– Jestem otwarty na dyskusję na temat różnych idei legislacyjnych, także jeżeli chodzi o Sąd Najwyższy. Tym bardziej, że w konstytucji generalnie jest powiedziane, że o ważności wyborów rozstrzyga Sąd Najwyższy, więc można tu różnie dokonać prawnej modyfikacji – mówił Prezydent RP Andrzej Duda w Porannej Rozmowie RMF FM, komentując propozycję, by o ważności wyborów prezydenckich decydowali losowo wybrani sędziowie Sądu Najwyższego, a nie tylko Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Podkreślił jednocześnie: – Martwi mnie natomiast moment, kiedy ta cała sprawa jest podnoszona – po niezgodnych z prawem decyzjach Państwowej Komisji Wyborczej.

Chodzi o niedawną decyzję PKW o odroczeniu obrad ws. sprawozdania komitetu wyborczego PiS do czasu „systemowego uregulowania przez konstytucyjne władze RP” statusu prawnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. W ubiegłym tygodniu Izba ta uznała skargę PiS na odrzucenie przez PKW sprawozdania komitetu wyborczego tej partii z wyborów parlamentarnych 2023 r. PKW powinna w tej sytuacji zrealizować wyrok SN, ale – odraczając obrady – nie zrobiła tego, co oznacza, że PiS nie otrzyma państwowej subwencji.

– To jest najbardziej wstrząsające, że PKW pozwala sobie na działania niezgodne z prawem, na dalekie przekroczenie swoich kompetencji – zaznaczył Prezydent RP. – PKW ma obowiązek wykonać wyrok Sądu Najwyższego i kropka. To wszystko.

Zwrócił uwagę, że „największy absurd jest wtedy, gdy poważny organ, jakim powinna być PKW, zachowuje się w sposób szokujący, zupełnie niezrozumiały”. Dwa tygodnie wcześniej PKW podjęła bowiem decyzję właśnie w oparciu o orzeczenie IKNiSP, a teraz, w innej sprawie, kwestionuje IKNiSP, „chociaż nic w sensie prawnym, funkcjonalnym, osobowym w tej izbie SN się nie zmieniło”. – To sytuacja dosyć szokująca – podsumował Andrzej Duda.

Zapytany, jak wyjść z tego pata, Prezydent RP odparł:

Proponuję, by PKW przestała się bawić w politykę, a zajęła się tym, co do niej należy czyli budowaniem prestiżu PKW jako organu, który nie zajmuje się polityką, tylko ma bezstronnie realizować proces wyborczy.

Przypomniał też, że w sensie prawnym nie istnieje taka kategoria jak „neosędziowie”. – Nie uznaję tych pojęć, one są obrażające dla sędziów. Wszyscy sędziowie są nominowani przez Prezydenta RP i wszyscy złożyli przed Prezydentem RP ślubowanie – zaznaczył.

Dodał, że na przestrzeni 20–25 lat kilkukrotnie zapadały orzeczenia dotyczące wątpliwości konstytucyjnych w kwestii powołania członków Krajowej Rady Sądownictwa. – Na tej zasadzie można podważyć statusy sędziów, powołanych przez ostatnich 25 lat, a więc uwaga – ostrzegł.

Jak ocenił, kwestionowanie statusu sędziów jest nieodpowiedzialne, zwłaszcza w kwestii bezpieczeństwa prawnego obywateli.

Politycy, zwłaszcza koalicji rządzącej, się bawią, natomiast sądy załatwiają dla ludzi fundamentalne sprawy: rodzinne, majątkowe, osobiste. Stabilność orzeczeń sądowych ma dla bezpieczeństwa państwa i spokoju ludzi podstawowe znaczenie. Proponuję sobie przestać żartować z obywateli – zaapelował.

Komentując ucieczkę przed polskim wymiarem sprawiedliwości posła PiS Marcina Romanowskiego, który otrzymał azyl na Węgrzech, Prezydent RP zapytał: – Dlaczego władze węgierskie zdecydowały się udzielić tego azylu? Jeżeli Marcin Romanowski wskazał, w jaki sposób w Polsce obalono Prokuratora Krajowego i w to miejsce jest jakiś inny człowiek, który twierdzi, że został powołany dekretem Premiera, czyli czymś, co nie istnieje w sensie prawno–konstytucyjnym – to ja się nie dziwię, że Węgrzy mają wątpliwości, czy wobec pana Romanowskiego postępuje się w sposób zgodny z zasadami państwa prawa czy też nie.

Odnosząc się do ostatecznego kształtu ustawy o wolnej Wigilii, która zakłada wprowadzenie od przyszłego roku zasady, że 24 grudnia będzie dniem wolnym od pracy, ale za to trzy niedziele przed tym dniem będą handlowe, przypomniał, że niedawno w Pałacu Prezydenckim odbyły się konsultacje społeczne – pierwsze w tej sprawie – z udziałem przedstawicieli strony pracowników i pracodawców. – Głosy były rozdzielone po połowie – przekazał Andrzej Duda.

Dodał, że bardzo by chciał, by „Wigilia była dniem wolnym dla ludzi, żeby mogli spokojnie skupić się na przygotowaniach do świąt”. Wątpliwości budzi jedna z przyjętych poprawek do ustawy, według której Wigilię (w czasie której zwyczajowo pracuje się krócej) trzeba będzie odpracować w pełnym wymiarze godzin, czyli de facto cała zmiana nie wpłynie na poprawę sytuacji pracowników. 

Decyzja w tej sprawie zapadnie do 30 grudnia br.

Zapytany o losy ustawy budżetowej na rok 2025 r. i ewentualny wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, odparł, że „ta kwestie jest przeze mnie rozważana, jak przy każdej ustawie”, ale najpierw ustawa musi wpłynąć do Prezydenta RP.

Oceniając kandydaturę startującego w wyborach prezydenckich Karola Nawrockiego, który został niedawno przyjęty w Pałacu Prezydenckim, Andrzej Duda odparł: – Jesteśmy ludźmi o bardzo podobnym światopoglądzie, te same kwestie są dla nas ważne.

– Nie będę prowadził kampanii za Pana Nawrockiego, na pewno nie – zastrzegł równocześnie. Dodał: – Każdy, kto jest uprawniony odda, mam nadzieję, głos w wyborach prezydenckich. Ja również zagłosuję na tego kandydata, który w momencie, gdy będzie głosowanie, będzie głosił poglądy, najbliższe moim i mojemu sercu. Dzisiaj tym kandydatem jest Karol Nawrocki. 

Zapytany, czy wybiera się po zakończeniu kadencji do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (12 grudnia br. Polski Komitet Olimpijski w uchwale rekomendował kandydaturę Andrzeja Dudy do MKOl), odpowiedział: – Czas pokaże. Zostałem zgłoszony przez PKOl, co jest niezwykle miłe. Funkcja rzeczywistego członka MKOl nie jest związana z żadnym etatem, pensją. To funkcja w świecie międzynarodowym, zwłaszcza olimpijskim, bardzo prestiżowa.

Przypomniał, że od lat jest zaangażowany w kwestie olimpizmu i w Polsce, i na forum międzynarodowym, wielokrotnie spotykał się z władzami MKOl, gościł je też w Polsce i w Warszawie, i w Krakowie. – Jestem w tym środowisku znany z zaangażowania w ruch olimpijski – przypomniał Prezydent RP.