Wielce Szanowna Pani Marszałek Sejmu!
Szanowne Panie i Panowie Posłowie i Senatorowie!
Wielce Szanowni Panowie Ministrowie!
Szanowna Pani Poseł do Parlamentu Europejskiego!
Szanowny Panie Marszałku! Panie Wojewodo! Panie Prezydencie Miasta Lublina!
Szanowni Panowie Marszałkowie Województw Rzeczypospolitej Polskiej i przedstawiciele regionów zaprzyjaźnionych, współpracujących w ramach Trójmorza!
Ekscelencje! Szanowni Panowie Ambasadorowie!
Wszyscy Dostojni Zebrani Goście!
Drodzy Przyjaciele!
Wielce Szanowni Państwo!

Jest mi niezmiernie miło, że mogę tutaj, z Państwem, w Lublinie zainaugurować trzeci już Samorządowy Kongres Trójmorza. Wydarzenie to na przestrzeni ostatnich lat stało się bardzo ważną platformą wymiany doświadczeń oraz dyskusji na temat współpracy regionalnej w naszej części Europy.

Pamiętam znakomicie tę pierwszą edycję Kongresu z czerwca 2021 roku. Spotkanie to było zorganizowane w trudnym dla nas wszystkich okresie pandemii. Choć trzeba sobie powiedzieć, że trzeci już Samorządowy Kongres Trójmorza, choć odbywa się w innych, ale wydaje się, że może jeszcze trudniejszych warunkach. Jesteśmy zaledwie sto kilometrów od granicy Polski z Ukrainą, która rok i trzy miesiące temu padła ofiarą brutalnej, rosyjskiej agresji. 

To także dlatego dzisiaj bezpieczeństwo jest głównym tematem właściwie wszystkich naszych spotkań. Mówię „naszych” w szerokim tego słowa znaczeniu – obecnych tutaj polityków szczebla centralnego i regionalnego. Wszędzie o bezpieczeństwie dyskutujemy, jako że wszyscy – wybrani w demokratycznych wyborach – mamy jedno głębokie przeświadczenie, że najważniejszym celem naszego działania jest zapewnienie bezpieczeństwa, spokoju i jak największego możliwego dobrobytu naszym współobywatelom. To jest nasza – nie mam żadnych wątpliwości – najważniejsza i najbardziej oczekiwana także przez tych, którzy nas wybrali, rola. Tego, krótko mówiąc, od nas chcą – abyśmy zapewnili bezpieczeństwo, abyśmy zapewnili dobrobyt, abyśmy byli wizjonerami, którzy umieją patrzeć w przyszłość nie tylko na to, co jest tu i teraz; umieją nie tylko ocenić, czy dzisiaj jest lepiej czy gorzej, niż było kilka miesięcy, kilka czy kilkanaście lat temu. Ale którzy także umieją spojrzeć w przyszłość i już dzisiaj podejmować takie decyzje i takie działania, które pozwolą na spokojny i bezpieczny rozwój. 

Szanowni Państwo!

Pan Marszałek wspomniał o tym pierwszym, wrześniowym spotkaniu trójmorskim – rzeczywiście miało miejsce w Londynie. Ale – chyba już mówiłem Państwu za pierwszym razem w 2021 roku, kiedy miałem inaugurujące wystąpienie – tak naprawdę pierwsza rozmowa pomiędzy mną a Panią Prezydent Kolindą Grabar–Kitarović, ówczesną Prezydent Chorwacji, na temat idei Trójmorza odbyła się w Krakowie jakieś trzy tygodnie przed spotkaniem nowojorskim, przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ, kiedy spotkaliśmy się w Willi Decjusza i we dwójkę mówiliśmy o konieczności rozwijania współpracy, przede wszystkim tej energetycznej. Myśląc o Trójmorzu mieliśmy wtedy w głównej mierze na względzie kwestie gazowe, kwestie bezpieczeństwa gazowego. Pani Prezydent powiedziała mi, że stara się o to, by powstał gazoport na wyspie Krk w Chorwacji i bardzo chciałaby, by udało się ten gazoport połączyć w przyszłości z naszym gazoportem w Świnoujściu, który wtedy jeszcze był w fazie budowy, ale o którym już wtedy wiedzieliśmy, że wkrótce będzie ukończony.

Dzisiaj jest to faktem, dzisiaj Polska ma także  znakomite udziały w porcie w Rijece w Chorwacji. Dzieje się na tej przestrzeni wiele ważnych zdarzeń, które pokazały przez te lata, jak bardzo ważna była ta współpraca. Dziękuję ogromnie za to, że ta współpraca dzieje się nie tylko na szczeblu prezydentów, nie tylko na szczeblu premierów, ministrów, ale także na szczeblu samorządowym. 

Chcę w tym w tym miejscu podziękować Panu Marszałkowi, Panu Wojewodzie, samorządowcom lubelskim i całego województwa lubelskiego, a także wszystkim mieszkańcom regionu i przedstawicielom innych naszych regionów, za nieoceniony wkład w dzieło Trójmorza, które przez te ostatnie lata jest realizowane; a także ich nieoceniony wkład w amortyzowanie skutków kryzysów, które stały się pokłosiem tej rozpoczętej przez Rosję wojny. Krótko mówiąc: dziękuję za wsparcie dla naszych sąsiadów z Ukrainy, dziękuję za to, że przyjęliście ich do swoich domów, dziękuję za to, że zorganizowaliście dla nich możliwość przetrwania  tutaj, w Polsce, w sąsiedztwie – z otwartym sercem, przygotowując dla nich miejsca do zamieszkania, dając im pracę, szukając możliwości wsparcia ich w tym bardzo trudnym dla nich czasie. 

To był i jest wielki test sąsiedztwa – nie mam żadnych wątpliwości. To był i jest także i wielki test Trójmorza, bo jeżeli mówimy o współpracy sąsiedzkiej, jeżeli mówimy o przyjaźni, o wspólnych interesach, to – jak mówi stare przysłowie – prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie. Obyśmy nigdy w Trójmorzu w biedzie poznawać się nie musieli. Wierzę głęboko, że będziemy przyjaciółmi, którzy zrealizują to niezwykle ważne zadanie, jakim jest budowanie bezpieczeństwa i pomyślności naszych obywateli, współobywateli, mieszkańców naszych krajów, mieszkańców państw Trójmorza.

Szanowni Państwo!

Samorządowy Kongres Trójmorza skupia przedstawicieli świata polityki, biznesu i nauki wszystkich państw członkowskich inicjatywy, a także jej partnerów. Organizacja tego wydarzenia nie byłaby możliwa bez stałego zaangażowania Pana Marszałka Jarosława Stawiarskiego. Panie Marszałku – bardzo serdecznie za to dziękuję! Bardzo dziękuję za Pana aktywność oraz liczne inicjatywy w obszarze trójmorskiej współpracy regionalnej, która jest mi tak bardzo bliska. Dziękuję również za wkład w tym zakresie Panu Wojewodzie. Ale dziękuję też ogromnie – bardzo mocno chcę to podkreślić – za obecność dzisiaj zarówno Pani Marszałek, jak i Panom Ministrom na czele z Ministrem Edukacji. 

Szanowni Państwo!

To, że najważniejsze osoby w państwie są obecne na tym kongresie – w końcu, jakby nie było, kongresie samorządowym – ma ogromne znaczenie dla całej inicjatywy Trójmorza i pokazuje, jaka jest jej waga i wartość także w znaczeniu ogólnopaństwowym. Jak bardzo ważna jest współpraca regionów dla budowania Trójmorza jako całości. Bo od samego początku miałem głębokie przeświadczenie, że najwspanialszą sytuacją, jaką mogę sobie wyobrazić – jako ten który tak bardzo chciał i dążył do tej współpracy – jest to, aby odbywała się ona na wszystkich możliwych poziomach: czyli zarówno na centralnym, jak i na poziomie regionalnym, czy wręcz lokalnym. Dziękuję za to z całego serca, dziękuję ogromnie.

Jestem przekonany, że tegoroczna edycja Kongresu po raz kolejny będzie dobrą okazją do nawiązania wielu kontaktów i konstruktywnych rozmów, które zaowocują kolejnymi pomysłami na jeszcze lepszą integrację obszaru Trójmorza. Jednym z takich pomysłów, który narodził się tutaj, w Lublinie, jest utworzenie Sieci Uniwersytetów Trójmorza. Umowa powołująca tę sieć zostanie podpisana jeszcze dzisiaj, a sam projekt z całą pewnością przyczyni się do trwałego wzmocnienia partnerstwa pomiędzy społecznościami lokalnymi państw Inicjatywy Trójmorza. Dziękuję bardzo za tę inicjatywę. 

Dzisiejsze spotkanie w stolicy województwa lubelskiego dowodzi, że Inicjatywa Trójmorza jest przedsięwzięciem ważnym i potrzebnym – nie tylko w wymiarze prezydenckim lub rządowym, ale także w wymiarze samorządowym, jak również i naukowym czy właśnie gospodarczym.

Intensyfikacja współpracy transgranicznej w obszarze Trójmorza jest także jednym z priorytetów, o których zawsze powinniśmy pamiętać. Podczas Samorządowego Kongresu Trójmorza w 2021 roku podkreślałem znaczenie naszego regionu jako motoru napędowego gospodarki europejskiej. Mówiłem o konieczności budowania nowych połączeń w zakresie dróg, mostów, szybkich kolei, rurociągów, ale także o konieczności rozwijania bezpieczeństwa cyfrowego czy szeroko pojętego bezpieczeństwa energetycznego.

Faktycznie, przez ostatnie trzy dekady wzrost gospodarczy w większości państw naszego regionu był o 1,5 proc. wyższy niż w największej gospodarce Unii Europejskiej, jaką są Niemcy.

W 2004 roku państwa Trójmorza generowały zaledwie 15,2 proc. PKB Unii Europejskiej, podczas gdy w 2018 roku było to już ponad 19,1 proc. PKB naszej europejskiej wspólnoty. W tym czasie Polska pozostawała liderem wzrostu gospodarczego ze średnim tempem rozwoju na poziomie ponad 5 procent.

Jest to osiągnięcie, z którego powinniśmy być dumni i które powinno być naszą wizytówką na arenie międzynarodowej. Zwłaszcza, jeżeli dodamy do tego – co jasno przemawia chyba do każdego przedstawiciela biznesu, który sprzedaje swoje dobra czy usługi – że Trójmorze to ponad 112 mln obywateli Unii Europejskiej, że Trójmorze to 28 procent całej wspólnoty, że jest to potężna część najdynamiczniej rozwijająca się w całej UE, w związku z tym stwarzająca ogromne perspektywy rozwojowe, ogromne perspektywy biznesowe. Jak mówiłem w 2021 r., miejsce, które cały czas tętni niezwykle ambitnymi ludźmi, którzy łakną sukcesu. I to jest nasz wielki, nieprzerwanie cały czas istniejący atut.

Szanowni Państwo!

Jesteśmy – jako region – jedną z absolutnie najszybciej rozwijających się gospodarek świata. Szybki wzrost gospodarczy i poprawa dobrobytu nie zawsze jednak przekłada się w pełni na poprawę połączeń infrastrukturalnych.

Przed dekady żyliśmy po złej stronie żelaznej kurtyny – ten bardzo trudny dla nas wszystkich czas, kiedy nasze państwa czy to w ogóle nie miały niepodległości, czy nie były w pełni niepodległe, w pełni suwerenne, zepchnął nas pod względem rozwojowym, pod względem zamożności daleko w tył wobec krajów Zachodu Europy, które przez ten czas rozwijały się znakomicie, ciesząc się gospodarką rynkową, ciesząc się społeczną gospodarką – tymi wszystkimi atutami, o których dzisiaj mówimy, że są miarą nowoczesności. 

Cały czas powtarzamy, że jesteśmy na etapie gonienia, ale – Panie Marszałku – robimy to skutecznie. Ja już nie wiem, gdzie tak naprawdę jest biedniej: czy w naszej części Europy, czy może gdzieś indziej, gdzieś daleko za Zachodzie, a może gdzieś daleko na Południu. Cały czas się rozwijamy i rzeczywiście osiągamy pod tym względem sukces. 

Nasza sytuacja z roku 1990 jest w żaden sposób nieporównywalna z tą, którą mamy dzisiaj, ale Trójmorze ma stanowić akcelerator, ma stanowić dodatkowy silnik, który wesprze nasz rozwój, przyspieszy go jeszcze i spowoduje, że – mam nadzieję, w niedługim czasie – przynajmniej większość naszych krajów przegoni zdecydowaną część gospodarek zachodnioeuropejskich, a poziom życia przekroczy to, co dzisiaj widzimy na zachodzie Europy. Jesteśmy tego już naprawdę bliscy i wierzę w to, że jesteśmy w stanie to zrealizować zwłaszcza, że okazujemy się znacznie odporniejsi na kolejne kryzysy niż dzieje się to z zachodem Europy. Może dlatego, że przez dziesięciolecia musieliśmy znosić wiele trudów, których tamta część Europy nawet nie dotknęła i nie zdaje sobie sprawy, co to znaczy z tymi trudami walczyć. 

Osiągnęliśmy już bardzo dużo, chociażby w zakresie bezpieczeństwa energetycznego oraz odporności naszych gospodarek. Dzisiaj możemy śmiało powiedzieć, że znaczenie regionu Trójmorza rośnie. Rola Inicjatywy wraz z tworzącymi ją państwami jest nie do przecenienia, zarówno w wymiarze wyzwań i zagrożeń o charakterze geopolitycznym, jak i szans gospodarczych.

Z satysfakcją obserwuję zainteresowanie Trójmorzem ze strony parterów zewnętrznych – największych światowych gospodarek, ale również i międzynarodowych inwestorów, którzy widzą w nas duży potencjał i chcą związać się kapitałowo z naszym regionem.

Cieszę się, że założenia, które stały się fundamentem projektu trójmorskiego znalazły uznanie społeczności globalnej. Niespełna miesiąc temu Zgromadzenie Ogólne NZ przyjęło jednomyślnie rezolucję dotyczącą budowania globalnej odporności i promowania zrównoważonego rozwoju właśnie poprzez regionalne i międzyregionalne połączenia infrastrukturalne. Cóż tu wiele mówić? Wiem o tym, że ta rezolucja była inspirowana właśnie Inicjatywą Trójmorza. Jednym z tych, którzy nad tą rezolucją pracowali i którzy śmiało mogą powiedzieć, że są jej współautorami, jest nasz ambasador, mój współpracownik, nasz przyjaciel prof. Krzysztof Szczerski. Cieszę się, że mam możliwość na tym forum o tym powiedzieć i podziękować Krzysztofowi za tę niezwykle ważną inicjatywę, która spowodowała, że pomysł takiej współpracy, jak współpraca trójmorska zyskał znaczenie globalne, albowiem przyłączyły się do niego tam, w ONZ zarówno Japonia, jak i kraje z Ameryki Południowej.

Jestem dumny z tego, że doświadczenia Polski i naszych partnerów z regionu stały się wytyczną dla całego systemu ONZ, ale jeszcze większą dumą napawa mnie fakt, że Inicjatywa Trójmorza w praktyce udowodniła już swoją wartość.

Jednym z niezaprzeczalnych jej sukcesów jest stworzenie strategicznej infrastruktury technicznej, która pozwoliła na zbudowanie odporności regionu w taki sposób, że rosyjski szantaż związany z odcięciem dostaw gazu do Polski okazał się nieskuteczny. 

Dzięki mądrym inwestycjom wzmocniliśmy bezpieczeństwo całej Unii Europejskiej. Rosjanie jesienią zakręcili kurek gazociągu, łamiąc umowę, którą mieli zawartą z Polską na dostawy gazu, a która miała ich wiązać do końca roku. I nagle okazało się, że nie tylko polski przemysł i polskie gospodarstwa funkcjonują, ale że nie spowodowało to także żadnego wstrząsu poza granicami Polski, choć była to centralna magistrala, która przebiegała ze Wschodu na Zachód, biegnąc dalej do Europy Zachodniej. Dzięki zbudowanym interkonektorom gazowym, które oddawaliśmy do użytkowania dosłownie w ostatniej chwili, bo przecież interkonektor gazowy między Polską a Litwą był otwierany w zeszłym roku, dzięki ukończeniu gazociągu z szelfu norweskiego, przez Danię, poprzez Baltic Pipe do Polski, okazało się, że jesteśmy w stanie poradzić sobie, nawet w takiej sytuacji, kiedy umowy zostaną złamane i odcięcie dostaw gazu nastąpi nagle. To jest to, do czego dążyliśmy, to się nazywa pełna dywersyfikacja. To się nazywa rzeczywiste bezpieczeństwo energetyczne. Mam nadzieję, że dzięki współpracy kontynuowanej w Trójmorzu, będziemy to umacniać. 

Szanowni Państwo!

Połączenia energetyczne, drogowe i cyfrowe rozbudowywane w ramach Trójmorza wpisują się w priorytety Unii Europejskiej. Pokazują, że Inicjatywa jest projektem proeuropejskim i komplementarnym wobec całej integracji europejskiej. Ale idea Inicjatywy Trójmorza, sam duch tego projektu, zdecydowanie wykraczają poza granice Unii.

Podczas ubiegłorocznego szczytu w Rydze podjęliśmy historyczną decyzję o przyznaniu Ukrainie statusu „partnera uczestniczącego” w Inicjatywie Trójmorza. Zgodnie uznaliśmy, że stoimy u boku Ukrainy i będziemy wspierać jej walkę o suwerenność, integralność terytorialną i jej integrację ze strukturami europejskimi.

Ten nowy rodzaj partnerstwa ma za zadanie włączyć Ukrainę w realizację projektów inwestycyjnych realizowanych na kresach Unii Europejskiej.

Poprzez Inicjatywę Trójmorza możemy uzupełnić brakujące połączenia energetyczne, kolejowe i drogowe z Ukrainą, w szczególności poprzez budowę odgałęzień szlaku Via Carpatia oraz budowę linii kolejowych dużych prędkości łączących duże ośrodki miejskie na Ukrainie choćby z Centralnym Portem Komunikacyjnym, który w tej chwili realizujemy w centralnej Polsce.

Nasz sojusz ma również potencjał do odegrania fundamentalnej roli w procesie powojennej odbudowy Ukrainy z uwagi na położenie geograficzne, doświadczenia wyniesione z integracji europejskiej oraz doskonałą historię zrealizowanych z sukcesem inwestycji transgranicznych.

Inicjatywa Trójmorza została zaprojektowana po to, aby budować połączenia infrastrukturalne – rozwijać konektywność. Jesteśmy gotowi wesprzeć w tym zakresie także naszych ukraińskich przyjaciół, a w przyszłości mam nadzieję, że także i przyjaciół z Mołdawii.  

Wielce Szanowni Państwo!  

Cieszę się, że podczas tegorocznego Kongresu nastąpi podpisanie umowy o Sieci Regionów Trójmorza. Z satysfakcją odnotowuję przyjęcie do Sieci nowych członków z Rumunii oraz z Ukrainy.

Trójmorze to kilkaset wspólnot lokalnych o różnych kulturach, gospodarkach i tradycjach. Sieć – powołana według pomysłu Województwa Lubelskiego – jest doskonałym narzędziem poznania specyfiki poszczególnych regionów oraz wykorzystania drzemiącego w nich potencjału. 

Jestem przekonany, że podpisany jutro dokument zaowocuje licznymi projektami w obszarach infrastruktury, gospodarki oraz kultury, z korzyścią dla zainteresowanych oraz dla całego obszaru Trójmorza.

Wielce Szanowni Państwo!

To dla mnie olbrzymia satysfakcja, że Samorządowy Kongres Trójmorza, który mam zaszczyt po raz kolejny objąć honorowym patronatem, stał się cyklicznym oraz istotnym wydarzeniem międzynarodowym.

Jestem przekonany, że tegoroczna edycja wniesie zasadniczą wartość dodaną do debaty nad kształtem i rolą Inicjatywy Trójmorza oraz zaowocuje zacieśnieniem współpracy międzyregionalnej w wielu nowych obszarach. 

Wspólne działania regionów Trójmorza, wykorzystanie ich potencjału społecznego i gospodarczego, to obecnie jedne z najważniejszych wyzwań, przed którymi stoi nasza Inicjatywa.

Raz jeszcze dziękuję organizatorom za podjęcie tej ważnej tematyki, a Państwu za przybycie, za obecność i za udział w debacie.

Życzę Państwu owocnych dyskusji, życzę Państwu wielu nowych projektów, życzę udanych spotkań tutaj, w Lublinie, także towarzyskich, dobrych kontaktów, pożytecznie i mile spędzonego czasu.

Bardzo dziękuję za uwagę. Wszystkiego dobrego!