Wielce Szanowni Państwo Posłowie Sprawozdawcy,
Szanowni Panowie Wojewodowie – województwa śląskiego i województwa opolskiego,
Szanowni Panowie Marszałkowie – obu województw,
Wielce Szanowny Magnificencjo, Panie Rektorze Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego, w której auli się znajdujemy,
Wielce Szanowny Panie Prezydencie Miasta Katowice,
Szanowni Państwo Przedstawiciele samorządów lokalnych i samorządów regionalnych,
Szanowni Państwo Profesorowie,
Wszyscy Przedstawiciele organizacji, stowarzyszeń,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!

Ustanowienie tego państwowego święta – Narodowego Dnia Powstań Śląskich – było dla Państwa ważne. Ten moment jest dla Was zwieńczeniem starań, trudu, zabiegów tak niezwykle istotnych nie tylko tutaj – dla Katowic, dla Górnego Śląska, Opolszczyzny – ale co bardzo mocno chcę podkreślić, jest istotny dla całej Polski jako właśnie przybierający poprzez Państwa inicjatywę i decyzję naszego parlamentu postać święta narodowego, ogólnopolskiego.

Jesteśmy rzeczywiście w szczególnym miejscu. Tutaj obradował Sejm Śląski, który narodził się po tamtych niezwykle ważnych wydarzeniach: po trzech powstaniach śląskich, o które – podsumowując lata od 1919 roku do 1922 – śmiało możemy powiedzieć, że były powstaniami zwycięskimi.

Zwycięskimi, albowiem wbrew temu, co wydawało się wcześniej, o czym chciały nawet zdecydować państwa sojusznicze, które sprawowały opiekę nad kwestiami plebiscytów śląskich; wbrew temu, co postanowiono, co ogłosiła wcześniej komisja plebiscytowa, jednak duża część – nie większość, ale duża część – Górnego Śląska znalazła się w granicach Rzeczypospolitej.

Mamy dwa nowe święta narodowe związane ze zwycięskimi powstaniami. Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego i Narodowy Dzień Powstań Śląskich, jak powiedziałem – także zwycięskich. Co je ze sobą wiąże? Nie tylko czas, nie tylko moment dziejowy tamtych kilku lat: 1918, 1919 roku aż do roku 1922. Ale przede wszystkim niezwykła wartość o charakterze absolutnie fundamentalnym, jaką przyniosły odradzającemu się wtedy państwu polskiemu.

Śmiało można powiedzieć, że gdyby nie te wielkie czyny zbrojne, gdyby nie bohaterstwo Wielkopolan, gdyby nie bohaterstwo Ślązaków, którzy chcieli być częścią odradzającej się Rzeczypospolitej, chcieli w Rzeczypospolitej mieszkać, chcieli dla Rzeczypospolitej żyć i pracować – być może ta Rzeczpospolita nie przetrwałaby, nawet tych swoich nieco ponad 20 lat, w ciągu których wtedy istniała, w dwudziestoleciu międzywojennym.

Dlaczego? Bo Wielkopolska była sercem historycznym, legendarnym – tam, gdzie nastąpił chrzest Polski; tam, gdzie narodziła się polska państwowość. I trudno w ogóle wyobrazić sobie państwo polskie odrodzone bez Wielkopolski, bez kolebki, bez Gniezna, bez Ostrowa Lednickiego, bez Poznania. Cóż to byłoby za państwo polskie o wydrążonym, wydłubanym sercu? W praktyce straciłoby swoją wielką skarbnicę tej niezwykłej spuścizny dziejów – chrześcijaństwa od ponad dzisiaj 1050 lat.

I tutaj, na Górnym Śląsku, gdzie mimo tego, że mniejsza część obszaru plebiscytowego znalazła się w granicach Rzeczypospolitej w wyniku powstań śląskich, to jednak [trafiła do niej] większa część przemysłu i zasobów naturalnych, które były tak niezwykłą wartością dla Rzeczypospolitej, że pozwoliły jej się tak naprawdę zbudować.

Nie byłoby tej wielkości, nie byłoby tego postępu w II Rzeczypospolitej, nie byłoby budowania, pewnie nie byłoby Centralnego Okręgu Przemysłowego, być może nie byłoby Gdyni – gdyby nie możliwości, które dawał właśnie Górny Śląsk, i zasoby, które tutaj były: z jednej strony naturalne, z drugiej przemysłowe, ale przede wszystkim ludzkie: ci patrioci, którzy o Polskę walczyli, i ci patrioci, którzy potem tutaj, na Górnym Śląsku, dla Polski pracowali. Więc ten wielki czyn zbrojny, jakim były trzy powstania śląskie, jest nie do przecenienia.

Chcę z tego miejsca ogromnie podziękować i złożyć głęboki ukłon wszystkim Państwu. Ogromnie dziękuję! To był dla mnie wielki, wielki zaszczyt, że przybyli Państwo do mnie 6 maja z tym projektem, który mogliśmy złożyć jako inicjatywę prezydencką do polskiego Sejmu, do laski marszałkowskiej – ale tak naprawdę do parlamentu, po to, by została przeprowadzona przy zgodzie wszystkich stronnictw politycznych; przy wielkiej, śmiało można powiedzieć, ogólnopolskiej zgodzie, jako że reprezentacja parlamentarna jest reprezentacją demokratyczną całej Polski.

W niezwykle szybkim tempie, bo przecież ustawa została uchwalona przez Sejm 12 maja – w wielkim poczuciu odpowiedzialności za przyszłość wznoszoną tym podkreśleniem znaczenia, jakie powstania śląskie i powrót Górnego Śląska do macierzy miały dla naszej historii.

Był tylko drobny spór w obrębie dwóch dat – jakże ważnych z punktu widzenia tego powrotu w sensie fizycznym i politycznym; można powiedzieć: fundamentalny – czy to ma być 20 czerwca, kiedy wojska polskie wkroczyły na Górny Śląsk, czy to ma być 16 lipca, kiedy podpisany został akt objęcia Górnego Śląska przez odradzającą się Rzeczpospolitą.

Ostatecznie zdecydowaliśmy – chcę to podkreślić – wspólnie, że zaproponujemy parlamentarzystom 20 czerwca, jako że to jest ta data, która tutaj, na Górnym Śląsku, kojarzy się właśnie z przyłączeniem do Rzeczypospolitej. Ten dzień, w którym historycznie sto lat temu wojska polskie tutaj weszły i były witane przez ojca niepodległości, Wojciecha Korfantego; były witane tutaj przez bohaterów powstań śląskich – tych, którzy do polskości, do powrotu do Rzeczypospolitej doprowadzili.

Bardzo dziękuję, że będzie to teraz święto, o którym będzie pamiętała cała Polska, bo jest to święto, które zostanie zapisane w naszym państwowym, politycznym kalendarzu – że będzie utrwalone jako święto państwowe. Dziękuję Państwu za tę inicjatywę jako Prezydent Rzeczypospolitej, dziękuję jako Państwa sąsiad z Małopolski, dziękuję jako jeden z obywateli Rzeczypospolitej.

Dziękuję za to, że dzisiaj, przed chwilą, pod pomnikiem Powstań Śląskich była wraz z nami młodzież – stała i towarzyszyła nam, kiedy składaliśmy wieniec, oddając hołd wielkiemu czynowi zbrojnemu powstańców, ich bohaterstwu, ich patriotyzmowi, ich poczuciu odpowiedzialności za Polskę i polskość; młodzież, która stała tam, była świadkiem i dla której tak naprawdę ustanawiamy to święto. Bo ono jest ustanawiane dla następnych pokoleń po to, by Polska i kolejne pokolenia naszej młodzieży zawsze pamiętały, co było ważne i jaką cenę trzeba było zapłacić, by Polska mogła istnieć.

Dzisiaj, w dobie kiedy wojna jest za naszą granicą, kiedy obce mocarstwo wydziera naszym sąsiadom ich ziemię i burzy ich domy, nawet my, którzy nigdy nie widzieliśmy na własne oczy wojny tutaj, w Polsce, rozumiemy to z wyrazistością, jakiej nie było nigdy dotąd: co to znaczy mieć swoją ojczyznę, co to znaczy samemu stanowić o sobie, co to znaczy móc budować własne bezpieczeństwo i co to znaczy móc zapewnić bezpieczeństwo własnej rodzinie.

Dziękuję, że poprzez ustanowienie tego święta – Narodowego Dnia Powstań Śląskich – będziemy to poczucie odpowiedzialności budowali także w następnych pokoleniach naszych rodaków żyjących, wierzę w to głęboko, w nadal wolnej, suwerennej, niepodległej Polsce, której immanentną częścią jest Śląsk historycznie i pod każdym względem tak bardzo mocno w nią wpisany, będący jej wielką skarbnicą.

Dziękuję za to, że dzisiaj są Państwo uczestnikami budowania Śląska jako tej części Polski, która obecnie jest niezwykle nowoczesna; jako tej części Polski, która jest piękna swoją wartością przemysłową, jest piękna swoją wartością gospodarczą, jest piękna swoimi mieszkańcami.

Ale także jest piękna wszystkimi innymi walorami, które dzisiaj oferuje w coraz większym stopniu: światu kultury, sztuki, możliwości wypoczynku, uprawiania sportu, wszystkiemu temu, co dzisiaj – obok pracy zawodowej, obok nowoczesnej komunikacji, nowoczesnego przemysłu – ważne jest dla rozwoju państwa i społeczeństwa. To także wpisuje się w tę wielką tradycję, która została przypieczętowana zwycięstwem powstań śląskich po polskiej stronie.

Dziękuję jeszcze raz. Niech żyje Śląsk! Niech żyje Górny Śląsk! Niech żyje Polska!