16 stycznia 2002
Po trwających godzinę i piętnaście minut rozmowach „w cztery oczy” Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej, Aleksandra Kwaśniewskiego i Federacji Rosyjskiej, Władimira Putina, obaj prezydenci przejęli przewodnictwo nad rozmowami plenarnymi delegacji polskiej i rosyjskiej.
Informując dziennikarzy, których ponad trzystu przybyło do sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego, o przebiegu rozmów, Prezydent RP powiedział:
Przede wszystkim chcę wyrazić ogromną radość, iż mogę gościć w Warszawie i w Pałacu Prezydenckim Pana Prezydenta Federacji Rosyjskiej Włodzimierza Putina. Jest to po blisko 9 latach kolejna oficjalna wizyta prezydenta Federacji Rosyjskiej w Polsce. Wzbudziła ta wizyta ogromne zainteresowanie i właściwie nic nie powinienem dodawać, tylko poprosić, żeby jedna z kamer pokazała tu zebranych dziennikarzy, ponieważ Wasza tak liczna obecność jest dowodem, jak ogromne są zainteresowania i oczekiwania. Te ogromne oczekiwania wyrażane są zarówno przez władze RP jak i, co bardzo istotne, przez najszersze kręgi polskiego społeczeństwa. Żadna przecież z wielu wizyt nie spotykała się aż z takim społecznym odzewem. Traktujemy to jako dobry znak, ale także jako wielkie zadanie dla nas - wspólnie z panem prezydentem Putinem, żeby tych oczekiwań, tych nadziei nie zawieść.
Polska i Rosja spotykają się w sali, w której kiedyś podpisany był Układ Warszawski, a później toczyły się obrady Okrągłego Stołu jako państwa wolne, demokratyczne, państwa, które budują swoją nową rzeczywistość na miarę XXI wieku. Polska jest członkiem Paktu Północnoatlantyckiego. Polska dąży do wstąpienia do Unii Europejskiej, ale Polska wybierając ten kierunek również chce jak najbliżej współdziałać z Federacją Rosyjską, chce, aby nasze stosunki oparte były na zasadach dobrosąsiedztwa, żeby były bogate w kontakty polityczne, gospodarcze, kulturalne i społeczne. Polska jest przekonana, że dobra współpraca między naszymi krajami będzie również służyła stabilności, pokojowi, rozwojowi naszego regionu, Europy Środkowej i Wschodniej. Cieszę się, że w rozmowach z panem prezydentem Putinem mówimy w tej sprawie bardzo podobnie, żeby nie powiedzieć - identycznie. Takie same mamy oczekiwania wobec siebie nawzajem oraz tak chcemy widzieć współczesną Europę: Europę współpracującą, Europę tych samych wartości korzystającą z wielkiego dziedzictwa kulturowego. Ale także Europę zdolną do przeciwstawienia się nowym wyzwaniom.
Mówiliśmy w czasie rozmów o tym, co najważniejsze w stosunkach między naszymi krajami. Chcemy, aby ta wizyta była nowym początkiem dla bliskich kontaktów politycznych, prawdziwego dialogu politycznego na wszystkich szczeblach nie tylko między prezydentami, ale także między rządami, poszczególnymi ministerstwami, regionami, wszystkimi szczeblami władzy Polski i Rosji. Chcemy, żeby ta wizyta ożywiła współpracę gospodarczą, żeby pomogła Polsce zlikwidować tak bardzo duży deficyt handlu z Rosją. Cieszy mnie postawa prezydenta Putina, który także rozumie nasze potrzeby w tym względzie. Potrzebujemy uporządkowania spraw formalnych, musimy podpisać niezbędne umowy, jak umowa o ochronie inwestycji, czy już przygotowana umowa lotnicza, która przez tyle lat czekała na swój finał, a która dzięki tej wizycie będzie wkrótce parafowana i podpisana. Chcemy uporządkować sprawy w dziedzinie gazu, jak również jak najszerzej działać jeśli chodzi o tranzyt między Rosją a resztą Europy ponieważ jest to nasz wspólny interes.
Mówiliśmy o wymianie kulturalnej i wspólnie uważamy, że jest ona dalece niezadowalająca, jest poniżej tego co powinno być, jest daleko od tego co już w przeszłości było. Jesteśmy przekonani, że nasze społeczeństwa ciągle są otwarte na literaturę, kino, teatr, na wielkie dzieła artystyczne, które z Rosji przychodzą do Polski, czy z Polski do Rosji. Musimy uczynić wiele poprzez pokazywanie tych ludzi, tych dzieł, poprzez wystawy, poprzez współdziałanie właściwych instytucji, aby wrócić do poziomu wymiany kulturalnej, którą mieliśmy w przeszłości i która jest tak bardzo oczekiwana przez nasze społeczeństwa. Uważamy, że powinniśmy zwrócić uwagę na wymianę naukową. Pierwszy taki akt miał miejsce. W Moskwie odbyły się pod patronatem Pana prezydenta i moim „Dni nauki polskiej” w Rosji. Sądzę, że tą drogą powinniśmy iść dalej, podobnie jak pomagać we współpracy uczelni, szkół, wymianie młodzieżowej.
Mówiliśmy także o Kaliningradzie, który jest obwodem Federacji Rosyjskiej i bardzo ważnym partnerem w kontaktach Polski z Rosją. Chcielibyśmy, aby te wszystkie kwestie, które są dzisiaj jeszcze przeszkodą, były usunięte. Obecność gubernatora Obwodu Kaliningradzkiego w tej delegacji jest również dowodem, że i stronie rosyjskiej bardzo na tym zależy.
Nasze rozmowy rozpoczęły się. Będziemy je kontynuować za chwilę przy obiedzie. Odbędziemy następną rundę spotkań także jutro w Poznaniu. Nie streszczam tego co mówiliśmy o sprawach bezpieczeństwa w Europie, w świecie, o koalicjach antyterrorystycznych, i o tym wszystkich co jest związane z problemami wielostronnymi, ale kończąc chcę powiedzieć, iż klimat tych rozmów jest znakomity, bardzo szczery, otwarty. Pan prezydent Putin jest człowiekiem z którym rozmawia się znakomicie, bo nie ma żadnych tematów tabu, nie ma niczego czego nie można podnosić i dzięki temu wydaje mi się, że ta wizyta może stworzyć klimat zaufania, klimat dobrego sąsiedztwa i klimat, który jest tak bardzo potrzebny nie tylko nam politykom, ale także ludziom zajmującym się gospodarką, a przede wszystkim nam wszystkim obywatelom Polski i Rosji. Za tę pierwszą część rozmów chcę panu prezydentowi Putinowi złożyć podziękowania. Jeżeli w tym duchu rozmowy będziemy kontynuować, na pewno przyniosą one pożądane i także oczekiwane owoce.
Pan prezydent Putin jest pierwszy raz w Polsce więc serdecznie go witamy. Mam nadzieję, że spotkanie z Warszawą, z Poznaniem na tyle sprawi przyjemność panu prezydentowi Putinowi, że do Polski będzie wracał często i będziemy mogli go gościć nie tylko przy okazji wizyt oficjalnych, ale także mile widzianych prywatnych. Chcę zapewnić Pana prezydenta, że Polska Pana wita z całą serdecznością, z otwartym sercem i wierzy, że ta wizyta naprawdę będzie stanowiła nową jakość, przełom i będzie nam dawała tak potrzebne impulsy dla współpracy polsko-rosyjskiej.
Na początku wizyty zostały wręczone odnalezione w archiwach rosyjskich dokumenty dot. Władysława Sikorskiego, generała, premiera rządu polskiego, później naczelnego wodza i premiera rządu na wychodźstwie. Traktuję to jako bardzo istotny gest, który jest również zapowiedzią, iż polscy i rosyjscy historycy będą mogli wspólnie pracować, aby dostać się do archiwów, aby jak najbardziej zgodnie z prawdą opisywać stosunki polsko-rosyjskie, polsko-radzieckie z przeszłości. To było mocne otwarcie tej wizyty.
Prezydent FR oświadczył:
Przede wszystkim muszę i chciałbym podziękować Prezydentowi Kwaśniewskiemu i polskim władzom za zaproszenie i za niezwykle ciepłe przyjęcie. Chciałbym podziękować również przedstawicielom prasy za zainteresowanie wizytą. Jest ona postrzegana przez nas jako etapowe wydarzenie w stosunkach między naszymi krajami. Uważamy, że dzisiaj mamy dobre możliwości do poszerzenia naszych kontaktów politycznych i współdziałania politycznego. W ostatnich latach dążyliśmy do tego, aby osiągnąć nową jakość w naszych stosunkach, utworzyć je naprawdę europejskimi, odpowiadającymi potencjałowi naszych państw, bliskości naszych narodów. Chciałbym specjalnie podziękować za to Prezydentowi Aleksandrowi Kwaśniewskiemu. Po naszym spotkaniu latem 2000 roku bardzo delikatnie, bardzo inteligentnie rozumiejąc wszystkie trudności i zdając sobie sprawę z perspektyw i znaczenia współpracy polsko-rosyjskiej budował te stosunki do dnia dzisiejszej wizyty. Mnie się wydaje, że to mu się udało, to nam się udało. Razem pokonując stare stereotypy budujemy stosunki międzypaństwowe wieku XXI. U ich podstaw są zasady równouprawnienia pragmatyzmu rzeczowego. Ważne jest to, że dzisiaj nasze stosunki są wolne od jakichkolwiek problemów politycznych.
Podczas odbytych rozmów, razem z Prezydentem Kwaśniewskim byliśmy jednomyślni odnośnie tego, że jednym z naszych zadań priorytetowych - i o tym mój kolega powiedział - jest wyjście na nowy poziom, na nową jakość stosunków handlowo-gospodarczych. Generalnie możemy być zadowoleni z poziomu naszych stosunków handlowych. Uważam, że po wynikach z zeszłego roku osiągniemy chyba wartość ok. 6 mld USD. Niedawno byłem w Paryżu i mówiłem o tym, że z Francją mamy obroty tylko 3,5 mld., z Polską prawie 6 mld. Oczywiście zgadzamy się z kolegami polskimi, że pod względem jakości potrzebne jest doskonalenie wymiany handlowej. Jestem pewien, że znajdziemy prawidłowe scenariusze efektywnej współpracy. Będzie to z korzyścią dla narodu polskiego i narodów Rosji (...).
Omówiliśmy sprawę rozszerzenia Unii Europejskiej i przystąpienia Polski do UE. Uważamy, że to nie powinno się odbić negatywnie na stosunkach rosyjsko-polskich. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że ok. 4 mln obywateli Rosji przekroczyło granicę w kierunku Polski i mniej więcej 3 mln obywateli Polski odwiedziło Federację Rosyjską. Ten strumień ludzi świadczy o dyplomacji narodów i wzajemnym zainteresowaniu obu narodów. Powinniśmy pogłębiać nasze kontakty w zakresie kultury, nauki, edukacji. Te kontakty mają dobre tradycje i dobre perspektywy. Nasze kontakty w tej sferze są unikalne, nawet w ostatnich latach kiedy nie moglibyśmy powiedzieć, że nasze kontakty były zbyt intensywne, naukowcy naszych krajów, którzy udowodnili swoje możliwości intelektualne, nigdy nie zrywali kontaktów. Dni polskiej nauki, które się odbyły w Moskwie, o tym świadczyły.
Wśród spraw międzynarodowych największą uwagę poświęciliśmy walce z terroryzmem międzynarodowym. Jesteśmy pewni, że tylko nasze wspólne działania mogą stworzyć realne możliwości, warunki dla zniszczenia struktur ideologicznych, finansowych i innych terroryzmu międzynarodowego. Przestępcy-terroryści nie powinni nigdzie znaleźć schronienia. Walka z terroryzmem powinna być naprawdę skuteczna, dlatego musimy zbudować naszą współpracę na podstawie naprawdę międzynarodowej, wykorzystywać możliwości Organizacji Narodów Zjednoczonych. ONZ powinno odgrywać w tym główną rolę. Powinniśmy pomyśleć o jednolitych standardach międzynarodowego prawa w tej sprawie.
Podczas naszych konsultacji odnotowaliśmy bliskie stanowiska w takich sprawach jak wzmocnienie bezpieczeństwa i stabilności. W związku z tym chciałbym powiedzieć, że rola Polski wychodzi daleko poza ramy Europy Środkowo-Wschodniej. Liczymy na konstruktywny dialog z Polską w budowie nowej Europy i nowego systemu bezpieczeństwa w świecie. W ostatnich miesiącach Rosja i NATO rozpoczęli nowy etap współdziałania i oczywiście ten temat był również częścią naszych rozmów dzisiaj z Panem Kwaśniewskim. W najbliższym czasie powinniśmy opracować mechanizm współdziałania z NATO. Jestem pewien, że mamy wspólny interes w budowie takich stosunków, w tym wspólny interes z Polską, co zostało dzisiaj potwierdzone przez Prezydenta Kwaśniewskiego.
W nowym wieku ważne jest nie tylko to, by wzmacniać zaufanie między naszymi narodami i krajami, lecz również, by zachować najlepsze tradycje partnerstwa polsko-rosyjskiego, rosyjsko-polskiego. Jestem pewien, że dzisiaj mamy ku temu wszystkie potrzebne warunki. Jeszcze raz dziękuję Panu Kwaśniewskiemu za zaproszenie i za atmosferę stworzoną dla naszej wspólnej rozmowy. Bardzo dziękuję.