3 października 2005 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski udał się z wizytą do Poznania, gdzie wziął udział w uroczystej inauguracji Roku Akademickiego 2005/2006 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Prezydent RP spotkał się z Rektorem UAM prof. dr. hab. Stanisławem Lorencem oraz Kolegium Rektorów Miasta Poznania.

W uroczystej inauguracji udział wzięli m. in. Minister Edukacji Narodowej Mirosław Sawicki, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Dariusz Szymczycha, przedstawiciele władz wojewódzkich, samorządowych, władze wyższych uczelni poznańskich i studenci.

Zwracając się do zebranych Prezydent RP powiedział m. in.

To ogromny zaszczyt, ale i przyjemność być ponownie w Poznaniu,  jednym z najważniejszych ośrodków naukowych i gospodarczych naszego kraju. Wielkopolska ma swoją  godną podziwu specyfikę. Od stuleci wielki patriotyzm łączy się tu jednocześnie z pragmatyzmem;  z przemyślanymi, świetnie zorganizowanymi działaniami;  z pracowitością, wytrwałością  i sumiennością. To, między innymi, właśnie stąd, z Wielkopolski, wyrastają korzenie polskiego pozytywizmu,  nurtu pracy organicznej,  który tak wiele wniósł do naszej historii  i do przemian cywilizacyjnych. Ten nurt ciągle rozwija się w Poznaniu; nadaje szczególny, jakże imponujący rys  Waszemu miastu.

Rad jestem, że mogę dziś  razem z Państwem, tu w Auli Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza, uroczyście zainaugurować nowy rok akademicki. Jestem pod wrażeniem Waszych osiągnięć, są one godne uznania i powielania w innych ośrodkach akademickich. Jest to jedna z czołowych polskich uczelni, kształcąca ponad pięćdziesięciotysięczną rzeszę studentów, słuchaczy studiów podyplomowych i doktorantów. Tu również odnoszone są sukcesy, o których było głośno. Myślę o odkryciu archeologicznym,  jakim było odsłonięcie murów z czasów Mieszka I na Ostrowie Tumskim, czy o dokonaniu astronomów, którzy zbadali właściwości fizyczne  dwóch planetoid. O klasie Waszego uniwersytetu wymownie świadczy to, że w elitarnym gronie laureatów tzw. polskiego Nobla znajduje się pan profesor Mariusz Jaskólski, reprezentujący tutejszy Wydział Chemii.

Wasz uniwersytet ciągle się rozwija,  ale i rozszerza swoją edukacyjną ofertę. Nagrodą za te wysiłki jest zainteresowanie tysięcy młodych ludzi z całej Wielkopolski,  i nie tylko, którzy zabiegają o indeks Waszej uczelni.

Jest też bardzo szczególny powód mojej radości bowiem nie tylko po raz pierwszy jako Prezydent RP mogę uczestniczyć w inauguracji roku akademickiego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ale także jestem na Uniwersytecie, którego absolwentem był mój nieżyjący ojciec, który tutaj skończył na początku lat 50-tych Wydział Lekarski. Był on do końca bardzo wierny sympatii do tego Uniwersytetu, tego miasta, tego regionu i Lecha Poznań. Cieszę się niezmiernie, że mogę dzisiaj tą uroczystością spłacić rodzinny dług wobec Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Mam nadzieję, że rok, który inaugurujemy, zapisze się jako czas doniosłych, i jakże potrzebnych, dobrych przemian w polskiej nauce i edukacji. Mamy świeży sukces – udało się uchwalić Prawo o szkolnictwie wyższym. Prace nad ustawą trwały od wielu lat. Pochylało się nad nimi kilka kolejnych ekip rządowych. Nie będę ukrywał satysfakcji, że to skomplikowane przedsięwzięcie, które budziło zrozumiałe emocje,  osiągnęło swój szczęśliwy finał. Jestem niezwykle wdzięczny wszystkim wybitnym osobistościom, reprezentującym polskie środowisko akademickie, za współpracę przy projekcie ustawy. Po trzech latach od momentu podjęcia przeze mnie inicjatywy ustawodawczej, jestem przekonany, że mamy wreszcie wyczerpujący, nowoczesny akt prawny, który stanowi coś w rodzaju konstytucji dla uczelni wyższych.

To nowe prawo porządkuje wszystkie sfery ich działalności,  regulowane wcześniej aż trzema ustawami. Sprawia też, że polskie szkoły wyższe mogą teraz bez zakłóceń wpisywać się we wspólną europejską przestrzeń edukacyjną, jaką stworzył rozwijający się od 1999 roku proces boloński. Na europejskiej drodze otwierają się  przed polskimi uczelniami  jeszcze szersze możliwości.

Wiem, że poznański uniwersytet od dawna zajmuje uznaną pozycję w sieci współpracy międzynarodowej. Wasza uczelnia prowadzi rozległą wymianę naukowców i studentów, uczestniczy  w wielu wspólnych projektach badawczych. Partnerami Uniwersytetu Adama Mickiewicza jest aż sto szkół wyższych  z rozmaitych krajów świata. Ze podziwem myślę o takich, niezwykle oryginalnych, przedsięwzięciach edukacyjnych, wpisanych w struktury Waszej uczelni, jak polsko-niemieckie Collegium Polonicum w Słubicach. Również z atencją i wielką radością traktuję dorobek Collegium Europaeum Gnesnense, ważnego ośrodka, gdzie spotykają się kultura i historia Wschodu i Zachodu.

W tym roku po raz pierwszy odśpiewają „Gaudeamus” studenci,  którzy zdali nowy egzamin maturalny. To jest kolejny krok, który pozwala dostosować nasz system edukacyjny do standardów europejskich i światowych.

Polskie szkolnictwo zmienia swoje oblicze. Choć wiemy, że nie jest ciągle wolne  od mankamentów;  że pozostaje niedoinwestowane i przez co nie może rozwinąć w pełni swych skrzydeł, to muszę jednak Państwu powiedzieć,  że w rozmowach z liderami innych krajów jako uznawany przykład szczególnego naszego polskiego sukcesu, naszej energii i dynamizmu – to jest historia polskiej edukacji po 1989 roku.

Żyjemy w czasach, w których edukacja  i nauka – zawsze przecież ważne i cenione – nabrały znaczenia większego  niż kiedykolwiek. Poziom wykształcenia rozstrzyga o miejscu ludzi i narodów w cywilizacyjnym rankingu. Jest to klucz do sukcesów na wielu polach, warunek uczestnictwa Polski w społeczeństwie globalnym, w światowej transformacji technologicznej. Zaawansowanie metod badawczych, potencjał intelektualny, wiedza  i innowacyjność stanowią o sile i rozwoju. Widać wyraźną zależność między wiedzą, kulturą, ludzką mentalnością – a osiągnięciami gospodarczymi i cywilizacyjnymi. Dlatego silna Polska to tylko Polska ludzi wykształconych, wrażliwych i  otwartych na świat.

A jednym z największych osiągnięć polskich przemian, tym właśnie komplementowanym, zauważanym przez naszych partnerów w świecie, jest niebywały wzrost liczby studiujących, powstawanie nowych uczelni. W porównaniu z rokiem akademickim 1989/90, mamy dzisiaj w Polsce  ponad czterokrotnie więcej studentów pobierających wiedzę w szkołach wyższych. Co dwudziesty Polak nosi dzisiaj w kieszeni indeks. Z wielką satysfakcją trzeba stwierdzić,  że poprzez ten edukacyjny sukces wychodzimy naprzeciw wyzwaniom współczesności.

Rozpoczęcie roku akademickiego jest właściwym momentem, aby zwrócić się z apelem do całego środowiska akademickiego w Polsce, aby w jeszcze większym stopniu pomagało nam wykorzystać szanse,  które otwierają się przed naszą ojczyzną. Jest niezwykle ważne, abyśmy potrafili kształcić nie tylko magistrów,  ale także obywateli. Z niepokojem obserwujemy, jak narasta społeczne zmęczenie polityką,  jak obniża się w Polsce poziom obywatelskiej aktywności,  jak wąskie są kręgi, angażujące się  w sprawy lokalne i państwowe. Coraz niższa wyborcza frekwencja  jest sygnałem alarmującym. Liczę, że to właśnie naukowcy i studenci będą tym środowiskiem, z którego wyjdą impulsy do odrodzenia obywatelskiej misji. Wzorce są dziełem elit. Wierzę, że podejmowane przez Państwa przedsięwzięcia i toczące się w Waszym środowisku debaty, będą wsparciem, bardzo potrzebnym wsparciem, dla społeczeństwa obywatelskiego.

W ostatnich miesiącach mojej prezydentury, uczestnicząc w inauguracji roku akademickiego, chcę skorzystać z okazji, aby złożyć serdeczne podziękowanie wszystkim polskim szkołom wyższym, publicznym i niepublicznym,  za ich starania, za ich wkład w ten niebywały polski sukces, jakim jest nasz boom edukacyjny.  Dziękuję, że potrafiliście Państwo zmobilizować do zdobywania wiedzy miliony młodych Polaków. To właśnie Waszej pracy, dalekosiężnej wizji, kreatywności – zawdzięczamy to,  że Polska wkracza do edukacyjnej czołówki Europy.

Te podziękowania kieruję w wielkim stopniu także do społeczności Waszego uniwersytetu, z Jego Magnificencją, profesorem Stanisławem Lorencem,  na czele. Bardzo się cieszę, że będę miał za chwilę honor wręczyć ordery i odznaczenia zasłużonym pracownikom uczelni. Zwracam tu Państwa uwagę  także na europejski wymiar tej uroczystości – bowiem wśród wyróżnionych jest pan profesor Jacek Fisiak, który od czterdziestu lat kieruje poznańską anglistyką, czy pan profesor Hubert Orłowski,  związany całym życiem zawodowym z poznańską germanistyką. Wszystkim, którzy staną tu za chwilę  w szeregu odznaczonych, składam serdeczne podziękowania i gratulacje.  Mam nadzieję, że potraktujecie Państwo  te wyróżnienia nie tylko jako ukoronowanie swoich zawodowych i społecznych sukcesów, ale także jako inspirację, jako wybiegnięcie ku nowym ambicjom i marzeniom, dla dobra poznańskiej uczelni, ale przede wszystkim dla dobra polskiej nauki i pomyślności całej Rzeczypospolitej.

Chcę również życzyć studentom, aby – tak jak mówił Pan Rektor – korzystali z tej nadzwyczajnej okazji, jaką jest podjęcie studiów i ten wyjątkowy czas spędzany na uczelni. Macie wielkie możliwości, więcej aniżeli poprzednie pokolenia. Ale tę wolność i te możliwości trzeba umieć zagospodarować. A więc wybierajcie mądrze, z należną odpowiedzialnością, ale także z wizją tego, co będziecie chcieli czynić w przyszłości. Wasza decyzja, żeby inwestować w siebie, swoją edukację, jest najlepsza, jest słuszna. Jestem przekonany, że wykażecie na studenckiej drodze konsekwencję, ujawnicie w pełni swoje talenty i przygotujecie się do tego życia, w którym będziemy bardzo na Was liczyli. Bowiem od Was, od dzisiejszych studentów, a jutrzejszych absolwentów zależy jakość Polski, naszego życia publicznego, naszej gospodarki, naszej kultury i nauki. Ale od Was zależy również siła Rzeczypospolitej w Unii Europejskiej i w świecie. Choć wiem, że dzisiaj jest dzień radosny, bowiem inaugurujecie rok akademicki i te przesłania są zbyt ciężkie, to życzę Wam z całego serca, aby ten czas, Wasz, na Uniwersytecie w Poznaniu i na wszystkich polskich uczelniach wyższych, był dla Was i nas wszystkich czasem użytecznym.   

Życzę również wszystkim Państwu, Rektorom, kadrze naukowej, wszystkim, którzy współpracują z poznańską uczelnią, aby rozwijała się,  aby przybywało jej studentów, nowych obiektów, nowych przedsięwzięć edukacyjnych i badawczych. Wszystkim, którzy w poznańskim uniwersytecie dzielą się swoją wiedzą i wszystkim, którzy tę wiedzę przyswajają – życzę sukcesów, spełnienia planów i aspiracji. Przyjmijcie najlepsze życzenia tu w Poznaniu i korzystam z okazji, aby też całemu środowisku akademickiemu w Polsce, złożyć życzenia dobrego roku akademickiego 2005/2006. Dziękuję za honor obecności z Wami na poznańskim uniwersytecie, życzę Wam jak najwięcej sukcesów, a nam wszystkim – radości z tej dzisiejszej inauguracji.

Postanowieniem Prezydenta RP za wybitne osiągnięcia w pracy naukowej i dydaktycznej, za zasługi dla rozwoju szkolnictwa wyższego odznaczeni zostali:

- Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski: Jacek Fisiak

- Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski: Hubert Orłowski, Waldemar Żukowski

- Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski: Jerzy Brzeziński, Andrzej Kostrzewski

- Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski: Józef Darski, Bronisław Marciniak, Stanisław Wachowiak, Bogdan Walczak

- Złotym Krzyżem Zasługi: Teresa Tomaszkiewicz

Po uroczystej inauguracji Prezydent RP wziął udział w konferencji prasowej oraz zwiedził Kampus UAM na Morasku.