5 września 2002 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski uroczyście podpisał 3 ustawy o sądownictwie administracyjnym: * Ustawę z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; * Ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; * Ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uroczystości udział wzięli m.in. Szef Kancelarii Prezydenta RP minister Jolanta Szymanek-Deresz, Minister Sprawiedliwości Grzegorz Kurczuk, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Roman Hauser, Prezes Trybunału Konstytucyjnego Marek Safjan, Prezes Sądu Najwyższego Lech Garodcki, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Andrzej Jagiełło. Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział m.in. Przed chwilą podpisałem trzy ustawy wprowadzające z dniem 1 stycznia 2004 roku reformę polskiego sądownictwa administracyjnego: Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisy wprowadzające obie te ustawy. Nowo ustanowione akty są efektem prac parlamentu nad projektami skierowanymi przeze mnie do Sejmu w październiku 2001 roku. Sądownictwo administracyjne odróżnia od sądownictwa powszechnego jego cel. Jest nim sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Chodzi między innymi o rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a także między tymi organami a administracją rządową. Kontrola obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami takich dokumentów, jak uchwały organów samorządu terytorialnego i akty normatywne terenowych organów administracji rządowej. Sądy administracyjne nie badają celowości działań administracji, lecz wyłącznie ich aspekty prawne. Oznacza to, że - na przykład - sąd nie wyda w zastępstwie organu administracji żądanej przez stronę decyzji. Uchwalenie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej nowych ustaw dotyczących
tej sfery sądownictwa przyjąłem z ogromną satysfakcją. Zmieniając bowiem ustrój sądów administracyjnych i wprowadzając nowe regulacje - w znaczący sposób wzmacniają pozycję obywatela w relacjach z administracją. Ułatwiają więc ochronę wolności i praw obywatelskich. Sprawiają również, że obywatele mogą skuteczniej dochodzić swoich racji. I choć nie sposób mówić teraz o wszystkim, jednak o kilka kwestiach chcę powiedzieć nieco szerzej. Po pierwsze - wprowadzając dwuinstancyjność spełniamy wymóg określany w Konstytucji Rzeczypospolitej. Bardziej przejrzysta staje się droga poszukiwania sprawiedliwości. Po drugie - obecnie obowiązująca ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, regulując postępowanie przed sądem, odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Kodeksu postępowania cywilnego. W efekcie - strony, szczególnie te, które nie korzystają z profesjonalnej
pomocy prawnej, mają niemałe kłopoty z jednoznacznym ustaleniem reguł procesowych. Nowa ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jest aktem kompleksowym, a jej przyjęcie umożliwia eliminację wątpliwości interpretacyjnych. Po trzecie - przyspieszeniu pracy sądów służyć powinno wprowadzenie instytucji postępowania mediacyjnego i uproszczonego. Postępowanie mediacyjne - na przykład - pozwala na wyjaśnienie i rozważenie okoliczności sprawy, co umożliwi przyjęcie, bez rozprawy, ustaleń dotyczących sposobu jej załatwienia. Po czwarte - rozwiązaniem sprzyjającym realizacji konstytucyjnego prawa obywatela do sądu jest przyjęcie tzw. prawa pomocy, przyznawanego w zakresie całkowitym lub częściowym. Polega ono na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Korzystając z okazji pragnę gorąco podziękować wszystkim sędziom, posłom i ekspertom, którzy brali udział w pracach nad przygotowaniem i uchwaleniem tych ustaw. To była trudna, długotrwała, ale jestem przekonany, że pożyteczna i dobra praca, która będzie służyła obywatelom Rzeczypospolitej. Jestem również przekonany, iż przyjęcie nowych ustaw będzie pomagało rozwijać i umacniać siłę polskiego wymiaru sprawiedliwości, a chcę przypomnieć, że w Sejmie trwają
prace nad nowymi kodeksami karnymi - w tym nad projektami będącymi efektem prezydenckiej inicjatywy ustawodawczej. Trwają także prace nad prezydenckim projektem ustawy o Sądzie Najwyższym. Chcę również docenić fakt, iż w ten nurt porządkowania polskiego prawa i umacnianiu wymiaru sprawiedliwości, co ma służyć zapewnieniu obywatelom poczucia bezpieczeństwa i sprawiedliwości wpisuje się aktywnie rząd. Znaczącym potwierdzeniem tego jest przyjęty przez Radę Ministrów projekty ustaw z pakietu nazwanego "Bezpieczna Polska". Wprowadzając reformę sądownictwa administracyjnego wzmocniliśmy i solidnie unowocześniliśmy gmach państwa prawa. Mam nadzieję, że to co powiedziałem oraz co jest zawarte w tych ustawach potwierdzi codzienna praktyka. Mam nadzieję, że dzięki tym nowym ustawom będzie w Polsce sprawiedliwość, będzie łatwiej odnaleźć się każdemu obywatelowi, a Rzeczpospolita będzie mocno stała na solidnych fundamentach, także skutecznego i sprawnego sądownictwa administracyjnego. Raz jeszcze dziękuję parlamentarzystom, Panu Ministrowi, a przede wszystkim przedstawicielom NSA, których wkład w przygotowanie projektów ustaw i w pracach nad nimi jest nie do podważenia, i który bardzo cenię. Serdecznie dziękuję