Szanowna Pani Prezydentowo!
Szanowni Państwo!
Serdecznie witam wszystkich Państwa. Bardzo się cieszę, że możemy wspólnie uczestniczyć w konferencji „Dostępność do informacji dla osób z niepełnosprawnościami”, której z radością patronuję wspólnie z Małżonką Prezydenta Republiki Litewskiej. Dziękuję litewskim i polskim ekspertom za przyjęcie zaproszenia. Sprawa dostępności należy w moim przekonaniu do najważniejszych wyzwań społecznych naszych czasów. Skuteczność działań podejmowanych w tym zakresie w dużym stopniu zależy od międzynarodowej wymiany doświadczeń. Jest to szczególnie ważne, gdyż kwestia stworzenia przyjaznych warunków do życia dla osób z niepełnosprawnościami dotyczy każdego państwa, którego celem jest zrównoważony rozwój oparty na zasadzie równości szans bez dyskryminacji. Dlatego też liczę na to, że dzisiejsza konferencja będzie okazją do podzielenia się doświadczeniami związanymi z poprawą dostępności dla osób niepełnosprawnych w tym dostępności do informacji.
Od początku prezydentury mojego Męża, a więc od 2015 roku, staram się wspierać środowisko osób niepełnosprawnych. Mnie jako nauczycielkę z zawodu, bardzo interesuje dostęp dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami do edukacji. Mam tutaj na myśli zarówno edukację specjalną, edukację integracyjną, ale także i edukację inkluzyjną. Szczególnie jeśli chodzi o dostęp do niej zarówno dzieci mieszkańców dużych miast, jak i wsi. Interesują mnie również różnego rodzaju nowoczesne metody nauczania dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, w tym wykorzystanie komunikacji pozawerbalnej. Ale uważam, że równie ważną kwestią jest wspieranie i promowanie takich działań, inicjatyw i wydarzeń, które mają na celu społeczną i zawodową integrację osób niepełnosprawnych, a także te, które ukazują potencjał osób z niepełnosprawnościami. Bardzo zależy mi na tym, by osoby niepełnosprawne były postrzegane przez pryzmat swoich możliwości, a nie przez pryzmat swoich ograniczeń. Doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że aby potencjał osób niepełnosprawnych mógł być w pełni wykorzystany muszą zostać stworzone odpowiednie warunki. Należy wspierać wszelkie inicjatywy, które z jednej strony pokazują umiejętności, talenty i zainteresowania osób z niepełnosprawnościami, a z drugiej strony nagradzać i promować te podmioty, instytucje, organizacje, które to osobom niepełnosprawnym umożliwiają. Z tego powodu patronuję ruchowi Olimpiad Specjalnych Polska, konkursowi „Integracja malowana dźwiękiem” czy konkursowi „Człowiek bez barier”, konkursowi dla przedsiębiorców wrażliwych społecznie: „Lodołamacze” oraz konkursowi, który odbywa się pod honorowym patronatem mojego Męża: „Lider Dostępności”. Jest to konkurs skierowany do urbanistów polskich, którzy zajmują się uniwersalnym planowaniem.
Dzięki wielu spotkaniom i rozmowom, zarówno z osobami niepełnosprawnymi jak ich opiekunami, ale także osobami i organizacjami działającymi na ich rzecz środowiska niepełnosprawnych, wiem, że w moim kraju dużo zmieniło się na lepsze również w zakresie dostępności. Istotny wpływ na to mają różnego rodzaju działania podjęte w Polsce na przestrzeni ostatnich lat, szczegółowo na ten temat będą wypowiadać się nasi eksperci, ja pozwolę sobie przytoczyć te najważniejsze, do których z pewnością należy program Dostępność Plus, w ramach którego na lata 2018-2025 zaplanowano ok. 23 miliardy złotych na sfinansowanie inwestycji, które zapewniają osobom o szczególnych potrzebach swobodny dostęp do dóbr i usług oraz możliwość udziału w życiu społecznym i publicznym. Innym niezwykle ważnym działaniem podjętym w zakresie wsparcia osób niepełnosprawnych jest utworzenie Funduszu Solidarnościowego, który ma na celu wsparcie społeczne, zawodowe, zdrowotne oraz finansowe osób z niepełnosprawnościami. Z Funduszu realizowane są między innymi takie programy jak centra opiekuńczo-mieszkalne, jak opieka wytchnieniowa, asystent osobisty osoby niepełnosprawnej. Wypłacane są również świadczenia uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji czy finansowany jest Fundusz Dostępności. Ponadto kwestie związane z poprawą dostępności dla osób z niepełnosprawnościami znalazły swoje odzwierciedlenie w przyjętej przez polski rząd polski rząd w lutym bieżącego roku Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021 - 2030. Jednym z kluczowych jej obszarów jest priorytet dostępność, w ramach którego przewidziano zapewnienie osobom niepełnosprawnym na zasadzie równości z innymi osobami dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych. Zdaję sobie jednak sprawę z tego, że skala potrzeb jest znacznie większa, a realizacja oczekiwanych zmian zajmie jeszcze szereg lat.
Osoby z niepełnosprawnościami na co dzień zmagają się z różnymi barierami. Mają one jednak pełne prawo - i całkowicie słusznie oczekują jego respektowania - korzystać z całej przestrzeni oraz wszelkich usług i zasobów publicznych, które stanowią dobro wspólne naszych społeczeństw. Dlatego dostosowywanie otaczającej rzeczywistości do szczególnych potrzeb, wynikających z utrudnionej mobilności i innych ograniczeń, jest nie tylko miarą człowieczeństwa i oraz oznaką nowoczesności naszych państw, lecz wprost powinnością władz i decydentów.
Musimy przy tym zawsze pamiętać, że niepełnosprawność nigdy nie jest wyborem, lecz okolicznością, z którą przychodzi mierzyć się - często niespodziewanie. Nikt z nas nie może wiedzieć, czy sam nie doświadczy tego losu wskutek wypadku, choroby czy podeszłego wieku. Każdy ma też możliwość uświadomienia sobie potrzeby i złożoności tematu dostępności, bo w swoim otoczeniu - wśród naszych najbliższych, znajomych, sąsiadów - mamy z całą pewnością kogoś, kto się z tym zmaga.
O coraz bardziej masowej skali zjawiska świadczą liczby. Osób z niepełnosprawnościami jest w Polsce blisko 5 milionów, czyli aż kilkanaście procent. To znaczy, że różnego rodzaju związane z tym trudności przeżywa aż co siódmy-ósmy z moich rodaków! I trzeba też zdawać sobie sprawę, że wskutek zachodzących procesów demograficznych odsetek takich osób będzie wzrastał.
Wszystko to sprawia, że zagadnień tych nie sposób już rozpatrywać jedynie w dawnych kategoriach, ograniczających je do likwidowania barier czysto fizycznych: instalowania pochylni przy wejściach, nieco szerszych drzwi, obszerniejszych wind i pomieszczeń. Refleksja nad problemami wynikającymi z architektury dała początek szerszym zmianom fundamentalnym
dla urzeczywistnienia zasady równości. Powstałą na tym gruncie ideę projektowania uniwersalnego wkrótce zaczęto stosować do innych dziedzin: od wzornictwa przemysłowego i sztuki użytkowej aż po programowanie i grafikę komputerową.
Dzisiaj dostępność ma dla nas bardzo wiele wymiarów, z których każdy wymaga osobnego zastanowienia, gdyż dotyczy życia codziennego konkretnego, coraz liczniejszego grona osób. Jednym z nich jest dostępność technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych. Zgodnie ze współczesnymi standardami, oczekujemy umożliwienia korzystania z nich również osobom, które nie uczestniczą w standardowym komunikowaniu. Służy temu zastosowanie szerokiego spektrum narzędzi wspierających, takich jak tłumaczenie na język migowy i napisy dla potrzeb osób niesłyszących lub audiodeskrypcja dla niewidomych. O tym, jak wiele zmieniło się pod tym względem na lepsze, świadczą powszechne teraz w przestrzeni publicznej i na rozmaitych sprzętach oznaczenia w alfabecie Braille’a, które jeszcze kilka dekad temu były rzadkością.
Zastosowanie zasady dostępności oddziałuje zresztą daleko szerzej niż tylko w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami. To z niej bierze źródło - obecnie obowiązujący już w Polsce jako norma prawna - wymóg stosowania prostego i zrozumiałego języka w pismach urzędowych, kierowanych do obywateli. Rozwijając wrażliwość na potrzeby innych ludzi, zmagających się ze szczególnymi trudnościami, pełniej uświadamiamy sobie, że także życie osób zdrowych i sprawnych można ułatwić, poprawiając komfort funkcjonowania i eliminując komplikacje, które nie są konieczne.
Podsumowując: troszcząc się o dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, zmieniamy świat na lepsze dla wszystkich. Każdy z nas bowiem może z dnia na dzień znaleźć się w sytuacji innej niż dotąd. Wielu zaś doświadcza już teraz różnych aspektów ograniczeń, niekiedy trudno zauważalnych dla postronnych. Dążenie do zapewnienia uniwersalnej dostępności będzie więc procesem długotrwałym, wymagającym empatii, inwencji i wyobraźni. Ale jest to wysiłek, który się opłaca i który musimy podejmować stale - z pożytkiem dla naszych społeczeństw dzisiaj i w przyszłości.
Dziękuję Państwu za uwagę.
Najnowsze
Najpopularniejsze
