Uczestnicy

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Naczelnego Sądu Administracyjnego

Szanowny Panie Prezesie!

Szanowne Panie i Szanowni Panowie Sędziowie!

Szanowni Państwo!

Zagwarantowanie obywatelom sprawiedliwych procedur administracyjnych to jeden z filarów demokratycznego państwa prawnego. Dlatego sądowa kontrola administracji publicznej jest fundamentem ochrony praw jednostki. Trudno przecenić rolę, jaką wypełnia w tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny.

Bardzo sobie cenię możliwość zapoznania się ze składaną co roku Informacją o działalności sądów administracyjnych. Wszyscy, którym leży na sercu sprawność funkcjonowania polskiego systemu państwowego, powinni traktować ten dokument jako źródło cennej wiedzy i inspiracji. Znajomość orzecznictwa sądów administracyjnych i najczęstszych uchybień w procesach decyzyjnych organów administracji przyczynia się do tego, byśmy razem mogli pielęgnować i doskonalić nasze wspólne dobro: praworządną Rzeczpospolitą.

Niedawno, w grudniu 2013 roku, minęło dziesięć lat od wejścia w życie reformy sądownictwa administracyjnego. Wprowadziła ona dwuinstancyjność postępowania, zgodnie z postanowieniami Konstytucji. Z perspektywy czasu reformę należy uznać za udaną. Sądy administracyjne stały się ważnym elementem konstrukcji państwa prawnego. Wnikliwie oceniają, czy władza publiczna nie narusza prawa, swoiście pojmując kryteria celowości, efektywności i sprawności działania. Ważnym składnikiem orzecznictwa sądów administracyjnych stało się bezpośrednie stosowanie Konstytucji. Warto tu przywołać jeden z ubiegłorocznych wyroków NSA, w którym zastosowany został artykuł 7 Ustawy Zasadniczej, mówiący o zasadzie praworządności. NSA uznał, że nie jest zgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, które mieści się wprawdzie w jego kompetencjach, ale nosi znamiona arbitralności i nie poddaje się kontroli. Uważam ten wyrok za niezwykle pouczający.

Model sądownictwa administracyjnego określony w Konstytucji warto stale doskonalić, odwołując się do gromadzonych przez lata doświadczeń. Taki był cel mojej inicjatywy ustawodawczej, nowelizującej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ufam, że już niedługo zakończą się prace parlamentarne nad tym projektem. Efektem nowych regulacji powinna być większa skuteczność i sprawność sądowej kontroli nad działaniami administracji publicznej. Istotna jest propozycja, aby sądy wojewódzkie mogły zobowiązać organ administracji do określonego zachowania, dzięki czemu ukrócona zostanie dość częsta praktyka ignorowania sądowych rozstrzygnięć lub przewlekania postępowań. Przedstawiony przeze mnie projekt uwzględnia orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także jest odpowiedzią na społeczne oczekiwania, dotyczące sprawności i autorytetu sądownictwa administracyjnego.

W ćwierćwiecze polskiej wolności z dumą i satysfakcją myślimy o znakomitych osiągnięciach naszego kraju. W sposób szczególny zdajemy sobie sprawę, jak ogromną rolę w procesach modernizacyjnych, w kształtowaniu kapitału społecznego, w podnoszeniu jakości instytucji naszego życia publicznego – odgrywa umacnianie praworządności i rozwijanie kultury prawnej.

W dzisiejszej epoce, pełnej skomplikowanych zależności, rozumiemy lepiej niż kiedykolwiek słuszność rzymskiej sentencji, mówiącej że „Ignorantia iuris nocet” – „Nieznajomość prawa szkodzi”. Powinniśmy to traktować także jako wyzwanie na przyszłość. Za jeden z ważnych problemów społecznych uważam kwestię dostępności pomocy prawnej, zwłaszcza dla osób niezamożnych. To wyzwanie wydaje się szczególnie istotne w odniesieniu do sfery prawa administracyjnego, gdzie obywatel pozostaje słabszą stroną w kontaktach z urzędnikami. Jestem przekonany, że dorobek orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi niezwykle ważny wkład w kompendium wiedzy prawniczej, która powinna być popularyzowana w społeczeństwie.

Życzę wszystkim sędziom Naczelnego Sądu Administracyjnego satysfakcji z pełnionej misji oraz poczucia, że Państwa praca przynosi Polsce dobre owoce. Mają Państwo znaczący udział w sukcesach niepodległej Rzeczypospolitej, która w ciągu ostatnich 25 lat systematycznie umacnia się jako demokratyczne państwo prawne. Proszę przyjąć życzenia kolejnych zawodowych osiągnięć i serdeczne pozdrowienia.

Bronisław Komorowski

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej