerzego Kaliny, słynne „Przejście” – czy też „Pomnik anonimowego przechodnia” – kiedyś w 1977 roku, w nocy z 12 na 13 grudnia postawione tutaj, w Warszawie, na skrzyżowaniu Świętokrzyskiej i Mazowieckiej. Pomnik ludzi przechodzących przez ulicę, ale w jakże specyficzny sposób przechodzących. Czy może schodzących pod ziemię? W tamtym czasie, kiedy to podziemie rzeczywiście się zaczynało – ponowne – po to, żeby doprowadzić ostatecznie do odzyskania przez Polskę wolności, niepodległości i suwerenności.

Dzisiaj ta wspaniała, niezwykła, oszałamiająca rzeźba na trwałe zdobi jedno z najpiękniejszych miast w Polsce, jakim jest Wrocław. Na Świdnickiej we Wrocławiu, na skrzyżowaniu z – notabene – ulicą Marszałka Józefa Piłsudskiego, dziś stoi ta rzeźba, o której amerykańskie wydawnictwo Budget Travel napisało, że jest to jedno z tych miejsc i jedna z tych rzeczy, które musisz zobaczyć, must see. To rzeźba, którą prestiżowe amerykańskie wydawnictwo artystyczne Arch20 uznało za jedną z 25 najbardziej kreatywnych rzeźb na świecie.

Ale Pan Jerzy Kalina to autor wyrażeń artystycznych, które choć może nie są tak bardzo znane na świecie, w naszej duszy zapadły bardzo głęboko. To grób Jerzego Popiełuszki, księdza zamordowanego przez komunistów, błogosławionego – niezwykle wymowny, ogromny krzyż. I drugi, oznaczający miejsce jego śmierci, stojący przy tamie we Włocławku. I krzyż pamięci ofiar Katynia, i upamiętnienie ofiar sowieckiego mordu w Katyniu, jak również i ofiar katastrofy smoleńskiej tak bardzo drogich naszemu sercu.

To odwaga twórcza, to niezwykła wyobraźnia, to niezwykłe wyczucie, umiejętność pokazania tego, co ważne przede wszystkim dla nas, Polaków, dla naszej duszy, świata naszych wartości, ale także – jak widać – również i ważne dla innych; dla wszystkich ludzi, którzy czują w sercu, co to znaczy prawdziwa wartość, co to znaczy wolność, co to znaczy poczucie swobody i wolności i cóż człowiek jest w stanie za to oddać.

Panie Jerzy, ogromnie jeszcze raz dziękuję w imieniu Rzeczypospolitej i całego naszego narodu za Pana twórczość. Wyrażam jednocześnie przekonanie, że będziemy mogli zobaczyć i radować się jeszcze niejednym Pana dziełem, jeszcze niejednym przedstawieniem artystycznym. Bo to nie są tylko same rzeźby, to nie są tylko same obrazy, ale to są także i takie wyrazy sztuki, które są określane dzisiaj mianem performansu. Można powiedzieć śmiało, że jest Pan absolutnym pionierem i absolutną awangardą współczesnego polskiego performansu, za co z całego serca także i dziękuję. Bardzo dziękuję, Panie Jerzy.

Na zakończenie, proszę Państwa, chcę powiedzieć, że ten dzisiejszy dzień i ta uroczystość mają także tutaj, w Belwederze, swoją symbolikę. Bo poza tym wszystkim, co powiedziałem, spotykają się tutaj dzisiaj także ci, którzy – patrząc w dzieje naszej historii i naszego odzyskiwania niepodległości nie tak dawno, bo 34 lata temu – są i zostali dzisiaj odznaczeni w imieniu Rzeczypospolitej w tym symbolicznym podziękowaniu od nas wszystkich i od Polski za wsparcie dla nas, które było nam wtedy tak potrzebne: nasi przyjaciele ze Stanów Zjednoczonych, którzy wspierali nas w tamtej walce, w tamtym czasie, pomagając nam, i którzy wspierali nas potem, kiedy ubiegaliśmy się o członkostwo w Sojuszu Północnoatlantyckim. I dzisiaj oni spotykają się na tej sali z tymi, którzy pomagają dzisiaj tym, którzy tej pomocy potrzebują. Pomagają jako Rzeczpospolita Polska, jako my, Polacy, którzy kiedyś otrzymaliśmy pomoc i dzisiaj tę pomoc niesiemy innym – tym, którzy pomocy potrzebują.

Dziękuję, że jesteście wszyscy Państwo, dziękuję z całego serca w imieniu Rzeczypospolitej. Życzę pięknego świątecznego dnia. Niech żyje Polska!