Wielce Szanowny Panie Prezydencie Republiki Litewskiej!

Wielce Szanowni Przywódcy państw Inicjatywy Trójmorza!

Cieszę się, że spotykamy się znowu w gronie przywódców przekonanych o potrzebie współpracy krajów naszego regionu. Dziękuję Panu Prezydentowi Gitanasowi Nausėdzie za gościnę w pięknym Wilnie – w mieście, które symbolizuje wielowiekową przyjaźń i współpracę między narodami Europy Środkowej i Wschodniej.

Inicjatywa Trójmorza funkcjonuje już 9 lat. Kiedy w roku 2015 rozmawiałem o tym pomyśle z ówczesną Panią Prezydent Chorwacji Kolindą Grabar–Kitarović, mieliśmy pewien ogólny zamysł, pewne oczekiwania i nadzieje – lecz przede wszystkim głębokie przekonanie o słuszności i ewidentnej potrzebie zainicjowania tego projektu. Choć stykaliśmy się z opiniami, że to wizja zbyt śmiała, wręcz nierealistyczna, uznaliśmy, że trzeba działać.

Dziś wszyscy tu zebrani mogą potwierdzić, że historia przyznała rację Inicjatywie Trójmorza. Nasza współpraca przynosi konkretne, wymierne rezultaty.

Po ubiegłorocznym szczycie w Bukareszcie jako 13. państwo członkowskie dołączyła do nas Grecja. Status państwa stowarzyszonego mają Ukraina i Mołdawia. Już sama dynamika tego wzrostu obrazuje prawdziwy potencjał Inicjatywy Trójmorza. Jeszcze istotniejsza jest uniwersalność, wszechstronność tej formuły współpracy. Wspólna rozbudowa i coraz większa interkonektywność infrastruktury transportowej, energetycznej i teleinformatycznej (przede wszystkim na osi północ–południe) wiąże się z zacieśnianiem współpracy na innych polach gospodarki oraz na płaszczyźnie politycznej. Strategiczne położenie tworzonej przez nasze państwa strefy rozwoju, innowacji, sprawnej wymiany towarowej i bezpieczeństwa sprzyja temu, aby Inicjatywa Trójmorza wzmacniała się jako filar międzynarodowego ładu. Na naszych oczach rozpoczął się kolejny rozdział w historii Europy Środkowej i Wschodniej.

Wspólne przedsięwzięcia naszej Inicjatywy przyciągają uwagę partnerów z innych regionów Europy i świata. To m.in. gazociąg Baltic Pipe wraz z jego interkonektorami  z Litwą, Słowacją i Ukrainą, połączenie drogowe Via Carpatia, Amber Rail Freight Corridor (RFC Amber) – tj. kolejowy korytarz frachtowy pomiędzy portami adriatyckimi w Słowenii a Węgrami, Słowacją i Polską, czy Rail Baltica – projekt budowy szybkiego połączenia kolejowego, w którym uczestniczą Polska, Litwa, Łotwa i Estonia oraz, jako partner zewnętrzny, Finlandia.

Rozwijająca się współpraca w obrębie Inicjatywy Trójmorza sprawiła, że nasze państwa tworzą obecnie obszar coraz atrakcyjniejszy dla inwestorów zewnętrznych, przyciąganych tu coraz nowocześniejszą infrastrukturą oraz olbrzymim rynkiem zbytu. Stanowi to istotne wzmocnienie Unii Europejskiej, ale też sprzyja jeszcze ściślejszym gospodarczym i politycznym relacjom transatlantyckim. Cieszę się, że tak się dzieje – bez względu na zmiany ekip rządzących zarówno w Waszyngtonie, jak i tu, między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym.

Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę potwierdziła, że tworząc Inicjatywę Trójmorza nasze państwa miały rację. Kiedy Federacja Rosyjska użyła „broni energetycznej” i wstrzymała dostawy gazu ziemnego dla swoich kontrahentów, państwa Inicjatywy Trójmorza dysponowały już alternatywnymi źródłami i kanałami dostaw tego strategicznego surowca. Bezpieczeństwo energetyczne wiąże się z bezpieczeństwem militarnym.

Doświadczenia historyczne krajów naszego regionu, a szczególnie ostatnie dwa lata rosyjskiej inwazji na Ukrainę motywują nas do pogłębiania współpracy w formule Inicjatywy Trójmorza. Neoimperialny reżim na Kremlu jasno zadeklarował wolę odbudowy rosyjskiej strefy wpływów w Europie Środkowej, wolę osłabiania, zastraszania i podporządkowywania sobie państw naszego regionu. Aby się temu przeciwstawić, musimy działać razem.

Wymaga to solidarnego zaangażowania oraz sprawiedliwego rozłożenia związanych z tym ciężarów i obowiązków. Podczas mojej niedawnej wizyty w Waszyngtonie wystąpiłem z inicjatywą ustalenia nowego minimalnego progu wydatków państw NATO na obronność. Uważam, że w obliczu rosnącego zagrożenia powinno to być już nie 2%, ale 3% rocznego PKB. Jeden z amerykańskich ekspertów ukuł nawet frazę „trzy morza – trzy procent wydatków na obronność”. Jestem przekonany, że trafnie wskazuje ona na istotę wyzwania, które stoi dzisiaj przed krajami naszego regionu.

W pierwszej połowie roku 2025 Polska będzie sprawować prezydencję w UE. Priorytety tej prezydencji to: zacieśnienie współpracy Unii Europejskiej ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, rozszerzenie Unii Europejskiej i udział UE w odbudowie Ukrainy oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego UE z poszanowaniem zasad sprawiedliwej transformacji energetycznej. Te trzy priorytety są ściśle powiązane z celami Inicjatywy Trójmorza.

Jednocześnie w przyszłym roku Polska obejmie prezydencję w samej Inicjatywie Trójmorza – co umożliwiły nam Węgry, ustępując swojego miejsca w kolejności. Panie Prezydencie – zwracam się tu do Prezydenta Węgier, Pana Tamása Sulyoka – w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej raz jeszcze serdecznie dziękuję za ten gest przyjaźni. Już teraz zapraszam Państwa na kolejny szczyt Inicjatywy do Polski, na wybrzeże Bałtyku. Będzie to spotkanie szczególne, bowiem przypadnie na jubileusz 10–lecia Inicjatywy Trójmorza. Ufam, że podsumowując nasze dotychczasowe dokonania nakreślimy także nowe, śmiałe plany rozwoju tego wspólnego przedsięwzięcia. Dziękuję bardzo.