5 września 2001 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski spotkał się z Prezydentem Republiki Litewskiej Valdasem Adamkusem przebywającym w Polsce z okazji 10 rocznicy wznowienia stosunków dyplomatycznych pomiędzy naszymi krajami. Po zakończeniu rozmów Prezydenci RP i RL spotkali się z dziennikarzami. Zabierając głos Prezydenta RP Aleksander Kwaśniewski powiedział m.in.: Nasze dzisiejsze spotkanie jest bardzo symboliczne, uroczyste, bowiem obchodzimy 10-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych między Rzeczpospolitą Polską i Republika Litewską. Biorąc pod uwagę naszą historię, setki lat współpracy, to 10 lat oczywiście nie jest okresem bardzo długim, ale przypadł on na wydarzenia nadzwyczajne. Litwa odzyskała swoją niepodległość. Mam dzisiaj ogromną satysfakcję, że po 10 latach możemy powiedzieć, że niepodległość litewska i demokracja litewska jest w bardzo dobrej formie, że ten kraj rozwija się gospodarczo i z podziwem, Panie Prezydencie, patrzymy na to wszystko co udało się naszym przyjaciołom litewskim, sąsiadom osiągnąć. Chce wyrazić przekonanie, że ten rozwój będzie nadal tak widoczny i że wspólnie spełnimy te cele, które są strategicznymi celami zarówno Litwy jak i Polski. Będziemy razem w Unii Europejskiej, a jako członek NATO będziemy mogli wesprzeć Litwę na drodze do Paktu Północnoatlantyckiego. Bardzo chciałbym, żeby na Sesji i na szczycie NATO w Pradze w przyszłym roku została podjęta decyzja o rozszerzeniu Paktu i w tym rozszerzeniu widzę niewątpliwie miejsce dla Litwy. Będziemy tak pracować i starać się, żeby mogło być to realne. Bardzo wysoko oceniam nasze kontakty dwustronne, które mają bogaty kalendarz spotkań na wszystkich szczeblach, od prezydentów poczynając poprzez Parlament, rząd, współpracę regionalną. Stworzyliśmy instytucjonalne możliwości tej współpracy. Istnieją wspólne Komitety, Zgromadzenie Parlamentarne wspólne, współdziałanie prezydenckie, rządowe. Mamy wyraźny rozwój kontaktów gospodarczych, a także rozwój kontaktów w dziedzinie kultury, nauki, i spraw społecznych. Trzeba więc powiedzieć, że przez 10 lat dokonaliśmy ogromnego postępu, który pozwolił na pokonanie wielu trudności o historycznym tle. Dzisiaj można mówić, iż w ogromnej większości nasze relacje są zdrowe, są szczere, oparte o prawdę, także o tę prawdę historyczną. Choć oczywiście, i to też chce powiedzieć, zdarzają się sprawy, które zaciemniają nieco ten obraz. Naszą wolą, Pana Prezydenta Adamkusa i moją jest to, żeby te wszystkie kwestie rozwiązywać i usuwać. Mówię o sprawie pisowni nazwisk polskich na Litwie. Wydaje mi się, że jesteśmy blisko rozstrzygnięcia. Mówię o możliwości nauczania języka litewskiego w Polsce, języka polskiego na Litwie, o sytuacji mniejszości narodowych. Tutaj trzeba z naszej strony pełnej determinacji, żebyśmy usunęli to wszystko co wadzi i co stanowi taką niepotrzebną chmurę na pięknym niebie relacji polsko-litewskich. To wymaga nie tylko determinacji z naszej strony, ale także zrozumienia przede wszystkim na dole, myślę o władzach gmin, władzach powiatu, o samorząd owcach, ale i także o ludziach, którzy powinni w tych sprawach bardziej sobie naprzeciw wychodzić. Na dzisiejsze uroczystości przybyła bardzo reprezentatywna delegacja Republiki Litewskiej. Są tam przedstawiciele wszystkich sił politycznych. Są ludzie, którzy w ostatnim dziesięcioleciu odgrywali znaczącą rolę na Litwie i w historii stosunków polsko-litewskich. Traktuję taką obecność, jako też symbol, iż sprawy polsko-litewskie są absolutnie ponad partyjne i nie są związane z jednymi czy drugimi wyborami. Nie są związane z jakąkolwiek koniunktura polityczną. Strategiczne partnerstwo polsko-litewskie leży w centrum zainteresowań politycznych, potrzeb naszych państw, naszych narodów i jest w pełni akceptowane, zrozumiałe przez elity polityczne zarówno Polski, jak i Litwy, i co równie ważne, nawet jeszcze ważniejsze - jest popierane przez społeczeństwo, przez zdecydowaną większość społeczeństwa polskiego i litewskiego. Także witam pana Prezydenta, witam delegację litewską, witam wszystkich Państwa w takim dobrym nastroju. Prezydent Republiki Litewskiej Valdas Adamkus powiedział m.in.: Delegacja litewska przybyła dzisiaj, żeby uczestniczyć w obchodach poświęconych osiągnięciom obu narodów. Chociaż 10 lat to bardzo krótki okres czasu, ale możemy całemu światu śmiało pokazać, jak dwa sąsiednie państwa odradzają swoje tradycje demokratyczne, odradzają swoje państwa i stanowią przykład dla innych państw europejskich. Sądzę, że ta dekada pomogła w stworzeniu bardzo twardych fundamentów dla przyszłości. My również dążymy do przyłączenia się do Unii Europejskiej, do NATO, chociaż do Unii Europejskiej idziemy teraz razem i jestem przekonany, że razem do niej trafimy. Jednak co się tyczy NATO chciałbym wyrazić Panu Prezydentowi, a także rządowi polskiemu podziękowanie za tę tytaniczną pomoc. Za pomoc w obronie naszych interesów w promocji Litwy i także możliwości Litwy uczestniczenia w tym Sojuszu. Jestem przekonany, że w przyszłym roku w Pradze, dzięki tej pomocy również i my będziemy mogli stać się członkami NATO. Cele obu naszych państw, zwłaszcza współpraca, są bardzo serdeczne, opierają się o wzajemne zaufanie. Informacyjna Agencja Radiowa - Od jakiegoś czasu mówi się o budowie transgranicznej linii energetycznej. Czy Panowie Prezydenci o tym rozmawiali, jakie są ew. postępy w tej sprawie. O drodze szybkiego ruchu Warszawa-Wilno, również. Spodziewam się, że padły jakieś deklaracje. I wrócę do pisowni nazwisk. Czy coś się zmieniło w tej sprawie od czasu rozmów premierów i oczywiście zapowiadanej podpisanej deklaracji, do którego to podpisania nie doszło. Czy Panowie rozmawiali na jakimiś mozliwościami? Prezydent RP: Jeśli chodzi o sprawy przesyłu energii to, to jest temat rozmów premierów. Dzisiaj również w delegacji jest pan premier Brazauskas. Toczą się w tej chwili rozmowy między premierem Buzkiem i premierem Brazauskasem. My rozmawialiśmy o drodze i Pan prezydent Adamkus przedstawił nam mapy, plany a również i pewne informacje dotyczące zainteresowania międzynarodowych instytucji finansowych budowaniem tej drogi szybkiego ruchu. Jestem przekonany, że ta droga musi powstać. Chodzi o to, aby ona powstała wcześniej niż później, żeby była odpowiednio nowoczesna. Umówilismy się, że nasi doradcy będą pracowali bardziej po wyborach z rządem nad poszukiwaniem rozwiązań finansowych, aby można było to zrobić odpowiednio szybko. Jeśli chodzi o nazwiska mówiliśmy o tym, że trzeba to po prostu rozwiązać. A ja chcę odesłać do bardzo ważnego wywiadu, jaki Pan Minister Spraw Zagranicznych Antanas Valionis udzielił dzisiaj "Rzeczpospolitej", gdzie informuje o tym, że trzeba rzecz zakończyć. Trzeba przyjąć, że każdy ma prawo pisać swoje nazwisko jak to chce robić, i że trzeba dać szansę nowemu negocjatorowi ze strony litewskiej, który jest od miesiąca, jak dobrze cytuję Pana ministra i który musi mieć chwilę czasu, żeby zapoznać się, odbyć rundę rozmów i ten temat zamknąć. Mam wrażenie, że jesteśmy bardzo blisko i ten spór nie powinien być niepotrzebnie kontynuowany. Pytanie do Pana Prezydenta Adamkusa: czy Litwa jest zainteresowana w przyszłości kupowaniem gazu z Polski, tego gazu, który za kilka lat Polska będzie sprowadzała z Norwegii. Wiele się o tym ostatnio w Polsce mówiło. Prezydent RL: Kwestia gazu jest bardzo aktualna dla nas i w tej chwili rozmawiamy z GazPromem, z Rosją, ponieważ u nas obecnie przedsiębiorstwo dostarczające gaz jest w stadium prywatyzacji, ale jest to kwestia czysto gospodarcza. Jeżeli Polska będzie miała wystarczająca ilość gazu i w cenach dostępnych dla nas, to oczywiście będziemy gaz kupowali tam gdzie będziemy mogli go uzyskać Radio M1: Chciałabym zadać pytanie Prezydentowi Kwaśniewskiemu. Panie Prezydencie, w ubiegłym tygodniu władze polskie przyjęły bardzo ważne dla litewskiej społeczności decyzje o połączeniu szkół w Krasnogrodzie i Krasnawie. W ten sposób bardzo pogorszyły się mozliwości nauki języka ojczystego. I to niezaleznie od tego, to wszystko zrobiono, że urzędnicy polscy zagwarantowali, że to nie będzie robione. Proszę powiedzieć panie Prezydencie jakie jest Pana stanowisko w tej kwestii, co strona polska zrobi, żeby ta sytuacja została naprawiona? Prezydent RP: Nie znam tej sprawy. Ale przyjmuje ten sygnał, który Pani przekazuje i obiecuję w obecności pana Prezydenta Adamkusa, że wszystkimi tymi sprawami zajmiemy się. Nie ma żadnego powodu, żeby w sumie niewielkie kwoty, jakie dotyczą np. nauczania języka litewskiego w polskich szkołach były problemem. Nie można utrudniać nauczania języka ojczystego mniejszościom litewskim. To jest doktryna. Doktryna i europejska i polska. Trzeba wypełnić wszystkie standardy, które należą się mniejszościom narodowym. Jednym z podstawowych standardów jest możliwość nauczania języka ojczystego i tutaj Pan minister Majkowski z mojej Kancelarii jest odpowiedzialny za to, żeby te wszystkie sprawy powyjaśniać.