Szanowna Pani Minister,

Szanowni Państwo Ministrowie – Panie i Panowie,

Szanowni Państwo Dyrektorzy,

Szanowni Państwo Profesorowie,

Droga Młodzieży,

Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!

Bardzo serdecznie dziękujemy przede wszystkim Panu Marszałkowi Województwa Podkarpackiego za ten dar, jakim jest ta jabłoń, jak również i za akcję wymyśloną przez Państwa na Podkarpaciu, pod bardzo pięknym tytułem, jakże bardzo wymownie wpisującą się też – śmiało można powiedzieć – w to, co wiemy na temat rodziny Ulmów, i w to, co wiemy na temat samego Józefa Ulmy.

Ta jabłoń – jako drzewo owocowe; drzewo, które przynosi plon; drzewo, które rodzi życie, które daje owoce – jest takim wymownym symbolem nie tylko trwania, ale przede wszystkim jest symbolem rozwoju. Jest symbolem tego, że ona rośnie, ona daje jabłka, ona daje pożywienie człowiekowi, ona daje pożywienie także i zwierzętom, ptakom. Krótko mówiąc: ona owocuje. I po tych owocach ich poznacie.

Te owoce w jakimś sensie są również plonem życia tych ludzi, którzy ratowali swoich bliźnich w czasie okupacji niemieckiej – bliźnich żydowskiego pochodzenia, żydowskiej narodowości, swoich współobywateli – i którzy, tak jak w przypadku rodziny Ulmów, bywało, że oddawali również i życie za tę pomoc. Mając pełną świadomość tego ryzyka, które wówczas Polacy ponosili. Jako że za pomoc Żydom na obszarze okupowanej przez Niemców Polski – na obszarze Generalnego Gubernatorstwa i Rzeszy Niemieckiej – groziła kara śmierci. I to było wiadome, znane.

Dziękuję Panu Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej, Instytutowi, wszystkim ekspertom, naukowcom za pracę, którą wykonaliście Państwo właśnie po to, by tę historię rodziny Ulmów, by także i tę niezwykle ważną historię bohaterstwa rodzin Podkarpacia udokumentować, ukazać i pokazać ją przede wszystkim światu. Bo to niezwykle ważne.

Ta jabłoń rodząca owoce jest symbolem właśnie przetrwania. Ale ona w istocie odnosi się także i do samej osoby Józefa Ulmy. Wiemy o tym, że jego takim wielkim życiowym wyzwaniem było sadownictwo. Wiemy, że przecież hodował jedwabniki, co – jak na ówczesne czasy, a nawet na dzisiejsze czasy – jest czymś zupełnie wyjątkowym w naszym klimacie i w naszym obszarze geograficznym. Natomiast przede wszystkim był właśnie sadownikiem, opiekował się drzewami, popularyzował sadownictwo, uczył innych rolników, przekazując sąsiadom właśnie tę wiedzę, swoje umiejętności, swoje zamiłowanie.

Mówiono o nim, że nie przechodził obojętnie koło żadnego drzewka, które gdzieś tam zobaczył rosnące czy to przy zagrodzie chłopskiej, czy po prostu gdzieś tam na jakimś skrawku terenu. Wtedy zawsze starał się znaleźć gospodarza, polecić mu, w jaki sposób opiekować się tym drzewkiem, jak je zaszczepić, jak spowodować, żeby przynosiło plon, jak spowodować, żeby odżyło.

Dlatego te jabłonie, które są sadzone rzeczywiście od momentu, kiedy rodzina Ulmów została zaliczona w poczet błogosławionych, mają niezwykły, symboliczny wymiar. Z jednej strony, bezpośrednio kojarzący się z rodziną Ulmów i z samym Józefem Ulmą, jako ojcem tej rodziny. Ale z drugiej strony, właśnie także i z tym niezwykłym dziełem życia tych ludzi, którzy oddawali siebie innym, którzy – mimo gigantycznego ryzyka, jakie się z tym wiązało – nieśli pomoc swojemu bliźniemu, realizując to wielkie przykazanie „miłuj bliźniego swego jak siebie samego” i pełniąc tę niezwykłą, biblijną wręcz funkcję wobec swoich bliźnich.

Cieszę się, że ta akcja jest. Jestem dumny z tego, że mogliśmy z Agatą – z moją małżonką – to drzewo tutaj, w Ogrodach Pałacu Prezydenckiego, zasadzić. Mamy nadzieję, że także ta jabłoń będzie przynosiła owoce przez wiele, wiele, wiele lat kolejnym parom prezydenckim; że owoce z tej jabłoni będzie można w gabinecie Prezydenta spotkać jako właśnie te owoce, po których poznają życie i wielkie dzieło, jakie zrealizowali bohaterowie tamtych czasów – niezłomni, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata.

Dziękuję bardzo.