18 maja 1999 roku prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski uczestniczył na Zamku Królewskim w inauguracji XI Konferencji Europejskich Sądów Konstytucyjnych. Dokonując uroczystego otwarcia konferencji prezydent RP powiedział: Czuję się zaszczycony, że przypadł mi w udziale honor otwarcia XI Konferencji Europejskich Sądów Konstytucyjnych. Jest to wydarzenie ważne dla naszego kraju, a także dla całego sądownictwa konstytucyjnego. Wybór Polski na miejsce spotkania elity europejskich prawników odbieram jako wyraz uznania dla naszych tradycji konstytucyjnych. Jest to również, jak sądzę, dowód wysokiej oceny dokonań polskiego Trybunału Konstytucyjnego, jego zasług w budowie demokratycznego państwa prawa. Trudno byłoby dzisiaj wyobrazić sobie życie wolnych narodów bez konstytucji. Stanowi ona rdzeń demokratycznego ładu, podwalinę, na której opierają się konstrukcje nowoczesnego państwa. Polska jest pionierem konstytucjonalizmu europejskiego, obchodziliśmy właśnie na początku maja 208 rocznicę uchwalenia naszej pierwszej ustawy zasadniczej. Mamy więc szczególne powody do dumy. Idea sądowej ochrony Konstytucji narodziła się w Austrii, gdzie od 1867 roku rozpatrywane były skargi na naruszenia konstytucyjne przez organy państwa, czyli działał pierwszy sąd "podstawowych praw". Szersze uznanie w Europie idea ta znalazła po II wojnie światowej i doświadczeniach totalitaryzmu. Ukształtowany w Austrii model sądownictwa konstytucyjnego został przyjęty do dzisiaj w blisko 100 państwach. Zgodnie z nim, istnienie niezależnego sądu konstytucyjnego jest gwarancją związania wszystkich organów państwa - w tym parlamentu uchwalającego ustawy wiążące obywateli ? zasadami i wartościami wynikającymi z Konstytucji. Gwarancja ta ma szczególne znaczenie dla nowo ukształtowanych państw demokratycznych w Europie Środkowej i Wschodniej. Satysfakcję budzi obecność wśród sądów konstytucyjnych także polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Powołany został on bodaj jako pierwszy w Europie Środkowej i Wschodniej. Rozwój sądownictwa konstytucyjnego w Polsce to naturalna konsekwencja głębokiej transformacji ustrojowej w naszym kraju, która rozpoczęła się od porozumień Okrągłego Stołu. Dorobek Trybunału ma wymiar wręcz historyczny. Wiele z rozstrzygniętych przez niego kwestii dotyczących zasad państwa prawnego oraz sfery wolności i praw obywatelskich wytyczyło kierunki interpretacji prawa. Wpłynęło na zmiany w polskim ustawodawstwie, na kształtowanie się standardów legislacji i kultury prawnej społeczeństwa. Egzekwując od prawodawców przestrzeganie zasad państwa prawnego, Trybunał stał się strażnikiem demokracji oraz praw i wolności obywateli, instytucją współuczestniczącą w budowaniu nowego gmachu ustrojowego Rzeczpospolitej Polskiej. Dzięki nowej Konstytucji oraz nowej ustawie o Trybunale Konstytucyjnym, od 17 października 1997 roku rola sądu konstytucyjnego została wzmocniona. Dzisiaj orzeczenia polskiego Trybunał Konstytucyjnego są ostateczne. Zarówno jeśli chodzi o zgodność ustaw z Konstytucją, jak i przy rozpatrywaniu skarg konstytucyjnych w przypadku naruszenia podstawowych wolności i praw jednostki. Jako prezydent Rzeczypospolitej zawsze opowiadałem się za taką właśnie rolą Trybunału. Dążyłem, aby stał się on kluczowym organem ochrony Konstytucji, jej najlepszym gwarantem i obrońcą. Cieszę się, że w tej misji znalazłem szerokie wsparcie w wielu kręgach opiniotwórczych. Wierzę, że - tak jak dotychczas - i w przyszłości problem ten rozpatrywany będzie w oderwaniu od partyjnych i politycznych interesów. I wspólnie uda nam się stale podnosić kulturę prawną naszego państwa na coraz wyższy poziom. Takie współdziałanie jest potrzebne, zwłaszcza w perspektywie przygotowania Polski do członkostwa w Unii Europejskiej. Dzisiejsza Konferencja poświęcona jest problemom wolności sumienia i wyznania w orzecznictwie sądów konstytucyjnych. To niezwykle doniosły temat. Wolność sumienia i wyznania jest przyrodzonym niezbywalnym prawem każdego człowieka. Prawo to musi być przestrzegane i szanowane w każdym państwie i każdej społeczności. Jest ono gwarancją swobodnego rozwoju jednostki oraz ważnym środkiem do zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa. Obowiązek przestrzegania wolności sumienia i wyznania spoczywa przede wszystkim na państwie, będącym suwerenną organizacją społeczeństwa, wspólnym dobrem obywateli i ich wspólnot. Zadaniem Trybunału Konstytucyjnego jest zapewnienie, by tworzone w państwie prawo było pozbawione form nietolerancji i dyskryminacji. Jestem przekonany, że współpraca i wymiana doświadczeń pomiędzy europejskimi sądami konstytucyjnymi przynosi wiele dobrego. Służy upowszechnianiu sprawdzonych standardów, a także łagodzeniu problemów, z którymi stykają się kraje przechodzące transformację ustrojową. Życzę Państwu niezłomności i wytrwałości w realizowaniu Waszych trudnych zadań. Życzę sukcesów i satysfakcji w pracy dla dobra demokracji, dla społecznego pożytku, dla rządów prawa w całej Europie. Wierzę, że Wasze spotkanie i Wasze obrady będą niezwykle owocne.