09 września 2004
9 września 2004 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski i Prezydent Republiki Litewskiej wzięli udział w spotkaniu z uczestnikami Forum Młodych Liderów w Wyższej Szkole Biznesu, w Nowym Sączu. Prezydent RP wygłosił przemówienie pt.: „Szanse i wyzwania polityki wschodniej Unii Europejskiej”.
Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział m.in.
To spotkanie z młodymi ludźmi z krajów Europy Środkowo-Wschodniej jest bardzo ważne, bowiem spotykamy się kiedy Litwa i Polska są już członkami Unii Europejskiej, a więc cel, który wydawał się jeszcze wiele lat temu całkowicie nierealny, później trudny do osiągnięcia, później osiągalny, staje się dzisiaj faktem i potrzebujemy dla tego nowego etapu przede wszystkim Was, Waszego wysiłku, Waszych umiejętności i talentów. Dlaczego? Dlatego, że to, co należało załatwić, co było zadaniem naszego pokolenia prezydentów Adamkusa, Kwaśniewskiego i innych zostało uczynione. Jesteśmy w Unii Europejskiej, która dzisiaj już jest strukturą 25 państw i będzie zależała od Was. Cieszę się, że Forum Młodych Liderów jest imprezą towarzyszącą Forum Ekonomicznemu w Krynicy, temu Forum, które od lat jest miejscem wymiany poglądów, co do przyszłości naszego regionu, które wiąże polityków, ekonomistów, przedsiębiorców. Jestem niezwykle rad, że ta młoda generacja również uczestniczy w tym spotkaniu, które ma już swoją tradycję.
Chcę również podziękować Panu prof. Zbigniewowi Pełczyńskiemu za to, że tak pomógł, iż młodzi liderzy znaleźli się w tym gronie i wśród nas, sądzę, że to jest dobry początek, choć ma to już też swoją tradycję, włączania do debaty o sprawach Europy, o sprawach naszych krajów właśnie młodego, pokolenia.
Do Unii Europejskiej weszły państwa, które jeszcze nie tak dawno znajdowały się po wschodniej stronie żelaznej kurtyny. Ten fakt oznacza, iż nadszedł ostateczny kres jałtańskiego podziału kontynentu, ale przecież wymiar tego wydarzenia jest jeszcze głębszy. Europa zyskuje nowe oblicze nie tylko dlatego, że przezwycięża rozdarcie okresu zimnej wojny, ale Europa jednoczy się zacierając różnice między pojęciami Zachodu i Wschodu, powraca do wspólnoty cywilizacyjnej jaką była przez wieki. Do tej pory integracja europejska ograniczała się tylko do kręgu zachodniego. Teraz włączają się do tego dzieła kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Chcę powiedzieć, że nie przychodzimy do tych struktur jak to po polsku się mówi na „gotowe”, czy „z próżnymi rękoma”, bowiem od dawna nasze kraje budowały wspólnotę na poziomie wartości idei ducha, nasze kraje zawsze były integralną częścią kontynentu a teraz polityka i gospodarka nadrabiają te zaległości i naprawiają te błędy, które zniweczyły naszą jedność kulturową i jedność wartości, która datuje się na ponad już tysiąc lat. Unia Europejska skupiająca 25 państw przesunęła się znacząco na wschód i w związku z tym jednym z wielkich zadań, które w tym gronie chciałbym podkreślić jest budowanie wschodniego sąsiedztwa Unii Europejskiej. Wiem, że w tym gronie są również studenci, którzy przybywają z krajów, które nie należą do Unii Europejskiej są na wschód od nas.
Mamy wielką szansę, aby stworzyć w całej Europie przestrzeń prawdziwej otwartości, zaufania i współpracy. Jest wiele dziedzin, w których kraje Unii i ich wschodni sąsiedzi mogą blisko współpracować. Integracja Europejska jak wiadomo zaczynała się od działalności gospodarczych. Podobnie teraz dużo wzajemnych korzyści przyniesie rozwijanie swobody handlu, tworzenie wspólnych przedsięwzięć w transporcie i energetyce. Ale przecież mamy nowe wyzwania. Takim bardzo dramatycznym stały się kwestie bezpieczeństwa, walka z międzynarodową przestępczością i terroryzmem. Dla wszystkich z nas wstrząsem były tragiczne wydarzenia w Biesłanie. Terroryzmem, który uderza w niewinnych ludzi, a nawet świadomie wybiera za swe ofiary dzieci nie można niczym usprawiedliwić i to wydarzenie po raz kolejny uświadomiło nam, jak bardzo potrzebujemy międzynarodowej solidarności i współdziałania w walce z terroryzmem. Tylko razem i tylko będąc nieprzejednanymi w tej walce i solidarnymi możemy zwalczyć to, kto wie czy nie największe zło naszego stulecia. Są również sfery, gdzie jeszcze ważniejsze od współpracy rządów są bezpośrednie więzi między ludźmi. Mówię tu o kulturze, nauce, edukacji, ale mówię również o samorządności, o współpracy transgranicznej i o kontaktach młodzieży. I mam nadzieję, że w tych dziedzinach Wy jako Forum Młodych Liderów będziecie nam pomagać w rozwijaniu kontaktów, będziecie wspierać wszelkie pozytywne przemiany zarówno w krajach, które są już w UE, ale także na wschodzie od nas, czyli w Ukrainie, Białorusi, Mołdawii, Rosji itd.
Apeluję do Was, żebyście jako Ci, którzy wkrótce będą już samodzielnie podejmować decyzje i zastąpią nas na naszych stanowiskach, nie tylko kibicowali, ale wytrwale pomagali demokracji, ugruntowaniu rządów prawa, reformom gospodarczym, umacnianiu pozycji wolnych mediów, żebyście pomagali w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Jeżeli chcemy, żeby to wszystko się powiodło wymaga to wysiłku. Nie uda się niczego osiągnąć czekając, nie wykazując aktywności. Dla całej Europy byłaby wielce szkodliwa postawa wyczekiwania, którą można wyrazić w takim oto stwierdzeniu: „pomóżcie sobie najpierw sami, a wtedy zobaczymy co można dla Was zrobić”. My powinniśmy pomagać w poszukiwaniu dobrych rozwiązań, wspomagać reformy, pomagać innym, a wtedy więcej osiągniemy również wspólnie.
Zdajemy sobie wszyscy sprawę, że polityka wschodnia UE dopiero się kształtuje. Na razie jeszcze nie istnieje jako spójna koncepcja i wierzę, że będzie to polityka wspólna, stworzona przez wszystkie kraje Unii i że będzie wychodzić na przeciw wyzwaniom, które rysują się na wschodnim obszarze Europy. Warto dla budowania tej wschodniej polityki UE wykorzystywać potencjał i doświadczenia takich państw jak właśnie Litwa czy Polska. Tu nie chodzi tylko o położenie i nie tylko o nasze doświadczenia, ale o to, że nasze oba kraje są miejscem spotkania różnych tradycji, kultur i mentalności od początku istnienia naszych państwowości. Jednocześnie, wykazywaliśmy zawsze dużo otwartości i zrozumienia dla naszych wschodnich sąsiadów i to szczególne doświadczenie, ta wiedza, mogą być dobrą podstawą, dobrym fundamentem dla budowania racjonalnej, odpowiedzialnej polityki wschodniej UE. Jako cel stawiamy sobie nie tylko stworzenie, czy sformułowanie polityki wschodniej Unii. Stawiamy sobie za cel dalsze rozszerzenia Unii. Jesteśmy przekonani, że mają swoje miejsca w UE takie kraje, jak Bułgaria i Rumunia, co w istocie jest przesądzone i że na dobrej drodze członkostwa jest Chorwacja, przed sobą mamy rozpoczynające się negocjacje z Turcją. Liczymy, że w sferze zainteresowań i otwartej współpracy z Unią, perspektywy obecności w UE znajdą Ukraina i Mołdawia. Uważamy także, że miejsce to powinno być – choć trudno dzisiaj mówić o jakichkolwiek czasowej perspektywie – otwarte dla Białorusi.
Europa jest jednością wielości, Europa jest kontynentem, który jest zróżnicowany, ale to zróżnicowanie nie powinno stanowić problemu, tylko powinno stanowić bogactwo, z którego korzystamy wszyscy. Tak ważne jest dlatego, aby polityka wschodnia mająca inne cele dalszego rozszerzenia UE potrafiła pokazać, krok po kroku, cały plan działań, które powinny być podejmowane przez 25 państw UE w tej chwili.
Kończąc chcę powiedzieć, że niezwykle wiele zależy od Was, od młodych ludzi. Tak się składa, że to Wy jesteście wolni od zakorzenionych w przeszłości stereotypów, jesteście otwarci, ciekawi świata, macie w sobie głód wiedzy i pragnienie sukcesu. Namawiam Was, żeby tak właśnie myśleć, tak działać, tak pracować, żebyście pokazali swoją postawą, że stanowicie tą nową europejską jakość, że wszystkie słabości, które są cechą Waszych rodziców i starszych pokoleń – Wy jesteście od nich wolni. Forum Młodych Liderów powinno być miejscem dialogu, miejscem spotkań, powinno być miejscem, w którym dyskutujecie ale także aktywnie podejmujecie starania, aby sprostać nowym wyzwaniom i przecierać te szlaki, które będą dla nas wszystkich obowiązujące w przyszłości. Te szlaki, to przede wszystkim droga do wolności. W naszym regionie Europy wolność była poddana szczególnie bolesnym próbom przez totalitaryzm, a jednocześnie wolność zwyciężyła, pokazała swoją niezwykłą siłę - prawa człowieka, możliwość suwerennego rozwoju, wszystkie przemiany, które podjęliśmy w naszych społeczeństwach, państwach, naszych gospodarkach temu właśnie służą. A jednocześnie pokazaliśmy, że można iść drogą eksperymentu, bo nikt przed nami wcześniej tej drogi nie przeszedł. Tą drogą jest otwartość, tolerancja i dialog prowadzony z innymi, którzy mogą mieć różne poglądy, reprezentować inne doświadczenia, inne religie, ale którzy są wartościowym i godnym szacunku partnerem.
W moim przekonaniu jest coś, co Wy powinniście najlepiej zdefiniować, mianowicie wiedzieć na czym polegać winna europejskość XXI wieku. Tu nie wystarczy samo naśladownictwo, tu potrzebna jest również nowa wizja, nowa koncepcja, która przede wszystkim musi być zaproponowana przez Was, młode pokolenie. Nie ma innego wzorca, na którym można się oprzeć. Różnorodność, jak powiedziałem, jest bogactwem, wartości, które realizujemy są trwałe i sprawdzone, i wierzę, że to wszystko nadaje temu, co tu robicie, na tej uczelni głęboki sens. O reszcie, tak jak w życiu każdego człowieka, decydujecie sami – Wasza inwencja, zapał, energia. Wejście do UE nie jest jeszcze gwarancją żadnego indywidualnego sukcesu, ale jest wielką szansą, z której warto skorzystać. Ten indywidualny osobisty sukces zależy przede wszystkim od Was, od tego jak będziecie dobrze wykształceni, jak będziecie odpowiedzialni. Wierzę, że ta uczelnia i to Forum Was do tego przygotowuje. Im będziecie Wy lepsi, tym lepsza będzie Europa i tym będziemy silniejsi w XXI wieku. W wieku, który już na swoim początku pokazał, że będzie trudny i wymagający, a czasami wręcz dramatyczny. Będąc tu w Nowym Sączu jestem przekonany, że ta uczelnia i Wy właśnie stanowicie nadzieję na silną UE, na bezpieczną Europę, na szansę dla pomyślności ludzi w tym trudnym świecie XXI wieku. Tego z całego serca Wam życzę.”