Organizatorzy i Uczestnicy
uroczystości wręczenia
Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego

Gorąco pozdrawiam organizatorów i uczestników uroczystości wręczenia Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego. Gratuluję nominowanym, a w sposób szczególny laureatowi tego prestiżowego wyróżnienia. Obejmując honorowym patronatem tegoroczną edycję Nagrody pragnąłem wyrazić ogromny szacunek dla Kazimierza Moczarskiego, wielkiej postaci naszej historii, oraz uznanie dla Państwa pracy badawczej.

Zgodnie z regulaminem zakres tematyczny i czasowy ocenianych książek obejmuje historię naszej Ojczyzny od odzyskania niepodległości w roku 1918 roku aż po współczesność. Zarówno stricte naukowe, jak i popularyzatorskie publikacje dotyczące tego okresu potwierdzają tezę, że bez dobrej znajomości przeszłości nie sposób zrozumieć teraźniejszości, ani też rozsądnie pokierować swoim losem w przyszłości.

Książki te ukazują fakty dokonane, wydarzenia, na które my nie mamy już wpływu. A jednak wydarzenia te wciąż wywierają wpływ na nas – na realia społeczno-polityczne, na nasz ogląd świata, na nasze polskie obawy i aspiracje. W pamięci Europy ważnym punktem odniesienia pozostaje wciąż II wojna światowa – a więc, między innymi, duma i bohaterstwo osamotnionych Polaków, martyrologia Żydów, rachunek sumienia Niemców, dylematy Ukraińców. Wciąż fascynują nas losy wybitnych jednostek, które stały się ważnymi świadkami, a często współtwórcami historii najnowszej.

Wstrząsająca treść najgłośniejszej książki Kazimierza Moczarskiego, przemyślenia i przeżycia Janusza Korczaka czy Zofii Nałkowskiej, determinacja i odwaga postaci takich, jak Jacek Kuroń, Halina Mikołajska i Aleksander Hall nadają historii wymiar głęboko ludzki. Dlatego też zarówno książki im poświęcone, jak i sama Nagroda im. Kazimierza Moczarskiego odgrywają istotną rolę w promocji dobrej literatury historycznej, korzystnie wpływają na rozwój czytelnictwa i rynku wydawniczego, stymulują rozwój badań naukowych w obszarach wciąż nie dość dobrze poznanych.

Znajomość i docenianie historycznych korzeni naszej tożsamości to zagadnienie, któremu trzeba poświęcić wiele uwagi. Powracają rozważania dotyczące tego jak być polskim patriotą tu i teraz, czym jest patriotyzm nowoczesny, odpowiadający wyzwaniom XXI wieku.  Jednak pytanie „jak?” winna poprzedzać odpowiedź na pytanie „dlaczego?”. Czego potrzeba, aby troska o niepodległość, godność, siłę i zamożność Ojczyzny była nadrzędną regułą naszego życia zbiorowego? Trudno bowiem o przywiązanie, szacunek i lojalność wobec nieuporządkowanego zbioru abstrakcyjnych pojęć i skojarzeń. Polska i polskość to konkret.

To nazwiska, twarze, daty i fakty, z których wynika nasze miejsce w świecie, które budzą emocje i spory, wobec których nie można pozostać obojętnym. To właściwy, oparty na rzetelnej faktografii horyzont tego, co za nami i tego, co przed nami – w ukazywaniu którego pisarstwo historyczne odgrywa rolę niezastąpioną.

Raz jeszcze dziękując za udział w dzisiejszym święcie książki historycznej, życzę Państwu satysfakcji ze zgłębiania fascynującej dziedziny wiedzy, której patronuje muza Klio.