Uczestnicy i Organizatorzy
uroczystych obchodów
80. rocznicy lotu przez Atlantyk
litewskich lotników
Steponasa Dariusa i Stasysa Girenasa
w Pszczelniku

Szanowna Pani Prezydent! Drodzy Litewscy Goście!
Panie Burmistrzu! Szanowni Państwo!

Rankiem 15 lipca 1933 roku, w rocznicę zwycięstwa wojsk polskich i litewskich pod Grunwaldem, dwóch litewskich lotników Steponas Darius i Stasys Girenas wystartowało z Nowego Jorku, by pokonać Atlantyk i pobić rekord długości lotu bez międzylądowania.

Po ponad 37 godzinach lotu doszło jednak do tragedii. 17 lipca samolot rozbił się w pobliżu Myśliborza. Obaj lotnicy zginęli. Dzieliło ich od granic ojczystej Litwy kilkaset kilometrów, niespełna dwie godziny lotu. Przywołuję tę historię do naszej wspólnej pamięci, aby oddać hołd litewskim bohaterom.

Steponas Darius i Stasys Girenas są bohaterami narodowej, ale także europejskiej i światowej historii lotnictwa. W tamtym czasie przelot nad Atlantykiem z Ameryki do Europy wymagał odwagi, siły charakteru i nadzwyczajnych umiejętności. Każde takie dokonanie, każdy taki rekord traktowany był jako tryumf ludzkiej myśli i wielki krok na drodze cywilizacyjnego postępu.

Jednocześnie odniesiony sukces pomagał budować prestiż własnego kraju, jego nauki i gospodarki. Dobrze rozumiemy uczucia Litwinów, które towarzyszyły lotowi samolotu „Lituanica”. Z podobnym zaangażowaniem i patriotycznym uniesieniem śledziliśmy sukcesy naszych lotników; z podobnym smutkiem opłakiwaliśmy śmierć polskich bohaterów przestworzy, Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury.

Dlatego pomnik w Pszczelniku jest miejscem, które nas łączy. Przypomina o ofiarach katastrofy, ale jeszcze bardziej o ogromie podjętego przez lotników wyzwania.

Razem z Panią Prezydent Republiki Litewskiej i przedstawicielami państwa litewskiego są tu dzisiaj przedstawiciele Rzeczypospolitej, reprezentanci władz lokalnych i mieszkańcy ziemi myśliborskiej. Steponas Darius i Stasys Girenas patronują szkołom w Myśliborzu i Puńsku, a gmina Myślibórz od wielu lat prowadzi partnerską współpracę z rejonem kowieńskim i miastem Kowno. Podczas dzisiejszej uroczystości myślimy o całej historycznej drodze, jaką przeszły nasze narody. Jest to droga naznaczona zarówno przyjaźnią, sojuszem, unią państwową, jak i trudnymi doświadczeniami. Doprowadziła nas jednak do wspólnego zwycięstwa nad komunizmem i sowiecką dominacją. Do pojednania i współpracy, do aktywnego uczestnictwa w wolnej, zjednoczonej Europie.

Upamiętnienie wyczynu litewskich bohaterów nabiera szczególnego znaczenia w chwili, gdy niepodległa i wolna Litwa, której dedykowali swój lot Steponas Darius i Stasys Girenas, przewodzi pracom Unii Europejskiej. To zwieńczenie wysiłków pokoleń Litwinów i symboliczne urzeczywistnienie marzeń i aspiracji litewskich patriotów, którzy ryzykowali życiem, rozsławiając swą Ojczyznę.

Wyrażam uznanie i dziękuję wszystkim zaangażowanym w zorganizowanie obchodów oraz wszystkim, którzy biorą w nich udział. Dziękuję Państwu za pamięć o bohaterskich lotnikach litewskich. Cześć ich pamięci!