Ekscelencje, Szanowni Delegaci, Szanowni Państwo,

Bardzo dziękuję za organizację kolejnej już edycji forum poświęconego budowaniu lepszej przyszłości żywnościowej. Cieszę się, że inicjatywa ta wyszła od Komitetu Młodzieży FAO.
Dobrze, że młodzi ludzie angażują się na rzecz transformacji systemów żywnościowych tak, by w większym stopniu odpowiadały na najważniejsze potrzeby ludzkości. Dziś poddane tak wielkim próbom, objęte tak wieloma naszymi obawami i troskami.

Bez wątpienia najistotniejszym elementem tutaj jest bezpieczeństwo żywnościowe i zrównoważony rozwój. Nauka, innowacje i inwestycje są istotne dla wypracowania rozwiązań, które służą człowiekowi, zapewnieniu bezpieczeństwa. Dlatego cieszę się, że w programie forum przewidziano dyskusje na te tematy. Liczę, że pomogą one zidentyfikować działania potrzebne do dostosowania systemów żywnościowych do potrzeb zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa żywnościowego  w świecie. Są one niestety dziś poważnie zagrożone. Szczególnie – wprost mówiąc – w efekcie napędzanej imperialistyczną pychą zbrodniczej agresji Rosji przeciwko Ukrainie. Agresji, która tak silnie dotyka tę część Europy, w której ja żyję wraz ze wszystkimi Polakami, w której żyją narody naszej części Europy ale też dotyka ona również cały świat – wszystkie te kraje, dla których Ukraina była na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci tym wielkim „spichlerzem  żywnościowym”, jak często mówimy.

Szanowni Państwo,

Działania Rosji, jej kolejne zbrodnie i groźby użycia broni nuklearnej przeciwko sąsiadowi, nie tylko coraz bardziej izolują ten kraj od reszty świata. Ich negatywne skutki odczuwa nie tylko nasz region – Europa Centralna i Europa Wschodnia, ale także Europa Zachodnia i cały świat.  

Rosyjskie działania znacznie spotęgowały narastający w świecie, m.in. w efekcie negatywnego wpływu pandemii COVID–19, kryzys żywnościowy. Rosja uniemożliwiła, a następnie poważnie ograniczyła, eksport żywności i produktów rolnych z Ukrainy, która, jak wspomniałem, jest jednym z najważniejszych na świecie producentów żywności i płodów rolnych, która przez wiele dziesięcioleci uważana była i jest za spichlerz żywnościowy świata.

Według Światowego Programu Żywnościowego napaść Rosji na Ukrainę, wspierana także przez reżim białoruski, prowadzi do poważnego zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego nie tylko Ukraińców, ale aż 345 milionów ludzi w 82 krajach. W jej efekcie liczba osób cierpiących chroniczny głód może wzrosnąć nawet o 47 milionów w skali świata.

Wbrew sianej przez Rosję dezinformacji obwiniającej o to Zachód – to nie sankcje, a rosyjskie działania przyczyniły się do tak znacznego spadku dostępności i wzrostu cen żywności, nawozów i nośników energii, których Rosja jest ważnym eksporterem. Jako przykład podam Państwu to, co dzieje się w moim kraju, w naszej części Europy. Dokładnie przez Polskę przebiega zbudowany przed prawie trzydziestoma laty wielki gazociąg nazywany gazociągiem jamalskim. Tym gazociągiem transportowany był gaz z Rosji do Polski, ale przede wszystkim do bardzo wielu krajów Europy Zachodniej. Ten gazociąg przecina Polskę, jesteśmy dla tego gazociągu krajem tranzytowym. Ale także i my otrzymywaliśmy tą drogą gaz.

Kilka miesięcy temu ten gazociąg został przez Rosję niespodziewanie i bez zapowiedzi zamknięty, dopływ gazu został przerwany. Nie dlatego, że został objęty jakimikolwiek sankcjami ze strony krajów europejskich czy wspólnoty światowej. Była to decyzja władz rosyjskich, aby ten dopływ gazu do mojego kraju został przecięty. Decyzja, która, w gruncie rzeczy, była jednym z elementów wywołujących głęboki kryzys energetyczny w Polsce, a także w Europie.

Nie było to więc absolutnie związane z żadnymi sankcjami, które zostały wprowadzone na Rosję czy to przez Polskę, czy przez inne kraje. Była to rosyjska decyzja, której zamiarem było wywołanie zamętu i kryzysu w naszych krajach.

Szanowni Państwo,

Rosyjska agresja przyczynia się do przewidywanego przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy poważnego osłabienia rozwoju, a w przypadku niektórych państw nawet recesji. W tym – w krajach rozwijających się Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej, które są na różne sposoby uzależnione od Rosji.

Kierowana imperialnymi ambicjami Rosja, podobnie jak wcześniej Związek Sowiecki, starała się w ostatnich latach pogłębiać te zależności. Zwłaszcza w wymiarze bezpieczeństwa, np. przez zaangażowanie tzw. Grupy Wagnera i sprzedaż broni, co napędzało lokalne konflikty i zwiększało zadłużenie. Moskwa dążyła do powiązanej z tą zależnością eksploatacji bogactw naturalnych państw rozwijających się m.in. w Afryce. A także do zapewnienia sobie politycznego poparcia ich przedstawicieli.

Ale dziś wygląda to następująco. Mówię to jako sąsiad. Rosja dopuszcza się na Ukrainie wielu zbrodni i naruszeń prawa międzynarodowego. Widziałem efekty tych zbrodni na własne oczy. Widziałem na Ukrainie zburzone domy, zniszczone ukraińskie miasta, widziałem zabitych ludzi, zwykłych cywilów. Te zbrodnie to nic innego jak głębokie, drastyczne naruszenia prawa karnego, ale przede wszystkim prawa międzynarodowego. One muszą zostać rozliczone. Rosyjska napaść spowodowała trudne do opisania zniszczenia i straty. W tym ludzkie, w infrastrukturze cywilnej, gospodarce i środowisku. Powinny one być wyrównane i pokryte z rosyjskich środków. To Rosja powinna zapłacić za odbudowę, to Rosja powinna zapłacić odszkodowania.

Rosyjska napaść ma jeszcze jeden negatywny wpływ na nas wszystkich. Nie mam wątpliwości, że agresja Rosji oddala nas także od realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju. W tym tych dotyczących pokoju, sprawiedliwości i silnych instytucji. Wzrostu gospodarczego i godnej pracy. A także zmniejszenia nierówności, eliminacji głodu i ubóstwa. Także dlatego trzeba pilnie zabiegać o to, by rosyjska agresja na Ukrainę jak najszybciej została odparta.

Na destrukcyjną aktywność Rosji, tworzenie przez nią kryzysów i uzależnień, Polska odpowiada aktywnością konstruktywną. Służącą neutralizacji negatywnych skutków wojny oraz ochronie
i solidarności z narażonymi. Liczymy na takie podejście również ze strony innych państw.

Wspieramy Ukrainę nie tylko w obronie, ale też w eksporcie jej produkcji rolnej przez nasze porty. Według wstępnych danych od początku wojny do Polski trafiło około 1 mln ton ukraińskiego zboża. Oznacza to co najmniej czterokrotny wzrost wolumenu eksportu ukraińskiego zboża przez cztery główne polskie porty.

Ponadto planujemy inwestycje zwiększające możliwości w tym zakresie. Dostarczamy także znaczne ilości żywności na Ukrainę. Wspomagamy ukraińskich uchodźców, których blisko 2 miliony wybrało mój kraj na miejsce swojego bezpiecznego schronienia. A generalnie, przez nas kraj od początku wojny przeszło 7 mln uchodźców z Ukrainy. Takie notujemy przekroczenie naszej granicy od 24 lutego bieżącego roku, czyli od początku rosyjskiej napaści na Ukrainę.

Dzielimy się. Dzielimy się z naszymi ukraińskimi sąsiadami owocami naszego rozwoju z ostatnich trzydziestu lat i na bieżąco płodami naszej produkcji rolnej. Tak jak przed chwilą powiedział Pan Dyrektor Generalny, Polska rzeczywiście na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat jest krajem znakomicie rozwijającym się. Krajem, który wyszedł zza żelaznej kurtyny, który wyszedł z biedy spowodowanej wielodziesięcioletnim komunizmem i wywołaną nim zapaścią gospodarczą. Ale krajem, który dzięki niesłychanej pracowitości ludzi dzisiaj jest krajem prawie już dorównującym pod względem zamożności państwom Zachodu.

Pod względem rozwoju naszego rolnictwa jesteśmy absolutną czołówką europejską. Dzięki naszej produkcji rolnej mamy w Polsce bezpieczeństwo żywnościowe. To, co w Polsce produkujemy, co produkują nasi farmerzy, nie tylko starcza na zaspokojenie potrzeb w Polsce, ale jeszcze dzisiaj jest coraz ważniejszą gałęzią naszego eksportu.

Eksportujemy naszą żywność na cały świat. To dzisiaj ogromna, bardzo ważna część naszej gospodarki i naszego PKB. Dla Polski rolnictwo jest niesłychanie ważną częścią przemysłu.

Dlatego jestem tutaj i dlatego spotykam się dzisiaj z Państwem. Bo zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego jest kwestią fundamentalną. Musimy się dzielić i powinniśmy się dzielić. Wiemy o tym doskonale my, którzy przez dziesięciolecia – zwłaszcza w czasie, kiedy znaleźliśmy się w szczególnych szponach Sowietów, w okresie stanu wojennego, w latach 80., kiedy nasze społeczeństwo otrzymywało pomoc z wielu stron świata – zwłaszcza my wiemy, jak podzielenie się z innymi jest bardzo ważne.

Dlatego dziękuję Panu Dyrektorowi Generalnemu, dziękuję FAO za pracę, za dbałość o bezpieczeństwo żywnościowe na świecie, za zrozumienie potrzeb także i innych krajów. My również ze swojej strony staramy się wspierać i mobilizować innych do pomocy.

Szanowni Państwo,

Wspieramy szersze wielostronne działania, nie tylko UE. Byliśmy jednym z państw, które doprowadziły do zwołania nadzwyczajnej sesji Rady FAO poświęconej wpływowi agresji Rosji przeciwko Ukrainie na bezpieczeństwo żywnościowe w świecie. Gościliśmy 33. sesję Konferencji FAO dla Europy, podczas której wezwano Rosję do wstrzymania ataków. Poparliśmy też porozumienie w sprawie wywozu ukraińskiej produkcji rolnej przez porty czarnomorskie. Chcę bardzo mocno podkreślić moją wdzięczność i uznanie dla Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, Pana  António Guterresa. Spotykałem się z panem Sekretarzem Generalnym, kiedy jeździł do Kijowa i do Lwowa, by to porozumienie zawrzeć. Gościłem go w Polsce, rozmawiałem z nim i wiem, jak wiele wysiłku i osobistego zaangażowania włożył w to, by to porozumienie osiągnąć. Mam głębokie przekonanie, że tak właśnie powinien działać Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych – z pełnym osobistym zaangażowaniem w to, by zapewnić bezpieczeństwo i pokój na świecie. Bardzo serdecznie panu Sekretarzowi jeszcze raz, z tego miejsca, za ten wkład pracy, wysiłek, serce włożone w osiągnięcie porozumienia i za niezwykły kunszt dyplomatyczny w tym bardzo poważnym kryzysie, który dzisiaj dotyka świat, dziękuję.

Oczekujemy od Rosji pełnego poszanowania tego porozumienia. Oczekujemy od Rosji również zgody na jego przedłużenie. Dlatego, że eksport zboża i innych płodów rolnych z Ukrainy ma dzisiaj fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa światowego.

Szanowni Państwo,

Podejmujemy szereg innych wysiłków na rzecz poprawy bezpieczeństwa żywnościowego i dostosowania systemów żywnościowych do potrzeb zrównoważonego rozwoju. Rozwijamy eksport wysokiej jakości żywności, produktów rolnych i nawozów. Wspieramy działania zapobiegające niedożywieniu dzieci i młodzieży oraz ograniczające marnotrawstwo żywności. A także dzielimy się wiedzą o naszych innowacyjnych rozwiązaniach w tych sprawach.

Rozwijamy także dwustronną współpracę międzynarodową, w tym z partnerami z Afryki. Cieszę się, że moje niedawne wizyty w Nigerii, Republice Wybrzeża Kości Słoniowej i Senegalu mogły się do tego przyczynić.

Wierzę w to, że będziemy nadal z powodzeniem rozwijali te dwustronne i wielostronne kontakty, z pożytkiem zarówno dla mojego kraju, Polski, dla naszej części Europy, ale także dla krajów Afryki i tamtejszych społeczeństw.

Zwiększamy nasze wsparcie za pośrednictwem instytucji wielostronnych. Ostatnio przekazaliśmy dodatkowe środki do Światowego Programu Żywnościowego dla wzmacniania bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce. Uzupełnią one nasze wcześniejsze wsparcie dla krajów z Afryki, jak również z Bliskiego Wschodu i Azji.

Szanowni Państwo,

Polska pozostanie zaangażowana w wypracowywanie rozwiązań na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego i zrównoważonego rozwoju w świecie. Będziemy zabiegać przy tym o wzrost presji na Rosję, by przestała wywoływać globalne zagrożenia, zakończyła agresję i wycofała się z terytoriów Ukrainy, by zakończyła ich okupację trwającą od 2014 roku.

Mamy nadzieję, że mocne i szerokie zaangażowanie także młodych ludzi w tej sprawie, przyczyni się do rychłego zakończenia rosyjskiej agresji, tej wojny, i zaprowadzenia z powrotem w naszej części Europy pokoju, który będzie profitem dla całego świata.

Liczę jednocześnie na to, że rozmowy podczas tego forum dostarczą inspiracji i energii, które pomogą w pozytywnej transformacji systemów żywnościowych i umocnieniu bezpieczeństwa żywnościowego w świecie. Tego życzę wszystkim Państwu, jeszcze raz dziękując za organizację spotkania i zaproszenie.

Panie Dyrektorze Generalny, dziękuję za zaproszenie, które przyszło oficjalnie do mnie do Polski, ale dziękuję także za ciepłe osobiste zaproszenie w czasie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowy Jorku.

Dziękuję bardzo!