W uroczystości wzięli udział m. in. Marszałek Senatu Longin Pastusiak, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Ryszard Kalisz, członkowie parlamentu, ministrowie w Kancelarii Prezydenta RP oraz kilkuset przedstawicieli organizacji samorządowych.
Za wybitne zasługi w działalności samorządowej odznaczeni zostali:
- Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski - Rudolf Borusiewicz, Tomasz Bystroński, Bogdan Ciepielewski, Leszek Deptuła, Leszek Kulka, Józef Kurek, Marek Nawara, Mariusz Poznański, Piotr Uszok.
- Złotym Krzyżem Zasługi - Piotr Fogler, Ryszard Grobelny, Andrzej Jakubiec, Danuta Kledzik, Zbigniew Kosmatka, Czesława Kozłowska, Witold Krochmal, Andrzej Lubiatowski, Andrzej Mazur, Krzysztof Romankiewicz, Leszek Świętalski, Włodzimierz Tomaszewski, Adam Woropaj, Jerzy Zająkała.
- Srebrnym Krzyżem Zasługi – Janusz Bodziacki, Jacek Bogucki, Stanisław Kracik, Marek Miros, Marek Modrzejewski, Elżbieta Smolińska, Paweł Tomczak.
Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział m. in.:
Bardzo serdecznie witam w ogrodach Pałacu Prezydenckiego. Mam przyjemność gościć po raz kolejny przedstawicieli licznego grona polskich samorządowców. Okazją do tych spotkań – wcześniej i dzisiaj – jest Dzień Samorządu Terytorialnego. Dzisiejsza uroczystość ma wyjątkowy charakter, oto bowiem tegoroczne świętowanie zbiega się z jubileuszem piętnastolecia reaktywowania samorządu terytorialnego w Polsce. 27 maja 1990 roku Polacy poszli do urn, by w pierwszych tego typu wolnych wyborach w powojennej historii naszego kraju oddać głos na swoich reprezentantów do samorządu gminnego.
Z perspektywy minionych piętnastu lat z całym przekonaniem mogę powiedzieć, że ustanowienie samorządu, zaledwie w rok po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu, było decyzją przełomową, kto wie, czy nie najważniejszą dla polskiej demokracji. Reforma samorządowa okazała się pierwszą, udaną i konsekwentnie realizowaną reformą ustrojową. Wniosła do życia publicznego wiele nowych i cennych wartości, zapoczątkowała trudny proces przebudowy państwa. Władza lokalna, zwłaszcza gminna, została ściśle związana z wolą obywateli. Ożywiły się lokalne wspólnoty. Powstał silny impuls do tworzenia podstaw społeczeństwa obywatelskiego.
I choć młode samorządy nie uniknęły chorób typowych dla nie okrzepłej jeszcze demokracji, między innymi nadmiernego upartyjnienia, braku przejrzystości przy podejmowaniu decyzji, kłopotów finansowych – to trzeba powiedzieć, że bilans dorobku polskiej samorządności jest pozytywny i naprawdę godny uznania. I chociaż nie wszędzie jeszcze samorządy działają tak, jak byśmy chcieli, to zdecydowana większość gmin i powiatów w imponujący sposób wykorzystała szanse samodzielności. Świadczą o tym tysiące kilometrów wybudowanych dróg, wodociągów, linii telefonicznych i kanalizacyjnych, przedsięwzięcia służące ochronie środowiska, nowoczesne obiekty sportowe i rekreacyjne.
Z satysfakcją obserwuję również, że ludzie szybko zaczęli uczyć się bycia gospodarzami na własnym terenie. Cieszy rosnąca z każdym rokiem liczba osób, które chcą pracować dla dobra swoich „małych ojczyzn”.
Dziś mam okazję chociaż niektórym z nich, w imieniu Rzeczypospolitej, gorąco za to podziękować. Wręczone wysokie odznaczenia są uhonorowaniem Państwa wyróżniającej się społecznikowskiej postawy, Waszego wysiłku i zaangażowania w rozwiązywanie lokalnych problemów. Swoją codzienną, niełatwą pracą, wychodzeniem naprzeciw potrzebom mieszkańców, przyczyniacie się do umacniania polskiej demokracji i obywatelskiego etosu.
Są wśród Was prezydenci miast, burmistrzowie, starostowie i wójtowie, przewodniczący sejmików wojewódzkich, radni i działacze związkowi. Wszystkich Państwa łączy pasja działania na rzecz lokalnej wspólnoty. Jesteście liderami samorządności, którzy współtworzą nowy wizerunek naszego kraju, Polski nowoczesnej, gościnnej i otwartej. Dziękuję Wam za to z całego serca i chcę wierzyć, że te odznaczenia zachęcą do jeszcze większego wysiłku, do nowych pomysłów i inicjatyw. Patrząc na Panie i Panów jestem tego pewny, bo miałem okazję Was przez tych dziesięć lat prezydentury dobrze poznać.
Za nami pierwszy rok członkostwa w unijnej wspólnocie. Rok niezwykle ważny, który był praktycznym sprawdzianem naszych przygotowań do akcesji i gotowości do konkurencji. Nie sprawdziły się prognozy sceptyków. Polski debiut w Unii wypadł nadspodziewanie dobrze. Obecność w UE wpłynęła korzystnie na wiele dziedzin. Także na rozwój polskiej samorządności. Do gmin, powiatów i województw oraz różnych instytucji pozarządowych napłynęły z funduszy strukturalnych znaczące pieniądze. Nie zostały one podarowane „na piękne oczy”. Trzeba było mieć naprawdę dobre pomysły i wykazać się aktywnością.
Polskie samorządy na różnych szczeblach udowodniły, że potrafią te pieniądze zagospodarować. To dobra prognoza na przyszłość. Pomoc unijna przecież na tym się nie kończy. W ramach UE powstaje nowa wspólna polityka – Polityka Rozwoju Obszarów Wiejskich, z którą związany jest fundusz strukturalny – Europejski Fundusz Agrarny dla Rozwoju Obszarów Wiejskich. Polska może stać się jego największym beneficjentem. Wierzę, że samorządy dobrze przygotują się na wykorzystanie tych pieniędzy.
Nie ulega wątpliwości, że w Polsce powinna następować decentralizacja państwa i wzmacnianie roli samorządów. Między innymi poprzez zwiększanie ich uprawnień, środków finansowych i zakresu podejmowania decyzji. Jestem przekonany, że jest to właściwa droga, bowiem sprawy dotyczące rozwoju lokalnego, pobudzania przedsiębiorczości, tworzenia nowych miejsc pracy, edukacji, powinny być rozwiązywane właśnie na dole, z uwzględnieniem lokalnych możliwości i interesów.
Chciałbym jednak mocno podkreślić, że wzmacnianie struktur samorządowych nie zależy jedynie od tempa procesu decentralizacji państwa. Silne i kompetentne samorządy, dobrze przygotowane merytorycznie do sprawowanych funkcji, odzwierciedlają aktywność środowiska, są odbiciem społeczności lokalnych, ich zaangażowania w sprawy regionu. Nawet najlepsze ustawy i twórcze koncepcje nie wystarczą, jeżeli nie natrafią na ludzi, którzy mają poczucie odpowiedzialności za swoje małe gospodarstwo. Którzy umieją się porozumiewać z innymi, niezależnie od opcji politycznych. Mówię o tym, bo wszyscy ponosimy odpowiedzialność za jakość pracy samorządów. Mamy na nie wpływ poprzez wybór odpowiednich ludzi, którzy potem reprezentują nasze interesy i w naszym imieniu sprawują władzę oraz podejmują wszelkie decyzje dotyczące danej gminy miasta, czy regionu.
Podróżując po Polsce zauważyłem, że najlepiej dzieje się w tych miejscowościach, gdzie w radach zasiadają ludzie, którzy trzymają się z dala od politycznych gier. Dla których dobro publiczne jest ważniejsze od partyjnych układów. Dlatego mam nadzieję, że coraz silniejszy samorząd w Polsce będzie przede wszystkim miejscem współpracy i dialogu, a później - polityki. Wierzę, że stać nas na to, by spory ideowe nie przysłoniły woli współdziałania, która przecież przynosi najwięcej pożytku naszym wioskom, miastom, województwom i powiatom.
Tu obecnym, a za Waszym pośrednictwem także wszystkim samorządowcom w naszym kraju, chciałbym gorąco podziękować za pracę i serce, które w nią wkładacie. Proszę, nie zwalniajcie tempa. Niech polska samorządność będzie źródłem zarówno sukcesów lokalnych społeczności, jak i pomyślności całej Rzeczypospolitej. Niech będzie również wielką pomocą, swoistym pomostem w budowaniu silnej Polski w solidarnej, zjednoczonej Europie. Jest na to szansa, pokazujemy to dorobkiem całego ostatniego roku czy ostatnich kilku lat. Jestem przekonany, że nie zabraknie Wam ani pomysłów, ani woli, ani wsparcia Waszych społeczności. Żeby tak się stało – żebyśmy świecili dobrym światłem rozwoju i znakomitych pomysłów nie tylko tu w Polsce, ale w całej Europie 25 a w przyszłości jeszcze większej grupy państw. Raz jeszcze dziękuję i gratuluję! Dziękuję również Senatowi RP – to z inicjatywy Senatu przyjęto w 1990 roku ustawę o samorządzie terytorialnym.
Prezydent RP wręczył również listy okolicznościowe przedstawicielom następujących organizacji samorządowych: Związek Województw RP, Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich, Związek Gmin Wiejskich, Unia Metropolii Polskich i Unia Miasteczek Polskich.